Unutulmaz Bir Konser
6 Ocak 2020 Müzik

Unutulmaz Bir Konser


Twitter'da Paylaş
0

Mini senfoniler dahil tam 335 senfoni bestelemiş, yaşayan bir efsane. 

3 Ocak'ta Cemal Reşit Rey'deki İDSO konserinde yine keyif dolu bir akşam geçirdik. 

Konuk şef Finlandiyalı Leif Segerstam, konuk solist ise aslen bir İngiliz olup Berlin Filarmoni'nin grup şefi obua sanatçısı Jonathan Kelly. Leif Segerstam viyola, keman, piyano sanatçılığı ve orkestra şefliğinin yanı sıra adeta bir beste makinesi. Mini senfoniler dahil tam 335 senfoni bestelemiş, yaşayan bir efsane. 

Güzel bir tesadüf sonucunda iki yıl önce Finlandiya gezimizde sezon açılışına denk geldiğimiz Helsinki Filarmoni Orkestrası konserinde (bütün sezon programından küçük bölümler çalmışlardı) keşfetmiştik bu orijinal müzik insanını. Yine onun bestelerinden "You were you died, you are you don't..." başlıklı 334 nolu Minisenfonia, konserin ilk bölümünde Türkiye prömiyeri olarak çalındı.

Brahms'ın 4. Senfonisi konserde yar alan bir başka eser.

Gecenin son eseri Richard Strauss’un Obua Konçertosu oldu. Bu konçerto ile ilgili müthiş hikâyeler var.

Richard Strauss hiçbir zaman partiye üye olmaz ve nazi selamı vermeyi daima reddeder.

Bazılarını sizin için kısaca derledim:

İkinci dünya savaşı bitip Almanya teslim olduğunda, Garmisch-Partenkirchen'deki evine gelen Amerikan askerlerini, “Ben Rosenkavalier ve Salome operalarının bestecisi Richard Strauss’um” diyerek karşılıyor ünlü besteci. Kaderin cilvesi olmalı, Amerikan askerleri arasında, Pittsburgh Senfoni Orkestrasında obua grup şefi olan bir müzisyen de bulunuyor. Asker, bir obua konçertosu olup olmadığını soruyor ve ‘hayır’ yanıtını alınca böyle bir konçerto bestelemesinin iyi olacağını söylüyor. Konuşma ikna edici olmalı ki savaş sonrası son dönemlerinde bu konçertoyu da ekliyor bestelerine.

Richard Strauss’un nazilerle ilişkisi üzeine de biraz karmaşık detaylar var. Aslında hiçbir zaman partiye üye olmaz ve nazi selamı vermeyi daima reddeder. Ancak Hitler'in iktidara geldiği yıl olan 1933'te Strauss, nazi politikalarına tepki olarak Bayreuth festivaline katılmayan Arturo Toscanini’nin yerine, Richard Wagner’in ünlü operası Parsifal’i yönetir. Joseph Gobbels, Strauss’u nazilerin müzik propagandası için oluşturulan Reichsmusikammer’in başına getirir. 

Bunun üzerine Toscanini’nin yorumu şöyle olur: "Besteci Strauss için şapkamı çıkarırım, insan olarak Strauss'u düşündüğümde ise geri takarım o şapkayı."

Aslında Gobbels ve Strauss birbirlerini hiç sevmezler. Gobbels günlüğünde şu not vardır Strauss'la ilgili: "Ne yazık ki hâlâ ona ihtiyacımız var, ama bir gün kendi müziğimiz olacak ve sonra bu çökmekte olan nörotik adama daha fazla ihtiyacımız kalmayacak"

Mozart'ın beste yaparken bilinçli olarak 'Aryan' olduğunu düşünüyor musunuz?

Stefan Zweig'ın librettosunu yazdığı Die Schweigsame Frau adlı komik operayı besteleyen Strauss, Dresden'de sahnelenen prömiyerde afişler üzerinde Zweig'ın da adının yazılmasını ısrarla ister. Normalde müziği önemli bir propaganda aracı olarak gören Hitler ve Goebbels davetli oldukları gösteriye katılmayı bu sebeple reddederler. Üç gösterimden sonra opera yasaklanır. Bu gelişmeler üzerine Zweig'a bir mektup yazar Strauss:

"Benim eylemlerimin herhangi birinde, Alman olduğum düşüncesiyle yönlendirildiğime inanıyor musunuz? Mozart'ın beste yaparken bilinçli olarak 'Aryan' olduğunu düşünüyor musunuz? Sadece iki tür insan olduğuna inanırım ben: yetenekli olanlar ve olmayanlar"

Bu mektup Gestapo tarafından direkt Hitler'e ulaştırılır. Reichsmusikammer'deki görevi hemen sona erdirilir. Ancak bestelediği Olympische Hymne 1936 Berlin olimpiyatlarında kullanılır. 

Aslında Üçüncü Reich ile bir şekilde arasını tam olarak bozmamasının bir nedeni de Yahudi olan gelini ve torunlarını kurtarabilmek ümididir. Amacına da ulaşır. Nazi liderleri arasındaki bir türlü kaybolmayan itibarı, gelini ve torunlarını konsantrasyon kamplarından kurtarır.

Obua Konçertosunun bestelenmesinde rolü olduğu düşünülen Amerikan askerleri de, Strauss'u korumak ve ordu güvencesi altında olduğunu duyurmak için evinin bahçesine bir uyarı levhası koyarlar.


Twitter'da Paylaş
0

YORUMLAR


İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR