Hâlâ En Güzel Yeni Yıl Hediyesi: Kitap
24 Aralık 2019 Eğlence İnsan Kitap

Hâlâ En Güzel Yeni Yıl Hediyesi: Kitap


Twitter'da Paylaş
0

Yılbaşı yaklaşıyor ve herkesin sevdiklerine hediye olarak ne alacağı kafasına takılmaya başladı. Sürekli yeni teknolojik aygıtlar piyasaya sürülüyor, moda değişip duruyor. Ancak modası geçmeyen bir hediye var: Kitap.

Yılbaşı yaklaştıkça yayın dünyası giderek daha da meşgul hale geliyor. İzlanda’da bu duruma bir isim bile verilmiş: jólabókaflóð (yılbaşı kitap seli). Bu terimi ayrıca Noel arifesinde birbirlerine kitap armağan etme anlamında kullanıyorlar. Bu ay yalnızca İzlanda’da 850 civarında kitap yayımlandı ve aralık ayı boyunca ciltli kitaplar indirime giriyor. İngiltere’de ise kitap yağmuru Süper Perşembe (yayınevlerinin yeni yıl alışverişine özel yetiştirmeye çalıştığı kitapların yer aldığı indirim) başlayacak. 3 Ekim’de yayına hazırlanmaya başlanan ciltli kitaplar arasında Philip Pullman’ın The Secret Commonwealth’i gibi heyecan verici isimler yer alıyordu.

 

Noel zamanı insanlara kitap hediye etmenin uzun tarihi

Kelimeler kâğıt üzerine dökülmeden uzun zaman önce insanlar birbirlerine “kitap” hediye etmeye başlamıştı bile. Antik Roma şairi Martial kitaplarından birinde, Aralık’taki Saturnalia festivali zamanı hediye olarak hayvan derisinden yapılma parşömene yazılmış Ovid’in Dönüşümler’i gibi ünlü eserleri seçmelerini öneriyor. Martial’ın önerileri ayrıca “kitaplık” ve “ahşap kitap kaplama” gibi kitapla ilgili öğeleri de içeriyordu.

Noel ticarileştikçe kitap endüstrisinin kazancı arttı. Amerikan tarihi profesörü Stephen Nissenbaum’a göre, “Kitapların değeri, diğer Noel hediyelerinin toplamının yarısından fazlasına eşdeğerdi.” Viktorya Dönemi boyunca dergiler, tatillerde kitap satışlarını teşvik etmek için düzenli olarak Noel kitap incelemeleri yayınlıyordu.

New York Times'ın 1914 tarihli sayısındaki makalede şunlar yazıyordu: “Savaş, dünyadaki en mühim şey değil, Noel’i yok edemez. Yayıncılar yardıma hazır bekliyor.” Makale aynı zamanda Noel’de yapılan “hediyelik” kitap takaslarından da bahsediyor: “Görkemli kitaplar. Çizer, yazar ve yapımında rol oynayanlar hünerlerini konuşturdukları kitaplar.”

Bu 20. yüzyıl hediyelik kitaplar, eskiden insanların birbirine "tatil hediyesi" olarak verdiği görkemli kitaplar geleneğinden geliyor. Buna örnek olarak Ortaçağ el yazmalarını verebiliriz. Bu yazmalar, çeşitli dini, romantik, diplomatik nedenlerle ve kutlama zamanı hediye edilirdi. 

Günümüz dünyasında kitaplar

Ortaçağ el yazmaları hakkında yazan Geert Claassens – ister bir ortaçağ el yazması, isterse modern okurlar için yazılmış bir çoksatan olsun – bir kitabının işlevinin hem bir nesne hem de metin olduğu kanısında. Bu gözlem özellikle kitabın “nesne” yönünü büyük ölçüde ortadan kaldıran e-kitapların olduğu dünyamızda geçerli kılınıyor. Ancak son zamanlarda Anglia Ruskin Üniversitesi öğretim görevlisi Laura Dietz yürütülen çalışmalara göre okurlar hâlâ basılı kitaplar edinmeyi ve hediye etmeyi tercih ediyor. 

Uluslararası READ-IT projesi (Reading Europe Advanced Data Investigation Tool) medya profesörü Brigitte Ouvry-Vial'ın yeni bir makalesinde okuma yapmayı hem kişisel hem de kolektif gelişime katkıda bulunan “sosyal bir hayal ürünü” olarak tanımlıyor. Yani kitap okumak hem bireyler hem de topluluklar üzerinde olumlu etkilere sahip. Ancak eskiden bilgi odaklı bilişsel bir aktiviteyken günümüz dünyasında kültürel deneyim ve boş zaman aktivitesi olarak görüldüğünün de altını çizdi. 

Bu değişim – başlıca kitapların sağladığı psikolojik destek nedeniyle – iyi okumak ile çok okumak arasında bir ilişki kurulmasına da yol açtı. Kitaplar bilgiden daha fazlasını temsil ediyor. Sahiplerinin karakterlerini de ele veriyor. Belki de Noel ya da yılbaşında hediye ettiğimiz kitaplar da o insanla aramızdaki bağın yansımasıdır. 

Çeviren: Aslı İdil Kaynar

(The Conversation)


Twitter'da Paylaş
0

YORUMLAR


İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR