“Klasik roman dilinin diyalog mirası, polisiye romana devredilmiş gibi görünüyor.
Elçin Poyrazlar diyalog yazma üstadı. Romandaki karakterlerinin her birinin kendine özgü dili, küfrü, cümle kuruş tarzlarındaki ayrım profesyonelce”
Halat nasıl yapılır?
Uzunluğu belirle, ipleri sabitle, uçları döndür, bükerek her ipi birbirine bağla, en sonunda her birini topla, bağla, bitir. Matematik bir iş. Şematik planlanması ve fiziksel hazırlığıyla bir çeşit mühendislik.
Kronolojik iç dökümler, an hikayeciliği dışında birçok roman yazımı halat örmeye benzer. Kurgunun dehası burada. Çoklu düşünceler, çoklu olay, karakterler ve bağıntıları ince ince bükerek işleyerek hazırlamak ve birbirlerine uygun zamanda sararak birleştirerek sadede gelmek. Uç örnekleri hariç polisiye romanın diğer romanlardan farkı, önce cinayet ya da bir merkezi gizemin oluşması, sonra nedeninin araştırılmasıdır. Birbirinden bağımsız gibi görünen tüm olguların gelip düğümlendiği o kavşağa kadar polisiye romandaki gizem çözülmez. Gizem son sayfaya kadar okurun zihnindeki şüpheyi besler, ters köşeye yatırır, merakı büyütür, şaşırtır.
Zihin dinlenmek için de farklı biçimlerde meşgul edilmeli. Beyin düşünmekten kendini alıkoyamayan bir organ. O yüzden bilmece çözmeye ve dijital platformlarda thriller dizilere ihtiyaç duyuyoruz. Bir bilinmezliği açabilmek için tüm bağıntıları tek tek kendi içinde bükmek gerekiyor. İpleri hazırlamadan, kendi içinde döndürmeden birbirine bağlayamazsınız, aksi taktirde salkım saçak gevşek bir halat oluşur. Gereksiz bir anlatım gereksiz bir betimleme, istediği kadar müthiş edebi değer taşısın, şıklık için ekstra bilgi veremezsiniz, bu sefer de bu ip dışarda kalır, ana halata bağlanmaz. Edebi varyeteler dekoratif ama çirkin, sakil, işe yaramaz göze batan çapağa benzer. Bir polisiye romanda sorgu, şüphe ve araştırma sürecinde birçok yan karaktere rastlanır ki bu karakterlerin psikolojik durumu da sağlam bükülmelidir, yoksa karakterler karton gibi iki boyutlu kalır ve olayların gidişatına müdahalelerinde okuru ikna edemez.
Elçin Poyrazlar’ın son romanı Gölgenin Eli, yazarın elini yükselttiği bir roman olmuş. Suat Zamir dizisinin kahramanı Suat da büyümüş, gelişmiş, karakteri oturmuş. Yazar bize birinci bölümü cinayetle değil de suç avcısıyla açarken yarattığı karakterin gücüne emin ki baştan Suat Zamir’i bize sunuyor. Çünkü o da kitabın merkezi gizemlerinden biri. Diğeri ise bir Instagram fenomeninin vahşi cinayeti.
Kurgunun her aşaması, cinayetin süratle diğer cinayetlere evrilişi yanında Suat Zamir’in gündelik hayatını, mesleki ilkelerini, çelişkilerinin karakterine yansımasını, davranış tipolojisini izleğine alıyor.
Sert bir dişi Suat Zamir. Erkeksi tavırlarının alt metnindeki erotizm ve cinsel hükmedicilik mükemmel işlenmiş. Kitaptaki her erotik sahne, sade, net ve bıyık altından gülümseten detaylarla okurun dikkatini çekiyor. Diğer yan karakterler de aynı incelikle işlenmiş. Elbette bu kitap serinin dördüncü kitabı. Geçmişini yanında taşıyan Suat Zamir’in eski deneyimlerinden türemiş karakterler de pişmiş, hazırlanmış.
Polisiye roman yüzde doksan diyalog yazmakla ilintilidir. Artık az konuşan romanlar çağındayız. ‘Ben’ diliyle yazılmış romanlarda ana karakterler genellikle iç sesleriyle konuşur. İçses, çağın, dünyanın tüm travmasını acılarını üzerimize boca eder. Başka çaresi de yoktur. Tanrısal dil, üçüncü tekil şahıs diliyle büyüklenir çünkü anlamlandırma çabası bitmez bu çağın insanının.
Klasik roman dilinin diyalog mirası ise polisiye romana devredilmiş gibi görünüyor
Elçin Poyrazlar diyalog yazma üstadı. Romandaki karakterlerinin her birinin kendine özgü dili, küfrü, cümle kuruş tarzlarındaki ayrım profesyonelce. Kitaptaki insan bolluğunda, karakter seslerinin, diyalogların birbirine benzemesi ve yazarın kendi dilinin etkisine girmesi olasılığını ortadan kaldıran ince bir çalışma görüyoruz. Böylece karakterleri özgün tavırları yanı sıra kendilerine has dilleriyle de ayırabiliyoruz. Mesela Suat Zamir fazla konuşan bir kadın değil. Lafı sakız gibi uzatan gevşek konuşmalara müdanası yok. “Bi su” gibi kısa bir direktifle bir takibin arasında gülümseten etkili kısa cümlelere sahip, gıcık, kendine güvenli Başkomiser Suat Zamir üç boyutlu bir kadın kahraman. Yan karakterlerin de romanın akışına girişi çıkışı, hangi ipin diğerine örüleceği esaslı düşünülmüş. Olaylar bölünerek araya başka olaylar alınırken tıpkı bir saç örgüsü sarmalı gibi birbirine bağlanmış. Roman tam altmış bölüm. Bir roman için epey fazla. Kısa enstantanelerle hızlı geçişler yapan roman, adeta bir Netflix dizisi izliyormuşuz gibi sahne sahne yazılmış. Bölümler ortalama dört sayfa. Yeri gelmişken sorayım; Suat Zamir ne zaman diziye çevrilecek sayın yapımcı?
Polisiye romanda sorguyu, karşılıklı görüş teatisini okur da ana karakterle birlikte izler. Karakter ne kadar biliyorsa okur da o kadarını öğrenir. Gizemi, ana kahramanla beraber çözer. Bu açıdan okura en fazla değer veren türlerden biridir polisiye roman. Ondan bilgisini saklamaz. Öğrendiğini anında anda açık eder, kafa patlatırken sorarken araştırırken okuru yanında taşır. Tam zamanlı bir şahitliktir bu. Adeta okur karakterlerin omzuna konmuş bir kuştur da suç avcısıyla beraber dolaşıp delil arar, tanıkları sorgular.
Gelelim kurguya; Ülkedeki ana meseleler yanında tali meselelerin hepsinin birbirine bağlanışı zekice. Doksanlardaki kirli derin devlet işlerinin evrilişi ve geldiği kirli ilişkiler yumağı, çağın tüm ekonomik argümanları, dikkat tacirliğinin son noktası sosyal medya fenomenliği, gösteri toplumunun yansıması pornografiye varan teşhir, kadın erkek ilişkilerinin geldiği duygudan azade seks, devlet kurumlarındaki kokuşmuşluk çürümüşlük, aile sırları, iletişim bozuklukları, evlilik ve dostluk konularında da düşündürten sonuna kadar hız kesmeyen bir roman. Derin devleti, derinin de derini bir yapıya indirgeyen, korku imparatorluğu kuran en büyük terör örgütü sayılabilecek devletin ahlaken çürümüşlüğü, polis devletine evrilen ülkedeki polisin de yabancılaştığı kendi teşkilatlarına güvensizlikleri gibi güncel konulardan beslenen, yazarının gazetecilik tecrübesinin de katkısıyla iyi araştırılmış bir roman; Gölgenin Eli.
Hiçbir bölümde dolgu yok. Tiratlar, yorum bolluğu, hormonlu betimlemeler yok. Birkaç ufak açıklama şiarı dışında romanda çapak göze çarpmıyor.
Roman boyunca olayların nereye bağlanacağını kestiremeden ulaştığımız merkezi gizeminin çözüldüğü son anda bir sihirbaz maharetiyle tüm ipleri birbirine bağlayarak konuyu kapatıp halatı sapasağlam ören yazarın görünmeyen diğer gizemleri bir sonraki romana saklanması serinin beşinci kitabını müjdeliyor.
Bu tuhaf isim, Suat Zamir; artık kendinden menkul ismiyle gerçeğin peşinde bir dedektif olarak Gölgenin Eli romanında devleşmiştir. Elçin Poyrazlar Gölgenin Eli ile polisiye gerilim türündeki son kitabıyla bir level daha atlamıştır.
