Oggito Logo

Ne Haber

Bilim Teknoloji

Ekonomi

Liste

Söyleşi

Öykü

Video

16 Kasım 2026

Roman

Geçmişin Gölgesinde, Hafızanın Kıyısında

Duygu Uzel

Paylaş

0

0


Nihal Atsız’a yapılan göndermeler, dönemin karanlıkta kalan olayları, faili meçhulleri romanın yalnızca bireysel bir hikâye anlatmadığını aynı zamanda coğrafyanın yakın geçmişiyle ilişki kurduğunu gösteren unsurlar arasında.

Kimseler Beklemezken, anlatının akıcılığı ile meselenin yükü arasındaki mesafe romanın ilk sayfadan itibaren hissettirdiği en temel dinamiklerden. Okuduklarımızın zihnimizde bir yere oturması, anlattıklarıyla yüzleşmek, kurmacanın içinden geçerek yaşamın kendisine bakmak hayli zorlayıcı. Okuması kolay, yüzleşmesi ve sindirmesi zor bir roman. 

Kurgunun tarihsel ve toplumsal gerçeklikle kurduğu ilişki, politik olanın bireyin hayatında açtığı yaralar ve okuru bildiklerine yeniden bakmaya zorlayan anlatısı romanın etkisini sayfaların dışına taşıyor. Ustalıklı bir kurguyla tek karakterin hikâyesinden daha geniş bir toplumsal manzaranın içine bırakıveriyor okuru. Bireyin başına gelen, bireyin sınırları içinde kalmıyor. Yaşadığı zamanın, toplumun ve gerçekliğin izlerini taşıyor.

Yazar kimi zaman bir olayın, dönemin, toplumun fotoğrafını çeker. Kimi zamansa fotoğrafın gösteremediğine, görünür olanın ardında kalana yönelir. Edebiyatın tanıklığı da burada başlıyor. Yaşananı aktarmakla yetinmeyip onun insanda, toplumda bıraktığı izi görünür kılıyor.

“Gün olur suskunluklar da dile gelir.”

İyi bir roman okurunu her zaman cevaplarla uğurlamaz. Onu cevaplanması kolay olmayan sorularla ve artık görmezden gelinemeyecek gerçekliklerle baş başa bırakır. Üzeri örtülmüş, yalan yanlış anlatılmış, zamanla toplumsal hafızanın kıyısına itilmiş olaylar söz konusu olduğunda, edebiyatın açtığı alan daha da anlamlı hale geliyor. Geçmişi yalnızca hatırlatmakla kalmaz, onunla aramızda kurulmuş mesafeyi de sorgulamamıza imkân verir. Değeri de zorunluluktan öte bu olanağı yaratma gücünden gelir.

Abdullah Aren Çelik’in Kimseler Beklemez romanının politik arka planını anlamak için metnin içine yerleştirilmiş göndermelere yakından bakmak gerekiyor. Nihal Atsız’a yapılan göndermeler, dönemin karanlıkta kalan olayları, faili meçhulleri romanın yalnızca bireysel bir hikâye anlatmadığını aynı zamanda coğrafyanın yakın geçmişiyle ilişki kurduğunu gösteren unsurlar arasında. Göndermeler, anlatının farklı katmanlarını birbirine bağlıyor. Böylece romanın dünyası, yaşananların ötesine geçerek bunların hangi düşünsel iklimde mümkün hâle geldiğiyle anlam kazanıyor. Geçmiş, tamamlanmış bir zaman dilimi olmaktan çıkıp bugünün düşüncelerine ve toplumsal hafızasına uzanan bir iz olarak beliriyor.

“İnsan bazen birinin varlığını, yokluğu olarak hatırlıyor yalnızca.”

Kimseler Beklemezken, Cem Karaca’nın Bekle Beni şarkısını okur zihnimizin arka planında çalarken bekleyiş ve yokluk üzerine düşünmeye çağırıyor.  Seksenli doksanlı yıllar döneme tanıklık edenlerin zihninde yeniden, kaldı ki zaten pek çoğumuzda zaten hiç silinmemiştir, canlanırken sonraki kuşaklara da çok da uzak olmayan geçmişi cümlelerle resmediyor.Geride kalanların bekleyişi, kaybolanların yokluğu ve cevapsız sorular, kişisel hayatların sınırlarını aşarak toplumsal hafızanın parçasına dönüşüyor. Burada beklemek, yalnızca zamana ilişkin bir eylem olmaktan çıkıyor. Belirsizliğin içinde yaşamaya ve bir türlü tamamlanamayan bir geçmişle karşı karşıya kalmaya da işaret ediyor. Romanın politik göndermelerini anlamlı kılan da bu katmanların bir araya gelişi. Tarihsel referanslar, ideolojik izler ve müzikle kurulan kültürel bağ, anlatıyı tek bir dönemin sınırları içinde bırakmıyor. Okur, bireysel hikâyenin ardında daha geniş bir toplumsal manzarayla karşılaşıyor.

Edebiyatın tarih yazmakla aynı şey olmadığını biliyoruz. Ancak edebiyat, tarihsel olayların kayıt altına alınmasının ötesinde, onların kültürel ve insani anlamları üzerine düşünmemizi sağlayabilir. Kimseler Beklemezken’in politik göndermeleri, bu açıdan, romanın anlatı dünyasını genişleten ve okurunu geçmişle bugün arasındaki bağları yeniden düşünmeye çağıran unsurlar olarak değerlendirilebilir.

Abdullah Aren Çelik’in Kimseler Beklemezken romanında anlatının parçalı yapısı, bilgilerin okura bir anda sunulmaması ve bazı sahnelerin anlamının ancak ilerleyen sayfalarda belirginleşmesi, okuma deneyimini alışılmışın dışında bir yere taşıyor. Başlangıçta birbirinden bağımsız gibi duran ayrıntılar, zamanla birbirine bağlanarak daha geniş bir anlam alanı oluşturuyor. Böylece okur, yalnızca anlatılanları takip etmekle kalmıyor, gördükleri arasında ilişki kurmaya, eksik bırakılan yerleri düşünmeye ve metnin sunduğu parçaları yeniden değerlendirmeye de davet ediliyor. Geçmiş, açıkça anlatılmanın, her yönüyle kayda geçirilmenin ve ortak hafızada aynı biçimde saklanmanın ötesinde sürekli biçim değiştiren bir alan. Bazı olaylar isimleriyle anılmadan, bazıları üzeri örtülerek, bazılarıysa yalnızca geride bıraktıkları izlerle varlığını sürdürüyor. Romanın anlatı yapısı, okurun da bu izleri takip etmesini sağlıyor. Bir ayrıntının sonradan başka bir anlam kazanması, yalnızca edebi kurgu tercihi olarak kalmamış. Geçmişe ilişkin bilginin nasıl eksik bırakılabildiğini, görünmeyenin de anlatının parçası olabileceğini düşündürüyor okuruna. Kimi zaman bir olay, insanın bireysel hayatında görünür hâle gelir ama anlattığı şey onun sınırlarını aşar. Karakterin hikâyesi, böylece daha geniş bir toplumun belleğine açılan kapıya dönüşür.

Satır aralarına sığanların en az satırlarda anlatılanlar kadar katmanlı olduğu Kimseler Beklemezken’de ana karakterin ismi, Derin üzerine düşünüyorum okur olarak. İnsanın iç dünyasını, duygularının yoğunluğunu, aşkın, sevdanın uçsuz bucaksızlığını çağrıştıran bir isim. Fakat aynı sözcük başka bir bağlamda, devletin görünmeyen yüzünü, karanlık ilişkilerini anlatan kavramın da parçası. Bir tarafta insanın içindeki derinlik diğer tarafta görünmezliğini güçten alan karanlık yapı. İki ayrı çağrışım, romanın dünyasında düşündürücü karşıtlık yaratıyor, diye düşünmeden edemiyorum. 

Zihnim kendi çağrışımlarında yoluna devam ediyor. Romanın sonlarına doğru Abdullah Aren Çelik’in cümleleriyle kurduğu bir sahnede siyah cam parçalarının bembeyaz karın üzerine dağılması… Gözümde karanlığın görünür hâle gelişi canlanıyor. Siyah, beyazın üzerinde artık saklanamıyor. Sahne, aydınlığın karanlığı kendiliğinden yok etmesinden çok gizli kalanın görünür olmasını düşündürüyor. Romandaki Renault 12 ayrıntısı çağrışımlara ekleniyor, beyaz toroslar… Beyazlığın taşıdığı anlam, alışık olduğumuz masumiyet çağrışımından uzaklaşır. Beyaz artık yalnızca renk değildir. Görünüşün gerçeği gizleyebildiğini hatırlatan bir ayrıntıdır.  Biri karanlığın beyazlık üzerinde görünür oluşunu, diğeri beyaz görünenin karanlıkla yan yana gelebilmesini düşündürüyor. Kimseler Beklemezken’i okurken bazı ayrıntıların zihnimde bu kadar uzun süre kalmasının nedeni onların tek bir anlama kapanmaması. Bir isim başka bir kavrama açılıyor, siyah camlar beyaz kar üzerinde yeni bir görüntüye dönüşüyor, sıradan bir otomobil tarihsel hafızayı çağırıyor… 

Sanırım bir eserin gücü okuduktan sonra düşünmeye devam ettiğimiz ayrıntıları kucağımıza bırakabilmesinde yatıyor.

Eserin ana karakteri Derin, romanın başlarında aynaya bakar. Yansımasında gördüğü kadınla içinde taşıdığı kadın artık aynı değildir. Abdullah Aren Çelik’in son romanı Kimseler Beklemezken’i eline alan okurla bitiren okur da aynı olmayacaktır.

Keyifli okumalar…

YORUMLAR

Henüz hiç yorum yapılmamış. İlk yorum yapan sen ol!

Öne Çıkanlar

Aristoteles’ten Tirana Dair Çarpıcı Al..Haden Öz
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Jonathan Wright

19 Ekim 2026

Cennetin Doğusu Gerçek Bir Hikâyeye mi..

John Steinbeck, ünlü romanı Cennetin Doğusu’nda Trask ve Hamilton ailelerinin hikâyesini anlatırken aynı zamanda sosyopat canavar Cathy Ames’in onların hayatında bıraktığı etkisinin izini sürüyor. Peki romanın yeni Netflix uyarlaması Steinbeck’in dest..

Devamı..

Roma'nın Beş Günü: Polisiyede Yeni Nes..

Erdinç Akkoyunlu

"İnsanları yalnızca bilinmeyen korkutur.
Ama insan bilinmeyenle yüz yüze geldi mi, o korku bilinene dönüşür."

Antoine de Saint-Exupéry

BİZİ SOSYAL MEDYADA TAKİP EDİN

Oggito © 2024