"Sanatta biçimcilik (formalism), en sade tanım ile, bir sanat eserinin tüm estetik özelliklerinin biçimlere dayandığı görüşüdür (Zangwill, 1999: 612). Dolayısıyla, müzikal biçimcilik, müziğin anlamının ve değerinin onun içinde bulunan biçimlerde saklı olduğu fikrini temsil eder. Bu biçimler; hareket eden sesler, temalar, temaların yürüyüşü, ritmik hareketler gibi müzikal olayları kapsamaktadır. Sübjektif nitelik taşıyan duygular ise bu fiziksel özelliklerin dışındadır ve müziğin estetik değeri söz konusu olduğunda ikinci plana düşer" (Ekin Çoraklı 2016).
Peter Kivy’in (1989) biçimciliğine göre duygularımızı dışavurma şeklimizle yaptığımız müzik arasında yapısal bir benzerlik vardır.
"Kivy, formalist görüşe uygun olarak müziği saf soyut biçimlerden oluşan bir sanat dalı olarak görse de, insanoğlunun duygusal doğasını reddetmemektedir. O yüzden, yukarıda da bahsedildiği üzere, duyguları müziksel yapının bir parçası olarak kabul etmektedir. Bu düşünceye göre, duygular tıpkı akorlar ya da melodiler gibi müzikal sözdizimin bir parçasıdırlar. Klasik batı müziğindeki müzikal sözdizim, tansiyon-çözülme-rahatlama döngüsünden oluşmaktadır. Bu döngü, bitiş kadansı ile birlikte eserin finalinde son bulur. Tüm bu müzikal özellikler, insanoğlunun beklentiden doğan endişe ve beklentilerinin karşılanmasından doğan rahatlama duygusuna benzerlik taşır ve bu yüzden dinleyici, müzik dinleme esnasında söz konusu zihinsel durumları yaşayarak bu duyguları algılar (2002: 90- 97)." (Ekin Çoraklı 2016).
Taklit (mimesis) fikri aslında Plato’nun Devlet’inde mevcuttur. Plato’ya göre makam ve ritim sözleri ve konuşma şeklini taklit eder (398c-399c).
Müzikal biçimcilik müziğin anlamını temsilde aramaz.
Ancak Kendall Walton’a (1994) göre, müzik temsili sanatlardan çok da uzak değildir. Hayal gücümüzü harekete geçirir. İmgeseldir. Yani içindeki kişileri ve olaylarıyla kurmaca bir dünya hayal ettiğimiz roman ya da yine kurmaca bir olayı temsil eden resimle bir müzik eserini temsil eden/etmeyen diye ayıramayız. Walton’a göre müzik dinlerken direkt olarak kişiler ve olayları değil ancak hareket, rahatlama, tansiyon, çözülüme gibi süreçleri kendi üzerimizden temsil ederiz ya da hayal ederiz. Sanki öyledir ki “müziğin içindeyizdir ya da müzik bizim içimizdedir” (1994, 54).
Derleyen ve hazırlayan: Alper Güngör
Kaynaklar
Çoraklı, Ekin (2016) Müzikal Biçimciliğe Dair, Akademik Bakış Dergisi Sayı 58
DeBellis, Mark (2001). Music. In Berys Nigel Gaut & Dominic Lopes (eds.), The Routledge Companion to Aesthetics. Routledge.
Kivy, Peter (1989). Sound Sentiment: An Essay on the Musical Emotions, Including the Complete Text of the Corded Shell. Temple University Press.
Plato. (1943). Plato's The Republic. New York :Books, Inc.,
Walton, Kendall L. & Tanner, Michael (1994). Morals in Fiction and Fictional Morality. Aristotelian Society Supplementary Volume 68 (1):27-66.
