Alphonse de Neuville, bu resminde tarihsel bir olayı sanatsal bir görüntü ile ölümsüzleştirmiştir.
1870-1871 tarihlerinde yaşanan Fransa-Prusya Savaşı’ndan bir enstantane görüyoruz. Sanatçı, savaşın kanlı görüntülerini çağrıştıran cepheyi değil, bir ihbar ya da bir takip sonucunda yakalanan bir kuryeyi yansıtıyor. Fransız askeri kendisine verilen gizli bir görevi yerine getirmek için Fransa’nın Metz kentinin çevresinde mevzilenen Alman askerlerinin arkasına sızmak için giderken yakalanmıştır. Bu olay tarihsel açıdan gerçektir.
Sanatçı, Fransa’nın birkaç yıl sonra yenileceğini hissedebiliyordu. Aslında Fransa görece olarak savaşı kaybetmişti. Ancak yakalanan Fransız askerin güçlü ve saygın duruşu üzerinden bir Fransız milliyetçiliği görüntüsünü yansıtmıştır. Bu savaşta Fransa yenilse bile, yakın gelecekte bu tür inançlı askerlerin sayesinde yeniden ayağa kalkacağının sanatsal bir görüntüsüdür bu. Alphonse de Neuville bu dirayetli ve cesur bir vatanseverin öncülüğünde yarının Fransa’sını yansıtmıştır. Sanat resmi olması yanı sıra milliyetçilik duygularının da öne çıkarıldığını düşünebiliriz. Ayrıca yenilen bir Fransa’nın yeniden ayağa kalkması için nasıl bir çaba göstermesinin de öncülüğünü yapmıştır.
Öncelikle resimdeki figürleri ve nesneleri sıralayalım: Resimde üniformalarıyla on asker ve öngörü olarak bir sivil yetkili vardır. Üç asker at üzerinde beklemektedir. Resmin ortasında üstü beyaz bir örtüyle kaplanmış ahşap bir masa görüyoruz. Resmin solunda ise bakımsızlıktan sarı rengi ağarmış bir taş ev vardır. Pencereleri demirden yapılmıştır. Bir asker taş basamaklarla kapıda görülen kadına doğru çıkmaktadır. Bu binanın karşısında yaşlı bir kadın merakla aşağıdaki olaya bakmaktadır. Elinde eski bir bez vardır. Biraz önce evinde temizlik yaparken duyduğu seslerin ne olduğunu anlamak için kapıya çıkmış gibidir. Pencerelerde ve kadının arkasında aynı merakla bakan başkaları da vardır. Demek ki olayın önemi büyüktür ve dikkat çekicidir. Bu binanın hemen arkasında yine taş yapımı başka bir bina görülmektedir. Resmin sağ tarafında ise eski bir ev vardır. Kapısında meraklı kişiler görülmektedir. Küçük bir çocuk belki şaşkınlıktan belki de korkudan aileden birine sıkıca sarılmıştır. Bu evin de sarı rengi yine bakımsızlıktan ağarmıştır. Evlerin bakımsızlıkları ve görünen kişilerin giysilerinden anlıyoruz ki burası yoksul bir bölgedir.
Şimdi de yakalanan kuryenin görüntüsüne yoğunlaşalım. Kurye (erkek) uzun boylu, yakışıklı, güçlü bedeni ile hemen dikkat çekmektedir. Sarı saçları düzgün taranmıştır. Kuryenin dik duruşu ile kendine olan güvenini yansıtmaktadır. Ayağındaki koyu kahverengi çizmeler tozludur, demek ki epeyce yürümüştür. Masa üzerinde su ve bardaklar vardır. Kuryeyi sorgulayanlar susuzluklarını gidermek içindir. Bazıları da çay ya da kahve içmektedir. Kuryenin üzerinde biraz kan izleri görülmektedir. Yakalandığında darp edilmiştir. Almanların bu tür eylemlere tahammül göstermediklerinin kanıtıdır. Savaş sırasında bir muhbirin ya da bir kuryenin gözden kaçırılması affedilir bir hata değildir. Aynı olayı yapmak isteyen herhangi birine karşı acımasız bir gözdağı verilmiştir.
Resimdeki olay gerçek olduğundan, ressam görsel anlamda bazı eklemeler yapmıştır. Ayrıca resimdeki figürlerin, evlerin ve masanın pozisyonlarını da düş gücüyle değerlendirmiştir. Bilindiği kadarıyla kurye bir köylü kılığına girmiştir. Kendisine verilen gizli görevi yerine getirebilmek için fiziki görünüşünü olabildiğince değiştirmiştir. Ancak vatan hainleri dünyanın her yerinde vardır. Bir söylentiye göre kuryeyi tanıyanlardan birisi Almanlara ihbar etmiştir, Böylelikle yakalanan kurye özellikle herkesin içinde darp edilmiş ve uluorta yargılanmıştır. Kuryeni kimin ihbar ettiği için bilinmemektedir.
Kuryeyi sorgulayanların cüretkâr ve alaysı tavırları dikkat çekmektedir. Alman askerlerin oturuşları, kuryeye bakışları, kibirli görüntüleri belirgindir.
Fransız askeri çevredeki köylülerin kıyafetlerine giymiştir. Ancak bir yakalanma anında Almanlar tarafından usulen sorgulanacağını daha sonra vurularak öldürüleceğini biliyor olmalıdır. Bu durumda, yakalanan Fransız'ın cesaretini ve cesareti öven bu resim, yetmişli ve seksenli yıllarda ortaya çıkan vatansever temalı sayısız tablonun tipik bir örneğidir. Bir eleştirmenin yazdığı gibi, “Güzel, gururlu hatları, güçlü çevik vücudu ve sağlam, canlı zarafetiyle bu siyah saçlı adam, bu adam yüzünde yarışın gerçek izini taşıyor. Kim onun içinde bir Fransız oğlunu tanımayabilir ki?”
Resim fotoğrafik özellikler taşımaktadır. Bir kartpostalı andıran anlık bir görüntü vardır. Görüntünün yansıması ile fotoğrafın çekildi bir an/ın şimdiki ve gelecek zamana yönelik olması bir yana, geçmişteki bu olayı da yansıtması önemlidir. Sanatçının kullandığı pastel renklerle göze hoş gelen, estetik bir değer taşıyan, gerçek bir olayı belleklere kazıyan bir görüntü yaratmıştır.
Alphonse de Neuville, bu resminde tarihsel bir olayı sanatsal bir görüntü ile ölümsüzleştirmiştir.
Başlıktaki resim: Alphonse de Neuville, Yakalanan Kurye, 1880, 130,2 x 213,4 cm
