T.S. Eliot Çorak Ülke şiirinin kitap olarak basılabilmesi için şiiri uzatması gerektiğini ve şiirin sonundaki notları bu nedenle eklediğini ayan beyan açıklar.
TS. Eliot’ın şiiri Çorak Ülke 2 Aralık 1922’de kitap olarak yayımlandı. Çorak Ülke’yi yüzüncü yılında anarken neden bize hâlâ hitap ettiğini konuşabiliriz. Ben sosyal medyadan bahsederken Eliot’ın “heap of broken images” (kırık imgeler yığını) deyişini hatırlıyorum, etrafımdakilerden nisan ayında en acımasız ayda olduğumuzu duyuyorum, estetikten bahsedildiğinde bile Cumae’li Sibyl ve Çorak Ülke aklıma gelebiliyor. Diğer yandan Çorak Ülke’nin adını duyduğumda şiirin bilmecelerini çözmeye çalışıp yorulduğumu ve bu kadar zor olmak zorunda mıydı diye isyan etmişliğimi de biliyorum. Bu yorgunluk hissinin ve böylesi bir sorunun şiirin özünde olduğunu düşünüyorum, yine de edebiyatın büyük isimlerine şüpheyle bakan Wendy Cope’a hak vermeden edemiyorum. Bu sebeple yüzüncü yılında Çorak Ülke’den Wendy Cope’un şiiri “Waste Land Limericks” (“Çorak Ülke Limerikleri”) aracılığıyla bahsetmek istiyorum.
Wendy Cope bir kadın şair ve parodileriyle meşhur. Yirminci yüzyılın İmgecilerinden etkilenmediği özellikle “Strugnell’s Haiku” (“Strugnell’ın Haikusu”) şiirinden belli; Cope’un kurgusal benliği Jason Strugnell işe yaramaz bir erkek şair. Cope Ezra Pound ve İmgeciliğin dışında William Wordsworth ve T.S. Eliot’a karşı da mesafeli. 1986’da yayımladığı “Waste Land Limericks” şiiri Çorak Ülke şiirinin hem biçimini hem içeriğini açıkça alaya alıyor ve dolaylı yoldan bu şiirden neden bu kadar etkilendiğimizi, bu şiiri neden bu kadar ciddiye aldığımızı sorguluyor.
Cope’un yaptığı sorgulama T.S. Eliot’ın kendi şiirine yaklaşımından çok uzak değil. T.S. Eliot 1956’da The Sewanee Review’de yayımlanan “Frontiers of Criticism” (“Eleştirinin Öncüleri”) makalesinde Çorak Ülke şiirinin kitap olarak basılabilmesi için şiiri uzatması gerektiğini ve şiirin sonundaki notları bu nedenle eklediğini ayan beyan açıklar. Böylece şiire ve notlara odaklanan akademik çalışmalarla adeta dalga geçer, şiirde hangi metinlere referans yapıldığını çözmeye çalışan akademisyenlere üstü kapalı güler. Eliot’ın notlarının kendisi de ayrı bir âlemdir. Örneğin bazen Shakespeare’le alakası olamayacak bir satıra Shakespeare’in Fırtına’sından bahsederek not düşer, bazen de adeta, Burada bir balada gönderme yaptım ama baladı ben de bilmiyorum, der gibidir. Yani Eliot’ın kendisi de Çorak Ülke’ye gösterilen ilgiye Cope gibi tepki gösterir. Bu sebeple Wendy Cope aracılığıyla Çorak Ülke’yi hatırladığımda bu şiirin ve yüz yıllık geçmişinin eğlenceli olduğunu düşünüyorum. Çorak Ülke’yi Cope’un limeriklerinin son kısmıyla (kendi çevirimle) anmak istiyorum:
Su yok. Kuru taşlar ve kuru boğazlar,
Sonrasında gök gürültüsü, yağan alıntılar
Kaynağı Sankskrit ve Dante
Da. Damyata. Şante.
Umarım notları anlarlar.
Desen: Edward Sorel
