Margaret Atwood, Ai Weiei ve Isabel Allende’nin de aralarında bulunduğu 200’den fazla ünlü yazar ve sanatçının desteğiyle Salman Rushdie’nin “ırkçılık ve yabancı düşmanlığına karşı önemli bir kurumsal duruş” olarak nitelendirdiği küresel bir kampanya başlatıldı.
Dünyaca tanınmış 200 yazar, Pen International’ın sansüre ve baskıya uğramış insanları çalışmaya teşvik eden üç yıllık destek planının içinde yer aldı. Pen International tarafından düzenlenen The Make Space kampanyası, önümüzdeki üç yıl boyunca sansür ve baskı yoluyla işten çıkarılmış yazarlar üzerine yoğunlaşacak. Rushdie bu kampanyadan “edebiyat dünyasının kalbinden, yazarlara iş imkânı yaratmak için kararlaştırılmış bir girişim” olarak sözediyor.
[caption id="attachment_30117" align="aligncenter" width="800"]
Margaret Atwood[/caption]
Proje, insan hakları topluluğunun dünyanın dört bir yanındaki 144 merkezi tarafından koordine edilen etkinlikler ve yayınlar üzerine odaklanacak. Bu proje, mülteci sorunlarına ve ev sahibi ülkelerde mültecilere karşı artan düşmanlıkla mücadele edecek, bunun yanı sıra dünya çapında gazetecilerin ve yazarların gittikçe artan tehlikeli çalışma ortamlarına değinecek.
Çinli sanatçı Ai Weiwei, projeyi “ötekileştirilmiş insanların sesleri olmak” olarak gördüğünü söyledi ve, "Edebiyat yeni gerçekleri birlikte inşa edebileceğimiz bir yer, ancak bizi temsil edecek bir edebiyat olmadığında, bu yeni gerçekler yaşadığımız dünyayı önyargı ve ayrımcılık üzerine yeniden inşa etmekle tehdit ediyor," dedi.
[caption id="attachment_30116" align="aligncenter" width="800"]
Ai Weiwei[/caption]
Şili Cumhurbaşkanı Salvador Allende’ye yapılan askeri darbe sonrasında 40 yıl önce sürgüne gönderilen Ruhlar Evi'nin yazarı Isabelle Allende, edebiyatın olumsuz tutumlara meydan okumak için hayati önem taşıdığını söyledi. Norveçteki kampanyasının başlangıcında, “Rakamlarla konuştuğunuzda nefret duygusu yaratmak çok kolaydır, ancak insanların yüzlerini gördüğünüzde, onların gözlerinin içine tek tek baktığınızda her şey değişir ve sanat ile edebiyatın yapabileceği şey budur” dedi.
Projeye Salman Rushdie, Yann Matel, Mario Vargas Llosa, Karl Ove Knausgaard, Noo Saro-Wiwa ve Viet Thanh Nguyen gibi yazarlar da katılıyor.
Yapılan açıklamada, politikacıların yaptığı yabancı düşmanı söylemlerle, sığındıkları ülkelerde mülteciler için tehlikeli ortamlar oluşuyor ve dünyada yaşayan her 113 kişiden birinin evinden zorla çıkarıldığı belirtiliyor. “Bazılarımız yerlerinden edildi, bazılarımız mülteci ve sığınmacı oldu, bazılarımız sürgünde yaşıyor ya da kendi ülkelerinde saklanmak zorunda kalıyor. Ama biz hepimiz yazarız ve çevremizdeki toplumu değiştirebilecek ve bilgilendirecek kelimeler kullanıyoruz. Ve nerede olursak olalım, olduğumuz her yerde, yerlerinden edilmiş toplumların hikayelerine bizimkilerle beraber yer açacağız, bizi zenginleştiren ve bizi birbirimize bağlayan ortak bir kültürel anlayışa yer açacağız, yabancılaştıran ve makineleştiren bölücü sistemi bozacağız. Şimdi harekete geçme, beraber hareket etme zamanı.”
Sığınma başvurularına yardımcı olmasının yanında PEN, güvenli geçiş için acil yardım da sağlıyor. Baskıdan kaçmaya çalışan yazarların sayısı gün geçtikçe artıyor, 2014’te iltica ağına katılan 93 uluslararası şehir varken bu oran 2015’te yüzde 38 arttı. Çoğu Ortadoğu'dan gelen yazarlar kamu ahlakını bozmak, dine hakarette bulunmak ve muhalif olmak gibi suçlarla baskıya maruz kalıyor.
Geçtiğimiz yıl Türkiye 81 tutuklu gazeteci ile dünyada birinci sırayı aldı. Gazetecileri Koruma Komitesi’ne göre 25 tutuklu gazeteci ile ikinci sırayı Mısır aldı. Ayrıca komite, Meksika’nın yazar ya da gazeteci olmak için dünyadaki en tehlikeli yer olduğuna dikkat çekti, Mart ayında dört gazeteci öldürüldü. Dünyada öldürülen toplam 54 gazeteciden 13’ü Meksikalı.
Çeviren: Yaprak Sayın
(Guardian)
