“Size bunu dediğimde bana inanın: Başarılı insanlar kaybetmeyi hazmedemeyen kişiler değildir.”
Walter Benjamin (1892-1940) edebiyat eleştirmeni, filozof ve deneme yazarı olarak tanınsa da aynı zamanda erken dönem Alman radyosunun öncülerindendi. 1927 ve 1933 yılları arasında otuzlu yaşlarındaki Benjamin yeni ortaya çıkan medya üzerinden neredeyse doksan yayın yaptı. (Dünyanın ilk radyo haber programı Ağustos 1920'de, ticari eğlence yayınları ise 1922'de yayınlanmıştı.) Sonunda İngilizceye (ve Türkçeye) çevrilen ve Radyo Benjamin olarak yayımlanan bu öncü eserler, birçok nedenden ötürü dikkate değerdi ama belki de en önemlisi, henüz yeni gelişmekte olan medyanın idealizmini ve iyimserliğini yansıtmasıydı. (Örneğin, erken dönem Alman radyosu aboneliklere dayanıyordu ve ticari olarak desteklenen programlara karşıydı – günümüz reklamcılık çağının, kamu çıkarına yönelik gazetecilik ile özel çıkarlardan doğan açgözlülük ve kilise-devlet ilişkisinin diğer bitmeyen ihlalleriyle kıyaslandığında insanı duygulandıran, güzel bir özellik.) Benjamin’in yayınlarının çoğu, eğitici programlamadan masal uyarlamalarına ve orijinal oyunlara kadar çocukları hedef alma konusunda da çığır açıyordu. Ancak bunlardan biri özellikle etkileyici ve yazıldığı zamanın sınırlarını aşıyor.
8 Şubat 1931'de Benjamin’in yayını "Patronumla Nasıl Başa Çıkabilirim?" Radyo Berlin'de yayınlandı. Birkaç hafta sonra, 26 Mart'ta yine Radyo Frankfurt'ta “Zam mı?! Bunu da Nereden Çıkardınız!” başlığı altında yayınlandı. Benjamin'in arkadaşı Wolf Zucker’la birlikte yazdığı parça nasıl zam isteneceği ya da daha doğrusu, bir güç dinamiği varken nasıl bir şey isteneceğine yönelik soruyu yarı hicivli ama çarpıcı ve net bir şekilde ele alıyor.
Benjamin'in hem eğlenceli hem de pratik tavsiyesi, bugün para sorununu zamanının dışına çıkarak eşit bilgelikle yanıtlıyor. Dediklerinin özünde sorma sanatına dair pratik bilgelik yatıyor. Diğer bir deyişle, onur ve alçakgönüllülük arasındaki hassas dengeye değiniyor.
Parça, iki kişilik bir oyun gibi yapılandırıldı. Konuşmacı, Kuşkucu’ya işyeri dinamikleri hakkında birkaç anekdot aracılığıyla başarının sırrını açıklıyor.
“Bana güce sahip olmayan tek bir bireyin hayatını daha iyi bir hayata dönüştürme gücüne sahip olduğunu mu söylüyorsun? Buna gerçekten inanıyor musun?” sorusuna Konuşmacı, “Evet, yüzde yüz, kesinlikle,” diye cevap veriyor.
İlk anekdotta Bay Zauderer diye bir adamla tanışıyoruz, patronuna pek de uygun olmayan bir zamanda (henüz projesini teslim etmemiştir) yaklaşıp maaşına zam yapıp yapamayacağını soruyor. Bay Zauderer tarafından yapılan bir dizi manipülasyon girişiminin ardından konuşma kapının çarpılmasıyla sona eriyor ve bu, Kuşkucu’nun düşüncelerini doğrular: Zam istemek hep aşağılanmayla sona erer, hiçbir getirisi yoktur. Ancak Konuşmacı, başarıyla sonuçlanması istenen sorma şekli hakkında yedi kural sıralar:
“Öncelikle, yapabileceğin en aptalca şey, patronun sana kızmak için bir nedeni varken ondan bir şey istemek. İkincisi, patronun morali bozukken maaş meselesinden ısrarla bahsetme. Üçüncüsü, patronla konuşurken sürekli utangaç, korkak ya da pasif olamazsın. Asla kibar veya kibirli de olma. Kişi onurunu korumalıdır. Ama aynı zamanda konudan sapma ve aklından geçeni söyle. Dört: Bay Zauderer, patronunun eleştirisine suçu bir meslektaşına yükleyerek yanıt verdi. Hiç de adil değil ve kötü bir izlenim bırakıyor. Beş: Bay Zauderer maaş artışı meselesini yalnızca kendi ihtiyaçları açısından ele alıyor. Patron çalışanlarının özel hayatıyla değil, yaptığı işle ilgilenir. Altı: Çok aptalca bir manevra. Bay Zauderer, tartışmayı kaybettiğini görünce patronu istifa etmekle tehdit ediyor. Elbette patron, Bay Zauderer'in bunu yapmayacağını biliyor. Yaralı tarafı oynamakta ısrar etmek Bay Zauderer'in en beceriksiz yönü. Bu asla işe yaramaz. Ve son olarak yedi: ‘Adaletsiz’ kelimesini kullanmak hiçbir zaman uygun değildir. Bir patron, hangi çalışana daha fazla veya daha az ödeme yapacağının kendisine söylenmesine izin vermez. Bu yalnızca onu ilgilendirir. Bay Zauderer'in patronla diğer çalışanların maaşları hakkında konuşması uygun değildir.”
Daha sonra Bay Frisch ile tanışırız. Bir triko şirketinde muhasebe müdürü ve "yapmak istediği her şeyi yapıyor." Cesur bir şekilde, sakinlikle patronundan zam istediğine şahit oluyoruz. Konuşmacı bunu inceler ve Kuşkucu’ya şöyle der:
“Her insan farklı. Yine de herkese aynı kuralın uygulandığı belli durumlar her zaman olacaktır.”
İkinci kişinin, öncekinin yaptığı hatalara düşmediğini belirtince Kuşkucu, başarı için hatalardan kaçınmaktan daha fazlasına gerek olduğunu söyler. Bunun üzerine Konuşmacı şöyle der:
“Başka bir şey gerekli… Temel bir tutum, bir zihin durumu… İçsel bir dayanak, işte, patronla ve tüm hayatı boyunca sergilediği temel değerler. [Başarılı kişi] açık, kararlı ve cesurdur. Ne istediğini biliyor ve bu nedenle her zaman hem sakin hem de kibar kalabiliyor. Onurundan en ufak bir fedakârlık etmeden rakibinin ruh hâline nasıl uyum sağlayacağını anlıyor.”
“[Başarılı kişi] her zaman hazırlıklıdır. Başarısız olsa bile sakinliğini korur. Kolay kolay cesareti kırılmaz. Mücadelelerini bir tür spor olarak görür ve onlara bir oyun gibi yaklaşır. Hayatın zorluklarıyla rahat ve hoş bir şekilde mücadele eder. İşler ters gittiğinde bile kafasını net tutar. Ve size bunu dediğimde bana inanın: Başarılı insanlar kaybetmeyi hazmedemeyen kişiler değildir; her başarısızlıktan sonra sızlanmayan ve pes etmeyenlerdir onlar. Gerçekten de başlarını dik tutup hayatın talihsizliklerini atlatır, başka bir gün savaşmak için yaşarlar. Testi geçemeyen ilk kim olacak? Çekingen ve zayıf yürek. Ağlayanlar, şikâyet edenler. Sınava sakin giden kişi yolun yarısını yürümüştür bile. Bu tür insanlar bugün büyük talep görüyor. Başarının sırrının bu olduğuna inanıyorum.”
Çeviren: Aslı İdil Kaynar
(Brainpickings)
