Yaklaşmakta olan ölümün habercisi veba doktorları, içinde kurutulmuş bitkilerin bulunduğu maskeler giyiyordu.

Covid-19 salgını başladıktan sonra sağlık çalışanlarının giydiği kıyafetler ve cerrahi maskeler her yerde dolanmaya başladı. Bu görüntülere çok alıştık – tıbbi kıyafetlerin, hastalığın yayılmasını sınırlamak için etkili olduğunu düşünüyoruz. Hatta bu inanç doğrultusunda aldığımız fazla maskeler yüzünden sağlık çalışanları sorun yaşıyor.

17. yüzyıl, Roma'da bir veba doktoru: Doctor Schnabel.

17. yüzyılda Batı Avrupa'yı kasıp kavuran hıyarcıklı veba salgınları sırasında, sadece enfekte olanları tedavi eden veba doktorları; onları miazmadan, diğer bir deyişle hastalığı yaydığı düşünülen "kötü havadan" korumak için çok farklı bir kıyafet giymeye başladı. Bu fantastik görünüme sahip olan “kostüm” baştan ayağa vücudu kaplayan bir giysi, büyük kristalli gözlükler, içinde türlü baharat, kurutulmuş çiçek ve sünger içiren gagayı andıran maskeden oluşuyordu. Bu nesnelerin güçlü kokularının, maskeyi takanı hastalıktan korumaya yaradığı düşünülüyordu.

Akademisyen G. L. Townsend, veba doktorlarının yanlarında ayrıca “talimat veren bir asa” taşıdıklarını, bu asayla örümcek ve kurbağaların “havayı emmesini” ve hasta kişilerin “şişelenmiş rüzgârı” içine çekmesini emrettiğini söyledi. Bu asalar, hastanın nabzını ölçmek, giysilerini çıkarmak ve onlara çok yaklaştıklarında hasta olanları uzaklaştırmak için kullanılıyordu. (Sosyal mesafe için güçlü bir araç!)

Berlin'de bulunan Deutsches Historisches Museum'daki 17. yüzyıla ait, Avusturya ya da Almanya'dan gelen bir veba doktoru maskesi.

Aslında bu koruyucu kıyafetler o kadar da etkisiz değildi. Zararlı havayla savaşmak için tasarlanmış ayak bileği uzunluğundaki cüppe ve bitki dolu gaga, mikroplara karşı bir miktar koruma sağlıyordu.

Gagalı maskeyle tamamlanan veba doktoru kostümünü, onu 1619'da geliştirdiği düşünülen Fransız hekim Charles de Lorme (1584-1678) icat etti. 1636 yılına gelinceye kadar, popülerliğini çoktan kanıtlamıştı, Hollanda'da bulunan Nijmegen gibi icat edildiği yere uzak yerlerde bile giyildi; Roma ve Napoli'de yaklaşık yarım milyon insanı öldüren 1656 Vebası sırasında Avrupa kültürüne kökten yerleşti. O dönemde veba doktorlarının – belediye meclisleriyle imzaladıkları sözleşmelere göre – bu kıyafeti giymeleri zorunluydu. Bu gagalı doktorların kapı eşiğinde görülmesi, yaklaşmakta olan ölümün habercisiydi.

Çeviren: Aslı İdil Kaynar

(Public Domain Review)