Cömert Şarap ya da Yasaklar Üzerine
22 Ocak 2020 Edebiyat Kitap

Cömert Şarap ya da Yasaklar Üzerine


Twitter'da Paylaş
0

“Yiyip içiyordum, açlık ya da susuzluk yüzünden değil, özgürlüğe duyduğum istek yüzünden.”

İlk başlarda bazı yapıtlar önümüze konulmuş herhangi bir malzemeden bahsediyor gibi görünebilir, bahsi geçen bir şarap şişesi olabileceği gibi sıradan bir kapı da olabilir bu. Kapıysa şayet, kapının nasıl açıldığı, nasıl kapandığı, hangi malzemeden yapıldığı bolca da anlatılabilir. Ancak biraz uzaklaşıp bakışımızı keskinleştirdiğimizde karşımızdakinin ya da bize görünenin sıradan bir kapının sahip olabileceklerinden daha fazlası olduğu kısa sürede anlaşılır. Yazar yapıt boyunca kapının hareketlerini veya özelliklerini anlatıp durmuş olsa da hiç kuşkusuz okurun görmesini arzu ettiği şeyler başkadır, fiziksel malzemenin çok daha ilerisidir. Zira bu kapı hapishaneye açılıyorsa özgürlüğünün elinden alınması, hapishaneden dışarıya açılıyorsa tam zıddı anlamlar çıkarılabileceği gibi, doğumla ya da mezarla ilgiliyse yine bambaşka yorumlara işaret ettiği düşünülebilir. Gördüğünüz gibi kapılar çok ve neredeyse sonsuz sayıda anlamları da. 

"Karım, doktor Paoli'den, o gece herkes kadar yiyip içebilmem için izin almıştı. Hemen sonrasında benden alınacağı uyarısı, bu özgürlüğü daha da değerli kılmıştı. Ve ben de tam olarak, evin anahtarı kendisine ilk defa verilmiş genç kızlar gibi davrandım. Yiyip içiyordum, açlık ya da susuzluk yüzünden değil, özgürlüğe duyduğum istek yüzünden. Her lokma, her yudum bağımsızlığımın beyanı olmalıydı. Her bir lokmanın gerektirdiğinden daha fazla açıyordum ağzımı, şarap şişeden akıp taşırana kadar dolduruyordum bardağı ve bardaktan sadece çok kısa süreliğine ayrılıyordum. Hareket etme isteği duyuyordum ve oradan, o sandalyeye çakılıp kalmış olduğum halde, zincirinden kurtulan bir köpek gibi koştuğum ve zıpladığım hissine kapılmıştım."

İtalo Svevo'nun Cömert Şarap yapıtı, şaraptan ve etkisinden bolca bahseder; şarabın ağızdan mideye, damarlardan organlara geçerken bıraktığı etkiden de. Kahramanımız içtikçe bedenini ve ruhunu sıkan kemer de gevşer ve hatta ağzına almaması gereken konuları açmakla kalmaz, keyifle tartışır da. Bir nevi elindeki kadehi tutan el kendisininkinin değil de kendisi şarabın eline düşmüş bir tutsak gibidir. Ağzı açıldıkça açılır, dili döndükçe konuşur. Ne karısının ne de kızının incinmesi ya da başka birinin üzülmesi veya hayatının tarumar olması umurunda değildir artık.

"Bu yüzden de birçoklarına günlük ihtiyacı olan ekmek ve insanlığın her bir gününü güzelleştiren o özgürlük payı verilmedikten sonra?"

Tahmin edeceğiniz gibi anlatıcımız ya da kahramanımız bu olağanüstü günde özgürlük payını olabildiğince almaya çalışır. Tabii taşkınlıklar doğal olarak utançla sonlanır.

Yapıt ilk başlarda sorunlu bir adamın içtiği şarap etkisiyle çözülüşünü anlattığı düşünülebilir, şarabı bütün anlamlarından sıyırıp sadece fiziksel özelliğiyle anlattığı da sanılabilir, aslında ilk başlarda öyle de görünür, ancak bahsettiğim kapı misali şaraptan ve fiziksel özelliğinin etkisinden biraz uzaklaştığımızda bambaşka anlamlar da buluruz. Bunun izlerini daha yapıtın giriş sayfasında bile okuyabiliriz:

"Karımın bir yeğeni kocaya varıyordu; genç kızların, artık genç kızlıktan çıkıp evde kalmış sayılmaya başladıkları yaşta. Yakın zamana kadar hayattan vazgeçmişti zavallı fakat sonrasında, ailenin bütün üyelerinin yaptığı baskılar onu hayata dönmeye ikna etmiş, saflığa ve dine yönelik arzusunu bir kısmet olduğunu düşündüğü bir gençle konuşmaya başlamıştı. Hemen arkasında da elveda din, elveda erdemli yalnızlığın düşleri..." 

Buradan da yola çıkarak Svevo'nun şarabı bir metafor olarak kullandığını, aslında yapıtında yasaklardan ve bastırılmış dürtülerden bahsettiğini kolaylıkla çıkarabiliriz.  Ha bu yasakların illâki bir kurum tarafından yapılmış olması da gerekli değil, bireyin kendisi bile bu yasakları bedenine ya da bilincine uygulamış olabilir.

Sonuç olarak yasaklar sadece beraberinde bastırılmış dürtüler, yaşanmamış hayatlar getirmiyor, bu yasaklar kısa süreliğine bile olsa açık bir kapı bulduğunda büyük bir iştahla hakkından fazlasını almaya çalışıyor. Svevo Cömert Şarap’ta bunları görmek isteyen göze gösteriyor.     

Kaynak: İtalo Svevo, Cömert Şarap, Ersan Üldes, 2019, Kafka Yayınevi   


Twitter'da Paylaş
0

YORUMLAR


İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR