Ve her şeyden önemlisi bilimin ve bilim adamlarının bir ülke için ne kadar kıymetli olduğunu gördük.
Eskiler her şerden bir hayır doğar derler. Nasıl ki ekonomide birinin zorluğu başkasının talihi olabiliyorsa sosyal hayatta da hastalık, afet veya kriz gibi musibetler geride –insan hayatıyla kıyas edilemeyecek– olumlu izler bırakabilir.
Örneğin, korona virüs ve ona karşı alınan sıkı önlemler sayesinde hayatımızdan öpüşerek selamlaşmayı (ve birilerinin yaptığı gibi tokuşmayı) çıkardık. Virüs geride kaldıktan sonra bile uzun süre tokalaşmayacağımıza eminim. Yere tükürmek gibi kamu sağlığını tehdit etmek suçuyla cezalandırılması gereken bir davranış da tanrıya şükür tarihe karıştı. Normal zamanlarda bile yere tükürmek çok sağlıksız ve çirkin bir davranıştır.
Ellerimizi eskisinden daha temiz tutacağımıza eminim. Temizliğe alışan bir insan yeniden eski hayatına dönemez. Bu nedenle virüs önlemleri herkesi daha temiz, daha titiz bir insan yaptı.
Ekmekleri artık eskiden olduğu gibi açıktan ve çıplak elle almayacağız. Fırınlar ve marketler virüs sonrasında da ekmekleri muhtemelen paket içinde satmaya devam edecek. Sadece ekmekte değil, diğer tüm gıda ürünleri için de benzer titizliği sürdüreceğiz.
Güçlü bir sağlık sistemine sahip olmanın ne kadar önemli olduğunu fark ettik.
Virüs nedeniyle uygulanmaya başlanan sosyal mesafeyi uzun bir süre daha koruyacağız gibi görünüyor. Bu durum aynı zamanda insanların birbirlerine karşı daha saygılı ve mesafeli olmasına da neden oluyor. Toplumsal sağlığımız ve birbirimize olan saygımızın korunacak olması güzel bir gelişme olacak.
Evimizin kıymetini anladık. Evden çalışmanın pekala mümkün olduğunu gördük. İnternet teknolojisi sayesinde derslerimizi evden anlatıyoruz ve evden dinliyoruz.
İnternetin, sosyal medyanın, sansürsüz ve doğru bilginin önemini anladık.
İnsanın en önemli erdemlerinden biridir sabır. Biz bu süreçte sabretmeyi öğrendik. Başka türlü yenemeyiz bu virüsü.
Yaşı ilerlemiş insanlarımıza, büyüklerimize karşı daha nazik, daha saygılı davranmanın önemini gördük bu süreçte. Yaşlılar bir toplumun hafızasıdır, onları koruyup kollamanın güzelliğini anladık.
Ve her şeyden önemlisi bilimin ve bilim adamlarının bir ülke için ne kadar kıymetli olduğunu gördük. Bir ülkenin rasyonel kararlar alabilmesi için gereken nüfusun, eğitimli, kitap okuyan ve bilimin ışığından ayrılmayan kişilerden oluşması gerektiğini anladık.
Her şey bittiğinde geriye kitaplar, oyunlar ve şiirler kalacak.
Aydın bir ülke olmak için daha çok imama ve hatibe değil, bilim adamlarına, yazarlara ve gerçek gazetecilere ne kadar çok ihtiyacımız olduğunu gördük.
Umarım bir daha unutmayız.
