Japon yemekleri dünyanın dört bir yanındaki birçok insanın kalbini (ve midesini) kazandı, UNESCO tarafından kültürel miras olarak ödüllendirildi.
Balık ve diğer et türleri Japan yemeklerinin vazgeçilmez bir parçası olsa da bir zamanlar Japon mutfağı vejetaryendi. Budizm Japon kültürüne Kofun Dönemi’nde (300-538) giriş yaptığında hayvan yemek yasaklandı.
Aynı zamanda nihonshu olarak bilinen, kökenleri Nara Dönemi’ne dayanan (710-794) sake (Japon içkisi) hem sıcak hem de soğuk olarak tüketilebilir. Yalnızca dört malzemeden üretilir – hangileri olduğunu tahmin edebiliyor musunuz? Pirinç, su, maya ve küf. İçlerinden biri maalesef pek iştah açıcı değil.
Genel görüşün aksine Japon yeşil çayı 9. yüzyılda Japonya’da içilmeye başlamadan önce Çin’de ortaya çıktı. Söylentilere göre yeşil çay, imparatorun önünde bulunan kaynar suya çay yaprakları düşünce keşfedildi.
Mochi
Japon yemekleri pirinçsiz var olamazdı. Pirinç ilk olarak Yayoi Dönemi’nde (M.Ö 300- M.S 300) yetiştirilmeye başlandı ve bu dönemde ortaya çıkan bazı gelenekler günümüze kadar sürdü. Örneğin, Japon Yeni Yılı’nda mochigome’den (yapışkan pirinç) yapılan tatlılar yeniyor.
Yemek çubukları yemek pişirmek, servis etmek ve yemek için kullanılır. Yemek çubukları, kofun Dönemi’nde icat edilmesine rağmen o zamanlar insanların çoğu yemekleri elleriyle yiyordu çünkü yalnızca aristokratların çubukları satın alacak maddi gücü vardı.
Oshizushi
17. yüzyılda Japon yemeği daha sonradan Tokyo olarak bilinmeye başlanacak olan Edo’da gelişti. Günümüzde Tokyo, Michelin yıldızlı restoranlarıyla bir numara olmaya aday. Edo Dönemi (1603-1868) aynı zamanda samuray çağı olarak biliniyordu. Sokaklarda sebze satıcılarının yanında samuraylara rastlamak sıra dışı bir durum değildi. Oshizushi (sıkıştırılmış sushi) Edo Dönemi’nin ürünüydü, daha sonra nigiri (elde tutulan sushi) ortaya çıktı.
Ramen
Ramen bir çeşit fast-food türü öğrenci yemeği olarak görülebilir. 17. yüzyılda Çin’den Japonya’ya gelen öğrenciler etkisiyle restoranlar Çin şehriyeleriyle Japon yemeklerini bir araya getirerek hızlı ve pratik bir yemek elde etti.
Japon yemekleri tarım sayesinde gelişmiş olabilir ama asıl sokaklarda büyüdü. Edo Dönemi popülasyonu bir milyonu bulunca bekâr erkeklerin sayısındaki artış, yatai denilen yeni yemek yeme tarzını (ayakta yemek yeme) doğurdu. Fast-food diyince aklınıza neler geliyor? Nigiri sushi, tempura ve soba eriştesi gelmiyor olsa da bu yemekler Edo Dönemi’nde fast-food sayılıyordu. Umami (tatlı, ekşi, acımtırak/buruk ve tuzluyu bir araya getiren beş temel tattan biri) Japon mutfağının vazgeçilmezi. 1908’de kimyacı Kikunae İkeda bu tadın, bezelyeden domuz etine, peynirden havuca birçok besinde bulunabileceğini keşfetti. Japon mutfağının kökenlerinden günümüzdeki etkilerine, bu ağız sulandırıcı yemeklerin tarihi bize Japon mutfağının nereden geldiğiyle ilgili birçok bilgi sunuyor.
Çeviren: Aslı İdil Kaynar
(Google Arts & Culture)
