Paul Auster yaşamla alay etmekten çekinmeyen bir yazar. Kitaplarında karakterler yaratıyor ve ardından keyfi bir biçimde hayatlarını mahvediyor, onları öldürüyor. Şans oyunları oynar gibi varlıkları başkalaştırıyor. Son dönemde ise bu üslubu daha yoğun bir hal almaya başladı. Yedi yıllık bir aradan sonra gelen 4 3 2 1 kitabında da ana karakteri Archibald Isaac Ferguson’un dört olası hayatını anlatıyor. Ferguson da tıpkı Auster gibi 1947 yılında New Jersey’de doğuyor. Orta Avrupa’dan göçmüş Yahudi bir aileden geliyor. Tüm bu benzerliklere rağmen Auster, kahramanını kendisiyle bağdaştırmadığı konusunda ısrarcı, “Ben Archie değilim, bu kitap da bir otobiyografi değil. İkimiz de aynı zaman diliminde ve coğrafyada yaşıyor olabiliriz ama aynı kişi değiliz.”
Eleştirmenlerin yorumlarına göre 4 3 2 1, Auster’ın en iyi romanları arasında yer alıyor. Benzeri görülmemiş bir yapıya sahip olduğu düşünüldüğünde, bu kitabın büyük bir başarı yakalama amacıyla yazıldığı da görülüyor. “Her zaman yeni işlerimle bir önceki işlerimi unutturmak istedim. Öncekileri yeniden değerlendirmeyi, yazma ve yazmanın işlevi konusundaki düşüncelerimi yeniden değerlendirmeyi ve romanlara, biyografik eserlere ve hatta bir makaleye bile yeni yeni yaklaşımlar getirerek kendimi zorlamayı amaçladım.”
Karısı ve aynı zamanda bir yazar olan Siri Hustvedt’a adadığı bu kitap Paul Auster’ın hem en uzun (toplamda dokuz yüz altmış sayfa) hem de en samimi eseri. “Bu kitabı kör gibi yazdım. Cümlelerle dans ederken bir sonrakinin ne olacağını bilmiyordum.” Tüm bunların sonucunda ise ortaya çıkan eser, yazarın haliyle en karmaşık eseri oluyor.
Kitabın genelinde “beklenmeyen” temasını hissetmek de mümkün. Zaten Auster da, “beklenmeyen”in onun hayatının bir parçası olduğunu söylüyor, “Kitaplarımda gizemli ya da teleolojik yorumlamalar yok. Hikâyelerimi, dünyayı anladığım şekilde anlatmaya çalışırım.”
Yazar, kendi hayatından iki kesiti de paylaşıyor. İlki on dört yaşının yazında yaşadığı bir olay. Arkadaşlarıyla kampa çıkıyor ve şimşek fırtınasına yakalanıyorlar. Bu fırtınada kamp arkadaşlarından biri ölüyor. “O gün insanın başına her an her şeyin gelebileceğini anladım” diyor. Diğer kesit ise babasını kaybettiği dönemde. Babası altmış altı yaşında cinsel ilişkisi sırasında hayata veda ediyor.
4 3 2 1, Auster’ın hayatından farklı yönleri barındırıyor. Örneğin, spora olan tutkusu da bunlardan biri. “On altı yaşımdayken profesyonel beyzbol oyuncusu olmak istedim ama kısa bir zaman içinde fikrimi değiştirip nitelikli kitaplar okumaya başladım. Birçok kıza âşık oldum. Sigara içtim, sarhoş gezdim, farklı farklı deneyimler yaşadım. Kısacası yetişkinliğe yeni adım atmış doyumsuz birinden farksızdım. Daha sonra yine fark ettim ki benim için bu hayatta beyzbol oynamak kadar ilginç bir şey yok.”
Auster’ın politik ve toplumsal farkındalığı da hayatında ve eserlerindeki demirbaşlardan biri. 4 3 2 1 de yirminci yüzyılın tarihi gerçeklerini içeriyor ve şunu anlatmaya çalışıyor: Amerika’da hiçbir şeyin değiştiği yok. “Yeni yönetim ırksal ayrımı tetikliyor” diyor Auster. Donald Trump’ın ise hem ülkeye hem de dünyaya bir tehdit niteliğinde olduğunu düşünüyor. Yazar, Çin ve Türkiye gibi gazetecilerini tutuklayan ülkelere seyahat etmeyi ise reddediyor.
Çeviren: Deniz Saldıran
(El País)
