“Bütün yurttaşlar temel konularda aynı eğitimi almalıdır.”
“Yasa koyucunun dikkatini her şeyden önce gençliğin eğitimine yöneltmesi gerektiğinden hiç kimse şüphe duymamalı, çünkü eğitimin ihmal edilmesi toplumsal yapımıza zarar verir.” Dünyaca ünlü bir düşünür ve bilim insanının sözleri bunlar; yazdığı çok sayıda kitaptan birinde, bir bölümün açılış cümlesi. Küçük çocuklardan genç yetişkinlere kadar bütün düzeylerdeki eğitimin, toplumun her açıdan gelişmesi için çok önemli olduğunu ifade ediyor. “Bu, kamusal olarak ve açıkça belirlenmeli, ebeveynlerin özel kararlarına bırakılmamalıdır.” Herhangi bir devletin amacı, vatandaşlarının iyi yaşamlar sürmesini sağlamak olduğundan, "eğitimin herkes için bir ve aynı olması ve özel değil, kamuya açık olması gerektiği aşikârdır." Her ebeveynin eğitim için özel kararlar verip, düzenlemeler yapmasına izin vermenin toplumun yararına olmayacağına inanıyor. Bütün yurttaşların, "ortak ilgi alanları" olarak nitelendirdiği temel konularda aynı eğitimi almasının çok daha iyi olacağını düşünüyor.
Öte yandan, bütün insanlar için "herkese uyan tek tip" bir müfredat öne sürmüyor. Antrenman tekniklerini sporcularına uyarlayan spor eğitmenlerini izliyor. Tıp alanından bir analoji kullanarak, dinlenmenin ve beslenme düzenlemelerinin ateşli hastalıklara genellikle iyi geldiğini ancak buna rağmen, başka özel bir durum için en iyisi olmayabileceğini, söylüyor.
Bazı öğrencilerin, evrensel bir eğitim sistemi altında bile dikkatle tasarlanmış özel muameleye ihtiyacı olabileceğini düşünüyor. "Muhtemelen," diye yine bir analoji ile yorumluyor, "bir boks öğretmeni tüm öğrencilerine aynı dövüş tarzını empoze etmez." Ancak, eğitimde uygun bir kamu yönetimi sistemi olması gerektiğine olan inancı tam. Devletin sunduğu standarttan memnun olmadıkları için gönülsüzce özel okullara başvuran bugünün kimi velileri için ise belki şu yorumu biraz rahatlatıcı olabilir: “Eğer bu mesele toplum tarafından ihmal ediliyorsa, bireyin kendi çocuklarının ve yakınlarının iyi hayatlara ulaşmalarına yardım etmesi, bir görev gibi görülebilir.”
Peki, devlet tarafından tüm yurttaşları, “ortak çıkarları olan şeyler” konusunda yönlendirmek üzere düzenlenecek bu ideal eğitim sistemi nasıl olmalıdır? Müfredatın gerçekte kanunla belirlendiği tek devlet olan ve genelde pek hayranlık duymadığı Sparta'yı örnek veriyor: “Orada, zengin veya fakir, bütün çocuklara aynı eğitim verilir.” Bu durumun, diğer bütün yönleriyle aşırı oligarşik bir toplum olan Sparta’nın, paradoksal olarak demokratik özelliklerinden biri olduğunu söylüyor. Ancak bu sistemde de kendi önerdiği türden bireysel ayarlamalar için çok az yer bırakılmış.
Bu görüşler yaklaşık 2400 yıl öncesinden. MÖ 384-322 yılları arasında yaşamış, ömrünün bir bölümünü de bugün bizim üzerinde yaşadığımız topraklarda geçirmiş Aristoteles’ten söz diyorum.
Sadece eğitim üzerine görüşlerinin çok küçük bir kısmını aktarmaya çalıştığım büyük düşünür, doğa, mantık, etik, politika, fizik, biyoloji, felsefe ve daha birçok konu üzerine, önemli bir kısmı günümüze ulaşabilmiş çok çok değerli bir düşünce mirası bırakmış insanlığa. Okudukça büyüleniyorsunuz.
King's College London’da Klasik Dönem Profesörü ve yazar Edith Hall’un, Aristotle's Way: How Ancient Wisdom Can Change Your Life adlı son kitabından Aristoteles için yazdığı bazı cümleler ile bitiriyorum:
“O dönemlerden günümüze kadar, çok az filozof, psikolog, sosyolog veya mistik onun temel anlayışını yeniden ifade etmekten daha fazlasını yapabilmiştir. ….
Aristoteles, hiçbir çağdaş entelektüel veya kültürel gelenek tarafından tek başına sahiplenilemeyecek kadar geniş hacimlidir. Bu kadar uzun zamanlar öncesinden bir insanın zihin dünyasıyla bağlantı kurabilmek, bütün sözde teknolojik ilerlemelere rağmen, insanın durumu hakkında ne kadar az şeyin değiştiğini fark etmemizi sağlar ve bu yönüyle de olağanüstüdür. İnsana dair sürekliliğin bir parçası olduğumuzu hissettirir; ölümlülük ve zamanla ilgili düşünsel sorunları aşmada da önemli bir destektir.”
Başlıktaki fotoğraf: Jonas Jacobsson
