Covid-19 günlerinde Oggito, tüketicinin ve çarşı pazarın sesini duyurmaya devam ediyor. Ocak ayında yeni yıl zamlarını yaparak bütçeleri sarsan gıda ve kuruyemiş firmaları, bugün ihracat zincirinin kırılması nedeniyle bu alanda kazandıkları parayı iç pazardan almak için zam üstüne zam yaptı. Mercimeğin fiyatı yüzde 300, zeytinyağı yüzde 238, toz şekere yüzde 150 oranında zam yapıldı. Eskiden küçük ve önemsiz miktarlar için kullanılan ‘Çerez parası’ değimi de, fındık, fıstık ve çekirdeğe gelen fahiş zamlarda pahalılığı anlatan bir deyim haline geldi.

İhracat Azaldı, Kâr Savaşı Başladı

Yeni tip Koronavirüs (Covid-19) dünya genelinde her ülkenin katıldığı ve etkilendiği bir biyolojik savaş gibi 7.5 milyar insanın tamamının ekonomik olarak etkilerken, bozulan üretim ve nakliye zinciri nedeniyle artan gıda fiyatlarından en çok Türkiye ekonomisi etkilendi. Oggito’nun yaptığı fiyat araştırmasına göre temel gıda ürünleri ile Covid-19 döneminde içerdiği toksinler nedeniyle bağışıklığı güçlendiren kuruyemişe fahiş oranlarda zam yapıldı. Üreticiler artan döviz kuru ile beraber elde edecekleri yüksek kârları, sınır kapıları kapalı olduğu için ihracatla gerçekleştiremeyince, iç pazara fahiş fiyatlarla ürün sundu. Ocak ayında salgından önce bilinen bir markanın 5 LT’lik sızma zeytinyağı 134 TL’den alıcı bulurken, bu ürün yüzde 238 zam görerek bugün online alışveriş sitelerinde 300 TL’den alıcı buluyor. Öte yandan dar gelirli vatandaşların ve lokantaların çok kullandığı Ayçiçek yağı da zamlardan nasibini aldı. Trakya, Ege ve Akdeniz bölgesinde hemen her alanda yetişen yağlık ayçiçeği bulunmasına karşın 5 LT’lik bu ürünün fiyatı da Ocak ayında Covid-19 salgını öncesi 34 TL iken bugün marketlerde 60 TL’lik etiket fiyatı ile müşterilerini bekliyor.

Artışın Şekeri Kaçtı

Öte yandan evde ekmek yapmanın popüler olması ile beraber bir buğday cenneti olan Türkiye’de un fiyatlarına da zam geldi. Covid-19 pandemisi öncesinde yeni yıl zammı ile beraber 25 Kg’lik çuvallarda satılan unun fiyatı 72 TL iken bugün aynı ürünün satış fiyatı yeni bir pandemi ve sokağa çıkma yasağının gelme tehlikesi nedeniyle 166 TL’ye kadar yükseldi. Bu da un fiyatlarının 7 aylık dönemde yüzde 130 zamlandığını ortaya koydu. Öte yandan 5 Kg’lik şeker de zamlardan nasibini aldı. Şeker Ocak aynıda 5 Kg’lik paketlerde 15 TL’ye raflara konulurken, bugün tüm marketlerde 5 Kg’lik şekerin fiyatı 38 TL, yapılan zam oranı ise yüzde 65. Bu süreçte nohuta yüzde 55, pirince yüzde 50, mercimeğe ise yüzde 300’e varan zam yapıldı. Aynı zamanda kahvaltılık ürünlerin fiyatı da uçtu. 500 gram helva Ocak ayında 10 TL iken bugün 25 TL’den alıcı buluyor ve yüzde 150’lik zam etiketi ile satışta bulunuyor. Yine 600 gramlık paketlerde satılan kaşar peyniri de Ocak ayında 24 TL iken bugün tüm market zincirlerinde kampanyasız fiyatı 48 TL.

ÜRÜN                           Ocak 2020 TL  Temmuz 2020 TL  Fark%

5 LT Zeytinyağı           134                  300                  %238

5 LT Ayçiçekyağı         34                    60                    % 76

25 Kg Un                     72                    166                  %130

5 Kg Un                       15                    35                    %130

5 Kg Şeker                  23                    38                    %65

1 Kg Zeytin                  15                    30                    %100

Çokokrem                    17                    23                    %35

Nutella                         21                    39                    %85

1 Kg Pirinç                   12                    18                    %50

1 Kg K. Mercimek        8                      23                    %300

1 Kg Nohut                  9                      14                    %55

1 Kg Barbunya            17                    35                    %105

1 Kg Peynir                  26                    38                    %46

600 G. Kaşar               24                    48                    %100

500 G. Helva               10                    25                    %150

850 G. Bal                   50                    73                    %47

1 Kg Tereyağı              50                    76                    %53

200 G. Kaymak             9                      14                    %55

1 Kg Çay                     27                    42                    %55

1 Kg Sucuk                  88                    110                  %25

1 Kg Pirzola                 80                    120                  %50

320 G Ton Balığı          22                    45                    %110

1 Kg Tavuk Izgara       20                    32                    %60

Çekirdek İsyanı Başladı

Türkiye’nin önemli ihraç ürünlerinin başında gelen ve ciddi döviz girdisi sağlayan kuruyemiş ise bu yıl el yakıyor. Yurt dışına satılamayan ürün depolara kaldırıldı, Türkiye’deki ürüne de gerçekleşmeyen ihracatın zammı yapıldı. Karantina günlerinde vatandaşların çereze yönelmesi, öte yandan bazı ürünlerin bağışıklık sistemini covid-19’dan koruması nedeniyle kuruyemişe akıl almaz zamlar geldi. Dünyanın en önemli ceviz üreticilerinden olan Türkiye’de ABD’den ithal edilen ve kalitesi daha düşük olan iç ceviz yüzde 100 oranında fiyat artışı yakalarken, bu oran Antep fıstığında yüzde 81 oldu. En az zam alan ürün ise yüzde 25 ile kaju olarak kayıtlara geçti.

 

Ürün                            Ocak 2020       Temmuz 2020  Fark %

1 Kg İç Ceviz               50                    100                  %100

1 Kg İç Fındık               85                    100                  %20

180 G. Antep Fıstığı     27                    49                    %81

200 G. Ay Çekirdeği      8                      12                    %50

140 G. Kaju                 21                    26                    %25

250 G. Fıstık                4.75                 6.75                 %40