“Özgürlük, herhangi birine verilebilecek bir şey değildir. Özgürlük, insanların aldığı bir şeydir ve insanlar olmak istedikleri kadar özgürdür.”
“Özgürlük, pek çok yandan aynı anda gelen uyarıcılar karşısında duraklayıp, bu sırada tercihini bir cevap yerine diğeri üzerinde kullanabilme gücüdür.”
Yahudi soykırımından kurtulan Avusturyalı psikolog Viktor Frankl, insanın anlam arayışı hakkındaki zamansız eserinde, “Her şey insandan alınabilir” yazmıştı. “Tek bir şey hariç: İnsan özgürlüklerinin sonuncusu – herhangi bir durum karşısında nasıl tepki vereceğini seçebilmek, kendi yolunu seçebilmek.” Bir jenerasyon sonra, James Baldwin nasıl kendimizi hapsettiğimizi incelerken şöyle demişti: “Özgürlük, herhangi birine verilebilecek bir şey değildir. Özgürlük, insanların aldığı bir şeydir ve insanlar olmak istedikleri kadar özgürdür.”
Bunlar mahcup edici düşünceler, çünkü muhtemel bir mağduriyetin rahatlatıcı olasılığını ortadan kaldırırken, özgürlük sorumluluğunu doğrudan bizim omuzlarımızın üzerine koyuyorlar. Bu sorumluluğun ilk talebi, özgür olmak istemeyi öğrenmemiz.
Varoluşçu psikolog Rollo May (21 Nisan 1909-22 Ekim 1994), 1981 tarihli kitabı Özgürlük ve Kader’de bunun nasıl elde edilebileceğini inceliyor. Özgürlük ve Kader, çaresizliğin yapıcı kısmı ve sevinç psikolojisi üzerine bir kitap.
Özgürlüğü tanımlarken May, ona ulaşabilmek için kendimizi eğitebilmemizin en etkili yolunu gösteriyor bize.
“Özgürlük, pek çok yandan aynı anda gelen uyarıcılar karşısında duraklayıp, bu sırada tercihini bir cevap yerine diğeri üzerinde kullanabilme gücüdür.”
Yıllar sonra İngiliz psikoanalist Adam Phillips, yaşanmamış hayatımızın paradoksal değeri hakkındaki benzer bir düşüncesiyle, bu görüşü tamamlıyor adeta. Üstün bir özgürlük türü olan memnuniyetin, genellikle bir şeyleri kaçırıyor olmayı kabullenmekten ve hayatın bizi bombardımana tuttuğu uyarıcıların çoğunu duymazdan gelmekten geçtiğini öneriyor Phillips. May, ara vermenin bu varoluşsal yönünü kullanışlılığının da ötesinde, anın önemi bağlamında inceliyor:
“Ara vermek özellikle de esas özgürlük adını verdiğim varoluş özgürlüğü için önemlidir. Yalnız bu duraklama sırasında özgürlüğün ortaya çıktığı bağlamı tecrübe edebiliriz. Duraklayınca merak eder, düşünür, hayret duyar ve sonsuzluğu hissederiz. Duraklamak, hem özgürlük hem de kader kavramına kendimizi açtığımız andır.”
Özgürlük ve Kader’i okurken Simone de Beauvoir’ın özgürlüğün aslında ne anlama geldiği hakkındaki fikirlerini ve Budist öğretmen D.T. Suzuki’nin özgürlüğe giden Zen yolu üzerine öğretilerini de ziyaret edin. Sonra, May’in köklü değişim zamanlarıya nasıl başa çıkılacağı hakkındaki düşüncelerine dönebilirsiniz.
Çeviren: Zeynep Kazmaz
(Brainpickings)
