Yazar Agatha Christie 12 Ocak 1976’da İngiltere Wallington’daki evinde öldü. Kısa hikâyeleri ve oyunlarının yanında 66 roman yazan ve  polisiye türünde devrim yapan usta yazarın hayatının bilinmeyen yönlerini keşfedin.

1. Tarihin en çok satan romancısı

Christie’nin kitapları onlarca dile çevrildi ve yaklaşık 2 milyar sattı!  Bu, yazarı tüm zamanların en çok satanlar listesinde Shakespeare ve İncil’den sonra 3. sıraya yerleştirdi.

2. Agatha Christie eğitimsizdi.

Christie 1890’da İngiltere’nin Güneybatısı’nda bir kıyı kent olan Torguay’da doğdu. Kendinden büyük kardeşlerinin aksine  yatılı okula gitmek yerine yalnızca evde eğitim gördü ve yaşıtı çocuklarla nadiren bir arada oldu. Evcil hayvanlar, hayali arkadaşlar ve aile hizmetkarları yegane oyun arkadaşlarıydı. Buna rağmen tamamen yalnız değildi ve otobiyografisinin açılış paragrafında çocukluğu “ mutlu” olarak tasvir ediyordu. Nihayet 13 yaşındayken haftanın iki günü eğitim veren bir kız okuluna gitti ve daha sonraları Paris’te müzik eğitimi gördü.  Bir yazar olarak kendini eğitti.

3. Babası çalışmayan bir mirasyediydi.

Aileden kalan mirasla geçinen babası Frederick, zamanının çoğunu yat kulübünde kağıt oynayarak ve hesapsızca para harcayarak geçiriyordu.  Christie babası hakkında “ O basit ve sevgi dolu kalbi olan tembel bir adamdı. Belki de çalışmak için uygun birisi değildi,” diye yazacaktı. Annesi Clara ise şiirler besteliyor, ruhani arayışlar içerisinde amatörce  Zoroastrianism, Katoliklik, Üniteryanizm ve öbür dinlerle ilgileniyordu.

4. Christie polisiye yazmaya kardeşiyle giriştiği bir iddia sonucunda başladı.

11 yaşındayken gazetede resmini gördüğü bir sokak tramvayı hakkında ilk şiirini yazdı. Ergenlik yıllarında pek çok şiiri The Poetry Review’de yayımlanan Christie bir yandan da o yıllarda yayıncıların dikkatini çeken kısa hikayeler üzerinde çalışıyordu. 1. Dünya Savaşı’na kadar polisiye henüz radarına girmemişti ta ki kız kardeşiyle onun iyi bir polisiye romanı yazamayacağına dair iddialaşana dek. İlk girişimi olan, Belçikalı emekli polis memuru Hercule Poirot’ nun zengin bir dulun ölümünü araştırdığı “ Styles’da Gizemli İlişki”  isimli romanı sonunu değiştirmek koşuluyla bir yayıncı tarafından yayımlanmak istenince, polisiye roman kariyeri başlamış oldu.

5. Dünyanın en meşhur kurgu dedektiflerinden ikisini yarattı.

[caption id="attachment_12385" align="alignleft" width="250"] Bayan Marple’ı sinemada canlandıran aktrist Margaret Rutherford film setinde.[/caption] Edebiyat Sherlock Holmes, Philip Marlow ve Nancy Draw gibi keskin bakışlı ve kurnaz dedektiflerle doluydu. Christie ikisi de birbirinden meşhur iki dedektif yarattı Hercule Poirot ve Bayan Jane Marple. Yazarın 50’den fazla kısa hikayesinin ve 33 romanının başkahramanı olan züppe ve şık dedektif Hercule Poirot New York Times’da ölüm ilanı yayınlanan tek kurgu karakterdir. Christie kasabada her işe burnunu sokan meraklı yaşlı kadın arketipini temsil eden mütevazi  karakteri Bayan Marple’a ise 12 roman ve 20 kısa hikayesinde yer verdi. Öbür az bilinen Christie karakterleri ise maceraperest Tommy ve Tuppence Beresford çifti, emekli devlet memuru Parker Pyne ve gizemli Harley  Quin’dir.

6. Katil asla uşak çıkmadı.

Polisiye roman klişesinin aksine, hiçbir Christie romanının sonunda katil uşak çıkmadı. Bunun yanında en azından dört romanında doktor, ikişer kez de politikacı, bakan, aktör, asker, öğretmen, ev hanımı ve polis memurlarına cinayet işlettirdi. 1. Dünya Savaşı sırasında eczacı olarak çalışması sırasında öğrendiklerinin de payıyla söz konusu cinayetlerin çoğunda maktul katil tarafından zehirlenmişti.

7. Uzun soluklu seyahatleri yaratıcılığını artırmasına yardımcı oluyordu.

[caption id="attachment_12386" align="alignright" width="400"] Christie büyük oğlu Matthew Pritchard’la Londra Havalimanında.[/caption] Pek çok romanı İngiltere’de geçmesine rağmen çoğunu ziyaret etme fırsatı bulduğu başka ülkeleri de layıkıyla anlatabiliyordu.  Çocukken bir süre Mısır ve Fransa’da bulunmuş daha sonraları İngiltere’yi tanıtmak için dünya turuna çıkmıştı. Kendinden 14 yaş küçük ve arkeolog olan ikinci kocası ile bu gezilerden birinde Irak’ta ki bir kazı alanında tanıştı. Çok defalar orta doğuya seyahat eden Christie’nin “Şark Ekspresinde Cinayet” ve “Bağdat’a Geldiler” gibi romanlarına bu geziler esin kaynağı oldu.

8. Romanlarındaki Yahudi Portreleri yüzünden İftira ve İnkarla Mücadele Birliği Christie’yi protesto etti.

Christie’nin romanları siyahları, Asyalıları, İtalyanları, Amerikan Yerlilerini ve Arapları aşağılayan ifadelerle doludur. Hatta sonradan değişse de kitaplarından birine “10 Küçük Zenci” ismini vermiştir. Yahudiler açısından da durum pek farklı değildir. Christie Yahudileri genellikle gaga burunlu ve paragöz olarak tasvir etmiştir. Nihayetinde İftira ve İnkarla Mücadele Birliği Christie’ye bu duruma itiraz eden bir mektup kaleme almış ve onu yahudi karşıtlığıyla itham etmiştir. Her ne kadar Amerika’daki yayımcısı yahudi karşıtlığı suçlamasına itiraz etmişse de bu mektup sayesinde romanlarından bazı tatsız ifadeleri  çıkarmak durumunda kalmıştır.

9. Kaybolma hikayesi basını günlerce meşgul etti.

[caption id="attachment_12387" align="alignleft" width="350"] Agatha Christie ve kızı Rosalind yazarın esrarengiz kayboluş hikayesi yüzünden günlerce gazete manşetlerinde yer aldı.[/caption] Çok sevdiği annesinin ani ölümü ve ilk kocasının sadakatsizliğinin ortaya çıkmasıyla, Christie evlilik yüzüğünü parmağından çıkarmış ve kızını evdeki hizmetkarlara emanet ederek 3 Aralık 1926 gecesi arabasına binip evden uzaklaşmıştır. Ertesi gün aracı evinin bir kaç mil ötesinde terk edilmiş halde bulununca basın ve emniyet güçleri harekete geçti. Binlerce polis memuru, gönüllü vatandaşlar, dalgıçlar, av köpekleri ve hatta uçaklarla kayıp romancının izi sürüldü. Gazeteler nerede olduğuna dair haber verene 100 pound ödül koymuştu. 11 gün sonra nihayet Kuzey İngiltere’de bir spa otelde ortaya çıkan yazar olayın nasıl gerçekleştiğini tam olarak anımsayamadığını bunun bir tür hafıza kaybı olduğunu iddia etti.

10. Aşk romanlarını takma isimle yazıyordu.

Christie detektiflik romanlarını, oyunlarını ve anılarını kendi ismiyle yayımladı. Ama yazdığı altı aşk romanı (nerdeyse hepsini yayıncıları kızdırmak için yazmış)Mary Westmacott adıyla çıktı. Mary ikinci ismi, Westmacott ise bir yakınının soyadıydı. Bir köşe yazarı tarafından ortaya çıkarılıncaya dek neredeyse yirmi yıl boyunca halk Christie ve Westmacott’un aynı kişiler olduğunu anlamadı. Otobiyografisinde Christie üç gün içinde yazdığı “Baharda Eksik” isimli aşk romanının onu tamamen tatmin eden tek kitabı olduğunu söylemiştir.

Kaynak: History.com