Szabó ve Korku

Szabó bu filminde devrimcileri bildiğimiz anlamda korkusuz birer kahraman olarak değil de (gerçi kahramanlık kavramı burada yine de tartışılabilir), durmadan kâbus gören, korkan, güvensiz, aldatan, en küçük bir tehlike karşısında bile titreyen-dona kalan ve rahatlamak için başkasının ..

Mitler Savaşı

Genç nesiller bireysel yaşamdan yana tavır alırken daha eski kuşaklar var olan düzeni korumaya çalışmışlardır ve hayatımızı şekillendirmeye çalışan mitler ise kılık değiştirmişlerdir.  Mitlerin, hikâyelerin, efsanelerin hayatımızdaki yeri sandığımızdan çok daha fazla olabilir. Dedemizde..

Hadi Bakalım, Piç Neytullah!

Piç Neytullah toplumca hor görüldü, ayrıca iktidarın da sevebileceği bir kişilik değildi ve çok az kişi tarafından sevildi, üstelik kitlesi yok denecek kadar azdı. Bir yazman, bir düzeltmen olsam bile öyküsünün kaybolmasına, zamanın kuyusunda yok olmasına göz yumamazdım,..

Jake Barnes’ın Özgürlük Trajedisi

İlk yapıtlar samimidir, içinde teknik kusurların bulunma olasılığı yüksektir, başkalarının ayak izlerine rastlanma ihtimali de oldukça fazladır, yine değerlidir ilk yapıtlar. Kelimeler tam olarak oturmamış olabilir, fırça darbeleri rastgele ya da acemicedir belki fak..

Ereb Şemo'nun Kürt Çoban'ı ve Paraşa Teyze

Kürt Çoban 20. yüzyılın başında belli coğrafyalarda yaşayanların sadece karın doyurmak için bile olsa insanların neyi feda ettiğini ve hangi zorluklarla mücadele ettiklerini göstermesi bakımından değerli bir yapıt.Romanlar, öyküler, şiirler ve otobiyografile..

Tarjei Vesaas’ın Buz Sarayı: Sevgi ve Sorular

“Söz verdiğin kimse ortadan çekilmişse, bu sözü tutmanın hiçbir yararı yoktur. Kendini onun anısına bağlayamazsın. Senin için gerekli olanlardan koparamazsın kendini. Sadece kendine ve başkalarına dert olursun. Ve daha da ötesi, kimse bunun için sana teşe..

Madam Defarge’nin Dinmeyen Acısı: Nefret

İdeolojilerimize rağmen, bireysel acılarımız tüm benliğimizi sarmışken bile, insana ve insanlığa dair nefreti mi yoksa sevgiyi mi seçmeliyiz? En azından bu yapıtta Dickens’in tavrını sevgiden yana koyduğunu biliyoruz.  Madam Defarge: “Kocama o sırrı açıkladım..

Teke Şenliği ya da Diktatörlük Üstüne

Her insan veya okur diktatörlüklerin bir gün sona ereceğini bilir, tarih bununla ilgili örneklerle dolu. Buradaki asıl mesele yandaş olmakla alakalı, erk sahibinin her türlü aşağılamalarına gülücükle katlanıp onu bir tür tanrıya çevirmek, her türlü hoşgörüsüzlükl..

Hayvanların Çığlığı ya da Janina'nın Öfkesi

İnsan denilen tür belki de sandığımız kadar gelişmemiştir, en sıradan ilkel dürtülerden bile kurtulacak kadar evrim geçirmemiştir.Belki de insanın bir sonraki evrim aşaması birçok kişinin tahmin etmeye çalıştığı gibi kafatasının hacminin genişlemesi, beynin..

Neel Mukherjee'nin Özgür Topraklar'ı ya da Kökler Üzerine

Özgür Topraklar’da baba karakteri, köklerini oğluna aktarmayı amaçlıyor ve ülkesinin bütün güzelliklerini görmesini istiyor. Oğul ise bunlara karşı ilgisiz, ne Tac Mahal ne de başka şaşalı bir yer ya da bunların sahip olduğu öyküler dikkatini..

Cömert Şarap ya da Yasaklar Üzerine

“Yiyip içiyordum, açlık ya da susuzluk yüzünden değil, özgürlüğe duyduğum istek yüzünden.”İlk başlarda bazı yapıtlar önümüze konulmuş herhangi bir malzemeden bahsediyor gibi görünebilir, bahsi geçen bir şarap şişesi olabileceği gibi sıradan bir kapı da olabilir bu...

Ruhsal Merceklerimiz ya da John Cheever’in “Shandy Hill’in Hırsızı” Öyküsü Üst..

Dümenin başında olsak da olmasak da koşullar dümeni kırmamızı engelleyebilir.“O öğleden sonra Beşinci Cadde’den aşağı yürürken anlayamadığım şey, öylesine karanlık görünen dünyanın birkaç dakikada nasıl bu kadar güzel o..

Bilincinin Cehennemine Giriş Belgesi: Tünel

Kanımca çok az yapıt insan ruhunun karanlık yönüne bu denli dokunabilmiştir.“Kaba bir tavırla bağırdım. ‘Size gereksinim duyuyorum, anlıyor musunuz?’ Gözlerini ağaçtan ayırmadan fısıldadı: ‘Ne için?’ Ânında yanıt veremedim, kolunu bırakarak düşünmeye başlad..

Pascale Roze'nin Avcı Sıfır'ı ya da Bizim Bahtsız Yazgımız

Avcı Sıfır nefret üstüne yazılmış bir yapıt değil, aksine daha çok sevilme arzusunu ortaya çıkaran bir eser.Karakterimiz ya da kişiliğimiz nasıl oluşur, neye göre gelişir; elbette kalıtımsal olarak beraberimizde getirdiklerimizden bahsetmiyor..

Ariel Dorfman’ın Dullar’ı Üstüne

Dorfman’ın Dullar’ını ister okuyalım, ister bir tiyatro sahnesinde izleyelim; bizimki gibi kirli ve sorunlu coğrafyaların içinden çok fazla izlerin bulacağı bir yapıt...“Kalkamam. Dört erkeğimin ağırlığını taşıyorum. Bir babam var. Kocam. İki oğlum. Neredeler? Hepsi a..

Bir Direniş Öyküsü: Ay Batarken

Steinbeck kalemini öyle ustaca kullanıyor ki okur olarak yerli halktan nefret etmediğimiz gibi işgalcilerden de pek tiksinmiyoruz aslında, en azından yapıtta adı geçen karakterlerden asla.Uzak bir kasaba. İnsanlar bir liderleri olmadığı gibi sürüye tabi olmayı da bilme..

Miloş’un Merakı ya da Saflığın Kirlenmesi

Hrabal işgalci, soykırımcı insanların üstüne merceğini tutarak kötülüğün özüne inmeye kalkışmaz, mizah yüklü merceğini saf ve bakir insanların üstünde tutarak saflığın ve bakirliğin atalar ve dahil olduğu topluluk tarafından nasıl adım adım kirletildiğini gös..

Faulkner’ın Yenilmeyenler’i Üzerine

Faulkner’ın eserinde her şey gerektiği kadar anlatılır, her şeye gerektiği kadar duygu katılır, dosta da düşmana da aynı mesafede yakın durulur. Bu, insana ötekinin gözleriyle bakmayı öğretir ve yapıtı daha değerli kılar.“Kılıçla yaşayan kılıçla ölür.”Yapıttan alın..

Boşlukta Sallanan Adam’ın Dramı

Okuma açlığı çeken birçok okurun Joseph’kine benzer duygular yaşaması olasıdır, en azından orta sınıfın hayata karşı tutumu konusunda. Öyle ki kahramanımız savaşta ölmeyi bile bu çirkeflikten daha şerefli bulur.Biliyorum, çoğu yerde söylenir: İlk yapıtlar ilk çocuklar..

Lovecraft’ın Pusudaki Dehşet Öyküsü Üstüne

Lovecraft hikâyesini anlatırken o denli mantığa bürüyor ki hortlaklar ve şeytanlar gibi kavramların bir tek kelimesine dahi inanmazsak bu o kadar da büyük bir sorunmuş gibi gözükmüyor, dili ve anlatma biçimi okuru kendine bağlamaya yetiyor.Korku da en az ci..

Conrad’ın Narcissus’un Zencisi Üstüne

Gemideki tek kara derili Jimmy olduğuna göre anlatıcı da bir beyaz olmalı.“Hiç kuşku yok, ölmüştü Jimmy! Ellerini göğsünün üzerinde birleştirmiş, taş bir tabutun kapağına oyulmuş bir kabartma kadar kıpırtısız sırtüstü yatıyordu. Hırsla parladı gözleri. O zaman ..

Tim Parks’ın Europa’sı Üstüne

Tim Parks yapıt boyunca uyarır, kimi? İngilizleri mi, Birleşik Avrupa projesini destekleyenleri mi ya da sınırsız bir dünyanın sağlayacağı özgürlük ortamını düşleyenleri mi?Kral Agememnon donanmasını hazırlar, amaç Truva’yı ele geçirmek; gücüne güç, namına nam, topraklar..

Vasiliy Andreyiç: “Geliyorum, geliyorum!”

Tolstoy’un okurun kulağına fısıldadığı kadardır belki de tüm bildiklerimiz...Tolstoy’un ölüm üstüne düşünmediği bir tek yapıtı bile var mı ki, varsa da bilmiyorum. Tolstoy’un ölüm hakkında yazdıklarını okurken yaşamı, yaşam hakkında yazdıklarını ise okurken ö..

Kırık Enstrümanın Trajedisi: Başkasının Yüzü

İnsan bu dünyada bir yabancıdır ve yapayalnızdır.Başkalarıyla iletişim sağlayan yegâne araç nedir? Dil midir, neden olmasın. Peki dil sadece ağzımızdan çıkardığımız tuhaf seslerden mi ibaret? Halihazırda ağızdan çıkan seslerin anlamını bilmediğimiz milyon..

Akrebi Öldüren Yumruklar ya da John Steinbeck’in İnci’si

Steinbeck daha girişte anlatacağı hikâyenin bir halk efsanesine dayandığını ima ediyor.“Kino atıldı, ama akrep parmaklarından kaydı, bebeğin omzuna düştü, düşer düşmez de soktu onu. Kino, hırıltılar saçarak atıldı akrebin üstüne, parmaklarının ..

Vergilius’un Ölümü, Broch ve Kitle

Sonuç olarak, Vergilius’un Ölümü çok katmanlı bir yapıt, ben sadece devin küçük bir tırnağıyla ilgilendim...Besili ve sık sık tıkananlar arasında, neredeyse yatağa mahkûm bir halde, ölüme yakın duran ozan, Vergilius, henüz tamamlayamadığı ve işin aslı asla tamamlaya..

Strelnikov Kendini Neden Öldürdü?

Pasternak’ın Doktor Jivago romanı birçok karakteri içinde barındıran büyük bir tablo gibi.Sevdiğimiz, sevdiklerimiz ya da görmesini arzu ettiğimiz kişi veya kişiler tarafından beğenilmek, takdir görmek insanın sahip olduğu en güçlü dürtülerden biri olsa gerek. İster ..

Gorki’nin Makar Çudra’sı Üstüne

Gorki bu kısa öyküsünde düz yazının şiire en yakın dilini yakalamıştır, dersem, sanırım kimse karşı çıkmaz.“Demek geziyorsun böyle? Çok güzel! Kendine şanlı bir kader seçmişsin şahinim! Zaten gerekli olan da budur. Gezip görecek, hayatın tadını çıkaracak, sonra da yat..

Thomas Bernhard’la Beton’a Saplanmak

Bütün mesele belki de sadece anlatı ya da öfke ya da din, devlet ve toplumun el birliği vererek bireyi ne şekilde beton bloklar içinde kıstırdığına dair bir meseleye kafa yormak...Mart’tan Aralık’a kadar, nerden çıktı bu aylar diye bir soru sormayın bana, böyle bi..

Suçlu İvan İlyiç’in Sıradan Hayatı

Tolstoy son dönem yapıtlarında sıkça denediği gibi İvan İlyiç'in Ölümü’nde de sonu başta söyleyip kahramanın öyküsünde derinleşir.Ölüm bizi bulmuşken, bulmuş üzereyken ardımızda bıraktıklarımızın hayatlarını kurmuş olmaları ya da bir şekilde neşeli gözükmeleri bizi ..

Er Avdeyev'in Trajik Arzusu: "Oğlunuz Sizlere Ömür."

Hacı Murat’ı okuyanlar, Tolstoy’un onu Shakespeare’e en fazla yaklaştıran yapıtı olduğunu bilir.Tolstoy bu yapıtında sonu başta söyler ve her bölümünde neredeyse sinemasal bir biçemde sahne kurar. Yapıt hacim olarak küçük olsa bile edebiyattaki kar..

Fuentes’in Bellek Tiyatrosu: Terra Nostra

Terra Nostra gerçek edebiyat okurlarının üstünde düşünüp içinden fazlasıyla yararlanabileceği bir yapıt.Yeryüzünde yürümüş, dahası yürüyecek birçok insan için eski İspanya tarihi Cervantes’in anlattıklarından başkası değildir. Don Quijote gerçekte varoldu mu,..