Orhan Pamuk’un meslekleri bütünüyle Türkiye’yi anlatmaktadır.
Orhan Pamuk her romanında olduğu gibi Veba Geceleri’nde de bize bir mesleği anlatıyor. Doktorları, karantina memurlarını ve sağlık çalışanlarını. Pamuk’un bu ve diğer romanlarında sadece bir mesleğin inceliklerini okumakla yetinmeyiz, o meslek sahibi kişinin hakikati ve aslında kendini arayışına, gelenekle modernin çatışmasına tanık oluruz.
Orhan Pamuk’un romanlarındaki kurgu kahramanın mesleğiyle örtüşür. Mesleğin incelikleri ustalıkla vurgulanır ve dönemsel özellikleri sıralanır. Kırmızı Saçlı Kadın’daki kuyucu Mahmut usta suyu kendine has yöntemlerle ararken çırağı Cem onu dikkatle izler. Aralarındaki kuşak farkına rağmen Cem ustasına saygı duyar.
Aynı gelenekleri ve kuşak farkını Benim Adım Kırmızı’da da okuruz. Gelenekler öyle ağır basar ki nakkaşlar eserlerine imza atmayı ayıp sayarlar. İslam sanatında bireysellik değil Tanrı uğrunda isimsiz bir nefer olarak çalışmaktır övgüye değer olan. Romanda nakkaşlığın nasıl icra edildiğini olağanüstü bir hünerle anlatır Pamuk. Öyle ki bu sanatın zirve noktasının kör olmak olduğunu yine Orhan Pamuk’tan öğreniriz.
Kafamda Bir Tuhaflık romanında ise Pamuk’un mesleği seyyar satıcılıktır. Kahramanımız Mevlut yoğurt satar, pilav satar, boza satar. Bunu İstanbul’un ara sokaklarında gezinerek ve evlere misafir olarak yapar. Arka planda ise Pamuk’un her romanında olduğu gibi Türkiye’deki modernlik arayışı, doğu-batı ikilemi ve tüm bu çekişmelerin kişilere ve kentlere yansıması vardır.
Kara Kitap’ta kahramanımız gazetecidir. Sadece Celal değil, ona özenen ve onu arayan (aslında kendisini arayan) Galip de zamanla gazeteci-yazar olup çıkar. Pamuk hem kendisini hem de kahramanlarını yazmaktadır.
Yazarlık mesleğine Orhan Pamuk’un bütün romanlarında rastlarız. Yazar bu yolla kahramanlarını idealize eder ve onların nasıl bir Türkiye’de yaşamak istediklerini anlattırır. Kırmızı Saçlı Kadın’da da hep yazar olmak isteyen bir oğulu tanırız. Kar’daki Ka da o yazarlardan (şairlerden) birisidir.
Masumiyet Müzesi’nde yalnızca yazarlar değil, sinemacılar, müzeciler, müteahhitler ve özel sektörde yöneticilik yapanlar da vardır.
Pamuk’un romanlarında çokça rastladığımız mesleklerden birisi memurluktur.
Cevdet Bey ve Oğulları’nda yüksek memurlar toplumdaki seçkinliği ve Batı hayranlığını temsil eder. Devlette çalışmak önemli bir ayrıcalık ve siyasete atılmanın önemli bir adımıdır. Öyle ki Sessiz Ev’de Selahattin Bey’in hazırladığı “Türkiye’de gereğinden fazla olanlar” listesinde memurlara da yer verilmiştir. Yine de memurlar her daim bir itibar kaynağıdır Pamuk’un romanlarında. Son romanı Veba Geceleri’nde de sıkça karşımıza çıkarlar. Devlette çalışan hekimler, karantina memurları, sağlık çalışanları ve askerler.
En çok rastladığımız meslek grubu askerlerdir Pamuk’un romanlarında.
Bu konuyla ilgili yazılmış bir yüksek lisans tezinde Pamuk romanlarında en çok geçen mesleğin askerlik olduğu tespit ediliyor. Onu paşalar, hocalar, polisler ve bakkallar izliyor. [1] Hiç kuşkusuz askerlerin Pamuk’un romanlarına bu kadar çok konuk olmasının en önemli nedeni yazarın ele aldığı dönemlerde sürekli askeri darbe olmuş olmasıdır.
Orhan Pamuk, kahramanlarına kendi mesleklerinin tüm inceliklerini anlattırırken bize onların dünyasını da anlatır. Çoğu kez o mesleğe sahip olmaktan utanır, farklı/üst sosyal statüye ulaşmak için kendilerini küçük görürler. Merkezden uzak bir ülkenin bir taşra şehrinde yalnızlık çekerler. O kişi üzerinden bir doğu-batı yahut modernlik-geleneksellik çekişmesi sezeriz. Mesleğinin tüm hâllerine bürünmüş ve karşımıza doğuştan usta olarak çıkmış bir erbap portresidir her biri. Bazıları kendilerine ve yaşadıkları topluma yabancılaşırken mutsuzlaşır ve Türkiye’nin neşesiz hâline bürünürler. [2]
Orhan Pamuk’un meslekleri bütünüyle Türkiye’yi anlatmaktadır.
