En iyi liderler cesur ve karizmatiktir, değil mi? Cevap: Hayır. Sosyal Kimlik Teorisi insanların kendi gruplarının en prototipik üyesini takip etme eğiliminde olduğunu söylüyor.
Tarihin en büyük suçlularından biri olan Adolf Hitler aslında oy çokluğuyla iktidara gelmişti. Nasıl mı? Bu konudaki önemli bir teori, temelini İkinci Dünya Savaşı’nda savaş mahkûmu olan Henri Tajfel’in deneyimlerinden alır. Polonyalı akrabalarının ve arkadaşlarının çoğu öldürülen, ancak kimliğini saklayarak kaçmayı başaran Tajfel, 1970’lerde yapılan bir dizi deneyle, insanların görünüşte önemsiz nedenler yüzünden soyut gruplara olağanüstü derecede bağlılık gösterdiklerini fark etmiştir. Bu nedenler arasında saç rengi, doğum yeri hatta deneyci tarafından rastgele o gruba konması bulunmaktadır. Buna sosyal kimlik teorisi denir. Grupların lidere ihtiyacı vardır ve Amerikalı psikolog Michael Hogg, grup üyelerinin lider olarak ‘en iyi ve en zeki’yi değil, kolayca özdeşleşebilecekleri ortalama kişileri seçtiklerini göstermiştir.
Liderler başa geçtikten sonra kendilerini seçenlerden farklılaşırlar, bu yüzden gruplarındakiler gibi olduklarını kanıtlamak için büyük çaba sarf etmeleri gerekir. Milliyetçi sloganlar – ve hatta açık ırkçılık – bu yüzden etkili siyasal stratejiler hâline gelebilir. Gruplarını ayrıcalıklı terimlerle tanımlayan liderler, sosyal kimliklerini pekiştirip güç toplarlar.
Peki bir kişinin, bir grubu diğerine tercih etmesini sağlayan şey nedir? Grupların nasıl seçildiği, sosyal psikologların hâlâ üzerinde düşünmeyi devam ettiği bir bulmaca. Sosyal kimlik teorisi herhangi bir grupla özdeşleşebileceğinizi, ama özsaygı ve belirsizliğin azalması dâhil pek çok faktörle de motive olabileceğinizi söyler.
Eğer siz de daha popüler bir lider olma yolunda ilerlemek istiyorsanız, takipçileriniz gibi görünüp onlar gibi giyinirseniz, onlardan biri olduğunuz duygusunu güçlendirebilirsiniz.
(Kaynak: Christian Jarrett, 30 Saniyede Psikoloji, Dave Munger, Lideri Takip Et, 2012, Caretta)
Hazırlayan: M. Gizem Erkol
