"Kitaplara, okumaya ya da bunlarla bağlantılı herhangi bir şeye önem veren insanlar değil bunlar. İnsan emeğini sömüren fırsatçı kapitalistler o kadar.”
Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Spines Publishing, kitaplarının yapay zekâ vasıtasıyla düzeltilmesi, tasarlanması ve dağıtımı için yazarlardan 1.200 ila 5.000 Dolar arasında bir ücret talep edecek. 2025 yılı içinde yaklaşık 8.000 kitap yayımlamayı planlayan ve bir start-up olarak kurulan Spines Publishing, yazarlar tarafından olduğu kadar yayıncılar tarafından da eleştiriliyor.
Bağımsız yayıncı Canongate, Bluesky aracılığıyla paylaştığı gönderide, “Bu mankafalar,” diye yazdı, “ne kitapları ne de yazmayı umursuyorlar. Umutlu yazar adaylarından ellerindeki taslakları olabildiğince az dikkat, özen ve ustalıkla, sanki ellerinde çöple dolu bir poşet varmışçasına fırlatıp atmalarını ve üstüne bir de bu süreci otomatikleştirmelerini talep ediyorlar.”
Yazar Suyi Davies Okungbowa ise, “Tek dertleri para kazanmak,” diyor, “yoksa kitaplara, okumaya ya da bunlarla bağlantılı herhangi bir şeye önem veren insanlar değil bunlar. İnsan emeğini sömüren fırsatçı kapitalistler o kadar.”
Start-up’lara özgü bir kurum olan ve yatırımcılardan sermaye toplamak için geçilen kritik dönemleri ifade eden son finansman turunda yaklaşık 16 milyon dolar toplayan Spines, yazarların telif haklarının tamamını kendi bünyelerinde tutacaklarını belirtiyor. Geçmişte İsrail’deki bir yayın grubunun kurucu ortaklarından olan Yehuda Niv, bunun bir self-publishing ya da vanity press, yani ücret karşılığı kitap basımı değil, yayıncılık platformu olduğunu söylüyor.
Bağımsız yayıncılardan Mannison Press kurucu ortağı Deidre J. Owen ise X’te paylaştığı bir yazısında “Bahse konu hizmeti nasıl sundukları önemli değil, bunlar bildiğiniz masraf mukabili kitap basan kişiler,” dedi.
Page One - The Writer’s Podcast’in ortak sunucusu Marco Rinaldi, yine Bluesky’da paylaştığı bir yazısında, şirketin yapmaya çalıştığı şeyin self-publishing olarak bildiğimiz sistemi kaliteyi en aza indirgeyecek şekilde hızlandırmak olduğunu ama elbette bunu, bu tarzda ifade etmek istemediklerini söyledi.
İngiltere’deki en büyük yazar, çizer ve çevirmenler sendikası Society of Authors yöneticisi Anna Ganley ise yazarları açık açık uyarmak istediklerini belirtti: “Eğer ki, önünüze gelen sözleşme kitabınızın yayımlanmasını bir yazar olarak sizin ödeme yapmanız şartına bağlıyor, bu hususu dikkatli bir biçimde düşünmenizi öneriyoruz.”
“Bir yazarın böylesi bir uygulamayla elde etmeyi umduğu şeyi yakalama olasılığı çok düşük. Üstelik bütün sistem yapay zekâ teknolojisine dayanıyor ve hiç kimse size bahse konu yapay zekâ teknolojisinin telif hakkı olan içeriklere dayanılarak geliştirilmediğini, yani herhangi bir hak ihlali olmadığını garanti edemiyor. Diyelim ki, bir şekilde bunu da garanti ettiler o zaman da sunulan hizmetin özgünlüğü ve niteliği konusunda ciddi endişeler ortaya çıkıyor.”
Spines, kitaplar için yayımlanma sürecinin iki ila üç haftaya kadar ineceğini belirtiyor. Geçtiğimiz günlerde de Microsoft, geleneksel yayıncılardan çok daha hızlı kitap yayımlamayı hedefleyen bir proje başlattığını duyurdu ve yapılan duyuruyla birlikte HarperCollins’in Microsoft ile bir anlaşma yaptığı ortaya çıktı. Bu anlaşmaya göre Microsoft, HarperCollins tarafından yayımlanan bazı kurgu-dışı kitapları, yazarlarından izin alınmak kaydı ile, yapay zekâ modellerini eğitmek üzere kullanabilecek.
Guardian ile görüşme talebinde bulunan bir Spines temsilcisi, amaçlarının yazarları güçlendirmek olduğunu belirtti. “Spines’ın olmadığı bir yayıncılık ortamında hevesli yazar adaylarının çoğunun ilk işi bir yayın ajansına başvurmak olur ve yüzde doksan dokuzu ya ünlü olmadığından ya da doğru bağlantıları bulunmadığından reddedilir.”
“Hayal kırıklığına uğrayan bir yazar muhtemelen bütün masrafları kendisinin karşılayacağı vanity press sistemine yönelir ve bir kitap için ortalama 10.000 ila 50.000 dolar arası ödeme yapar ya da self-publishing ile kapak tasarımından kitabın dağıtımına kadar uzmanlık gerektiren bir sürü detayla kendisi uğraşmak zorunda kalır. Üstelik bu süreç altı aydan on sekiz aya kadar uzayan bir döneme yayılıyor. Bizlerse Spines’ta süreci kısaltıyor ve yazarların en iyi yaptıkları işe, yani mükemmel hikâyeler yazmaya odaklanmalarını sağlıyoruz.”
Spines temsilcisine göre sundukları hizmet oyun alanını eşitlemeye yardımcı oluyor çünkü yazar olmak isteyen herkese iç haftadan daha kısa süre içerisinde kitaplarını yayımlama imkânı sunuyorlar. Hedefleriyse yapay zekâ teknolojilerinden faydalanarak bir milyon kitap yayımlamak.
Çeviren: Fulya Kılınçarslan
