Latin Amerikalı edebiyat devlerinin temsilcisi Carmen Balcells 85 yaşında hayata veda etti. Aralarında Gabriel Garcia Márquez ve Mario Vargas Llosa gibi isimlerin de bulunduğu bir kuşağın pek çok Latin Amerikalı yazarına uluslararası şöhret yolunu açan, çetin ceviz edebiyat ajanı Carmen Balcells, 20 Eylül’de Barcelona’daki evinde kalp krizinden öldü.

Carmen Balcells, 2014

Balcells 1956 yılında Agencia Literaria isimli bir ajans kurdu. Márquez’in bir kısa öyküsüne atıfta bulunarak “La Mama Grande” (Büyük Ana) lakabını alan Balcells, İspanyolca yayıncılığın kurallarını yeniden yazdı. Yazarların açık uçlu yayın sözleşmelerine imza attığı bir düzenin yerine daha iyi avanslar ve çok kitaplı sözleşmelere dayanan bir sistem getirdi. Bunun dışında yazarlarını besleyen ve teşvik eden bir arkadaş ve sırdaş olarak da destansı bir kişiliğe sahipti. Vargas Llosa, Balcells’in ölümüyle ilgili El Pais’te yazdığı yazıda, “Onunla çalışma ayrıcalığına sahip yazarlar için Bayan Balcells bir ajans ya da temsilciden çok daha fazlasıydı,” diyor ve şöyle devam ediyor: “Bize özen gösterdi, şımarttı, yeri geldiğinde dalaştı, kulağımızı büktü ve sadece yazıda değil, yaptığımız her şeyde bizi anlayış ve nezaketle sarmaladı.”

Mario Vargas Llosa ve Carmen Balcells. Çizim: Fernando Vicente.

Geçen yıl, Bayan Balcells, New York kökenli ünlü edebiyat ajansı Andrew Wylie ile Balcells-Wylie adıyla bir ortaklık kurmak ve kendi yazarlarını bu ortaklık çatısı altına toplamak üzere bir niyet mektubu imzalamıştı. Ortaklık görüşmeleri sonuçlanmadan ölümüyle sadece kendi ajansının geleceğini değil, aynı zamanda geçen yıl ölen ve 50 milyon kitaptan fazla satış rakamıyla dünyanın en büyük edebi mülkiyetlerinden biri olan Garcia Márquez’in haklarını da muallakta bırakmış oldu.

Gabriel Garcia Márquez ve Carmen Balcells

Balcells’in ajansı, aralarında Isabel Allende, Javier Cercas, Carlos Fuentes, Clarice Lispector ve Pablo Neruda gibi isimlerin yer aldığı 300’den fazla yazarı temsil ediyor. Balcells bir aile sahibi olmak dışındaki tek hayalinin “Gabo” gibi bir yazarla çalışacak bir edebiyat ajansı kurmak olduğunu söylemişti. Márquez’le 1965’te tanıştılar ve ardından Balcells Yüzyıllık Yalnızlık romanının yayın haklarını 1967’de ABD’ye sattı. Kitap kısa sürede bir milyon gibi bir satış rakamına ulaştı. Latin Amerika edebiyatının patlama yaptığı ve aynı zamanda politik kargaşanın da tırmanışa geçtiği 1960 ve 70’li yıllarda Kolombiyalı García Márquez’i ve Perulu Vargas Llosa’yı Barcelona’ya getirterek oradaki apartman dairelerine yerleşmelerini sağladı. Barselona’da yayımlanan günlük La Vanguardia gazetesi yazarlarından Xavi Ayen, “O olmasaydı Latin Amerika patlaması bu kadar güçlü yaşanmayacaktı,” diyor. “Kendilerini romancı olarak tanımlayan ilk kuşak yazarları o yarattı ve onları Barselona’ya getirtip aynı bölgede yaşamalarını sağlayarak aralarında sağlam dostluklar kurulmasına da neden oldu.”

Kaynak: New York Times