Modern Soslu Postmodern Makarna, Turhan Yıldırım’ın yazdığı ikinci kitap olup Mayıs 2023’te İthaki Yayınları tarafından yayımlanmış. Dergilerde adı sıkça duyulan yazar 1983 İstanbul doğumlu. Kapağı ile de oldukça dikkat çeken kitapta oldukça güzel, bir hayli şaşırtıcı ve yer yer deneysellik de barındıran yirmi yedi kısa öykü var. Bu yirmi yedi öykünün on biri küçürek öykü kapsamına giriyor ve bu küçürek öyküler kitabın “Oda Müziği” bölümü adını taşıyan ikinci bölümünde bulunuyor.

Kitapta dikkatimi çeken hususlara başlıklar halinde kısa kısa değinmeye çalışacağım.

Çağımızın Yazarı Ne yaptığını Çok İyi Bilmeli

Dünya edebiyatında 20.yy’ın başlarına kadar bizde ise 20.yy’ın ikinci yarısına kadar edebiyat işinde asıl önemli olan yaptığı işi derinlemesine düşünmek ve orada yenilikçi olmaya çalışmak değil bir ilhamla geleneği devam ettirmekti. 19.yy’ın benim için en büyük yazarı olan Dostoyevski tam da bu nedenle, biz okura, edebiyatla niçin uğraştığını, niçin yazıp durduğunu pek de tarif yoluna gitmemiştir. Çünkü böyle bir niyeti yoktu ve bu, dertlendiği bir konu da değildi. Ayrıca dönemin eleştirmeni de, okuru da tıpkı yazarın kendisi gibi 19.yy’a ait olduklarından yazardan böyle bir talepleri de yoktu.

Günümüzde bir yazar hem ne yaptığını çok iyi bilmeli, hem de yeniliğin peşinden durmadan koşmalı. Edebiyatımızda ne yaptığını bilmek ve yeniliği kovalamak en güçlü şekliyle Oğuz Atay’la başladı diyebilirim. Zirvesi de halen Orhan Pamuk’un elinde.

Turhan Yıldırım bu başlık altında baktığımızda ne yaptığını gayet iyi bilen yenilikçi ve deneysel bir yazar. Daha ilk öykü ile -bu kitabın da adıdır- bunun hemen farkına varıyor okur ve böylece şaşırtıcı şeylerin olacağına dair bir de teminat almış oluyor.

Turhan’ın Küçürek Öykü Evreninde Bir Benzerlik 

Yukarıda da belirttiğim üzere kitabın ikinci bölümünde -Oda Müziği- on bir küçürek öykü var. Bu on bir öykünün en etkileyici tarafı sonlarındaki şaşırtıcılık. Thomas Bernhard’ı ve onun Ses Taklitçisi adlı minimal öykülerden oluşan kitabını Turhan okudu mu bilmem ama Turhan’ın bu minimal öyküleri gücünü oradan almış adeta. Konu benzerliğinden veya taklitten bahsetmiyorum, Turhan’ın öyküleri de Bernhard kadar özgün, benzerlik teknikte ve de her iki eserinde barındırdığı temel şaşırtıcılıkta. Bu iki eseri mukayeseli okumanızı tavsiye ederim.

Saf mıyım, Yoksa Düşünceli mi?

Orhan Pamuk, Harvard Üniversitesi’nde verdiği Norton Dersleri’nde, yazarları saf ve düşünceli olmak üzere ikiye ayırır. Düşünceli yazar metnini oluştururken ne yaptığını bilen ne yapmaya çalıştığını sürekli kontrolden geçiren yazardır. Bu tip bir yazarların bir kısmı, metnin henüz başında iken son sayfada yazacak olduklarını bile aşağı yukarı bilir. Ne yaptığını çok iyi bilen düşünceli yazarlar için bir ilhamdan ziyade düşünmek, çalışmak ve değiştire değiştire ilerlemek ön plandadır. Saf bir yazarsa, anladığınız üzere, düşünceli yazarın tersine bir ilham gelmişçesine hareket eden, ne yazdığını kafasında kurcalayıp durmadan ilerleyen yazardır. Bir uyarı mahiyetinde şunu da söyleyeyim: Her yazar aslında bir tarafı ile düşünceli bir tarafı ile de saftır. Yalnız saflık ve düşünceliliğin dozu belirleyici olandır. Mesela Tolstoy, Dostoyevski’ye göre çok daha düşünceli bir yazar olmalı.

Turhan’ın kitabını bitirdiğimde aklıma gelen ilk soru bu oldu: Turhan hangisi? Hemen cevaplayayım: Turhan son derece düşünceli bir yazar. Öykü, belki bir parça ilhamla yazılsa da bu, Turhan için pek geçerli değil. Öykü evreninde büyük bir matematik yakaladım Turhan’ın diyebilirim.

Resimsellik, Kelimesellik 

Yazarları kelimesel ve resimsel yazarlar olarak da ikiye ayırabiliriz. Resimsel bir yazar alemdeki görüntüyü kelimelere döken kişidir. Bize öylesine görüntüler sunar ki onları yıllarca unutamayacak şekilde hafızalarız. Bunun en büyük ustası zannederim Tolstoy’dur. Kelimesel bir yazar ise eşya ve tabiattan çok insan zihniyle ilgilenen yaratıcıdır. Onun için ötede beride beliren görüntünün bir önemi olmadığından bunların tasvirine de girişmez. Onun işi insan zihninde gezmektir ve yarattığı karakterlerin zihninde dolanıp durur. Zannederim Dostoyevski’nin odalarının bomboş olmasının nedeni onun kelimesel bir yazar olması ile ilgili.

Gelelim Turhan Yıldırım’a. Turhan bize öylesine renkli bir dünya çiziyor ki onu hemen, hiç şüphe duymadan resimsel yazarlar arasına ayırabiliyoruz. Bizi bir an olsun etraftan koparmayan yazar öykülerini resim resim dizmiş diyebilirim çekinmeden. Aşağıya aldığım öykü başlıklarına bakın, ne demek istediğimi anlayacaksınız.

Sarı Çizmeli

Sevimli Bir Kedi Minik Beyaz

Kırmızı Çarpı

Sinekli Bir Kedi Yavru Kara

Küçük Kırmızı Japon Balığı

Uçurtma Şenliği

…

Ne denli renklerle ilgililer değil mi? Elbette ki resimle…