ABD’de 22 Eylül’de başlayan Yasak Kitaplar Haftası boyunca yasaklanan kitaplar ve bu kitapların yasaklanmasının ne kadar yanlış olduğu tartışmalarının haberini vermiştik. Kuzey Carolina eyaleti tartışmaya yeni bir renk kazandırmak istercesine haftaya ABD’nin önde gelen siyah yazarlarından Ralph Ellison’ın Görünmez Adam’ını yasaklayarak girmişti.
Sözü geçen roman, Wells’in Görünmez Adam’ı ile karıştırılmamalı. Söz konusu Görünmez Adam, 1930’lu yıllarda New York’ta yaşayan isimsiz bir zencinin kimlik arayışını konu alır. Ellison, ülkenin kuzeyindeki ve güneyindeki yaşantının beyazlar ve zenciler için ne kadar farklı olduğunu anlatır. Başlıkta geçen “Görünmez” sözcüğü mecazidir, insanların roman kahramanını görmezden gelişinin altını çizmek için kullanılır. 1953 yılında Ulusal Kitap Ödülü’nü kazanan Görünmez Adam’ın Martin Luther King’in Büyük Yürüyüş’ünün 50. yılında yasaklanması akıl alacak şey değil.
Listeler eyaletten eyalete farklılık gösterse de Amerika’da çeşitli dönemlerde yasaklanan kitaplara göz gezdirecek olursak:
- Casus Harriet, Louise Fitzhugh: Çocuklara kötü örnek olduğu, casusluk yapmaya, yalan söylemeye ve küfretmeye teşvik ettiği gerekçesiyle yasaklanmış.
- Oz Büyücüsü, Frank Baum: Hayali Oz dünyasına yolculuk eden Dorothy’nin hikayesi bir dönem “Edebi değer taşımadığı için” Detroit’te yasaklanmış.
- Sözlük: Sözlük yasaklanabilir mi diye sorduğunuzu duyar gibiyim. Evet. California eyaletinde cinsellikle ilgili kelimeleri ve tanımlarını da içerdiğinden Merriam Webster sözlüğün kütüphanelere girmesi yasaklanmış.
- Grimm Masalları: Şiddet içerdiği gerekçesiyle Arizona’daki yuvalarda bu masalların okunmasının pedagojik açıdan uygun olmadığına karar verilmiş.
- Gazap Üzümleri, John Steinbeck: Yayınlandığı dönemde Kansas eyaletinde sakıncalı içerik nedeniyle yasaklanan roman ayrıca Kern bölgesinde, bölgeyi kötü tanıttığı gerekçesiyle istenmeyen kitap ilan edilmiş.
- Anne Frank’ın Günlüğü: 20102da yayınlanan sansürsüz versiyon Virginia’da cinsellik de içerdiği gerekçesiyle yasaklanmış. (Okullar romanın Otto Frank tarafından sansürlenen versiyonuna hâlâ izin veriyor.)
- Vahşetin Çağrısı, Jack London: Yazar sosyalist olduğu için yasaklanmış. Kitap 1933 yılında Naziler tarafından da toplatılıp yakılan kitaplardan.
- Tarzan, Edgar Rice Burroughs: Tarzan ve Jane evlenmeden birlikte yaşadıkları için (hatırlatalım, ormandaydılar) yayımlandığı dönemde California’daki halk kütüphanelerine alınması yasaklanmış.
- Catch-22, Joseph Heller: Küfürler nedeniyle 1972’de yasaklanmış 1976’da ise yasak kaldırılmış.
- Ulysses, James Joyce: Cinsellik içerdiği gerekçesiyle 1934’e kadar Amerika’da yasaklı kitaplar arasında.
