Amerika Birleşik Devletleri’ndeki yapay zekâ hamlesinin sürdürülebilirliği niçin şüpheli?
Yatırımcılar, Amerika Birleşik Devletleri’ne nazaran çok daha ucuz ama bir o kadar da etkili alternatifler için Çin teknolojisine yöneliyor.
Deep Seek nedir?
Deep Seek Çin menşeili bir yapay zekâ şirketi ve daha birkaç yıl önce, üniversite girişimi olarak kuruldu. Şirket belgelerinde faaliyet amacı, genel bir yapay zekâ yaratmak olarak ifade edilmiş. Şirket yapay zekâ ifadesini, hâlihazırda hiçbir teknoloji firması tarafından ulaşılamayan insan düzeyinde zekâ için kullansa da, henüz bu aşamaya ulaşmış değil. Fakat Deep Seek için çalışan bilgisayar uzmanlarının kendi yapay zekâ modellerinde farklı bir strateji benimsemenin sebebi bu olabilir. Nihayetinde işletme maliyetleri Amerikalı rakiplerine kıyasla çok daha düşük.
Fakat düşük maliyet stratejisinin benimsenmesinin bir başka sebebi de ABD hükümeti tarafından Çin’e uygulanan ambargo ve ambargonun yarattığı kısıtlamalar dolayısıyla Çinli teknoloji firmalarının çip sayısındaki düşüşü bir şekilde aşmak zorunda kalması olabilir.
Deep Seek ismini niçin daha önce duymadık?
Meta (Llama) ve Open AI (Chat GPT) tarafından üretilen yapay zekâ modellerine nazaran çok daha düşük maliyetli ancak yüksek performanslı bir ürün tasarlayan Deep Seek firmasının çalışmaları bir süredir yapay zekâ dünyasını sessiz sedasız etkiliyor. Şu ana kadar duyulmamasının sebebiyse firmanın Silikon Vadisi şirketler gibi tantana yapmamış olması. Üstelik Amerikalı teknoloji firmaları, Deep Seek tarafından ortaya konan performans dolayısıyla çoktandır panik halindeler ve sırf bu yüzden aylardır kendi ürün duyurularını had safhada abartarak kamuoyuna sunuyorlar. Fakat muhtemelen onlar bunu yaptıkça Deep Seek’in neşeli balina logosunu telefonunda görmek ve yapay zekâsını denemek isteyenlerin sayısı artacak ve bu da Amerikalı teknoloji firmalarının hisselerini olumsuz yönde etkileyecek.
Herkesin hakkında konuştuğu R1 modeli nedir?
Bu Deep Seek’in, Open AI tarafından Aralık ayında Chat GPT kullanıcılarına sunulan o1 modeliyle aynı performansa sahip olduğunu öne sürdüğü için insanları heyecanlandıran bir yapay zekâ modeli. Pazartesi günü hem İngiltere’de hem de dünyanın öteki bölgelerinde Apple Store’lardan indirilen en popüler ücretsiz uygulama oldu.
Open AI, Google, Meta ve daha pek çok firmanın yapay zekâ modeli var, Deep Seek niçin bu kadar ilgi topluyor?
Sebebi şu; bu model çok daha az bellek kullanımı gerektiren farklı bir tür iç mimari kullanıyor ve böylece her bir arama ya da sohbetin sistemle olan etkileşiminde ortaya çıkan sistemsel maliyet azalıyor. Özellikle matematik ve kodlama gibi karmaşık görevlerde yüksek performans gösteren, dolayısıyla da araştırmacılar tarafından övgüyle karşılanan Deep Seek, sahip olduğu hesaplama gücünün tamamını kullanmamasına rağmen rakiplerininkiyle karşılaştırılabilir sonuçlar üretiyor. Deep Seek, R1 modelini geliştirmelerinin yaklaşık iki ay sürdüğünü ve toplam maliyetin de altı milyon dolardan daha az olduğunu belirtiyorlar. Silikon Vadisi şirketlerinin yapay zekâ modellerini geliştirmek için harcadıkları milyarlarca doları düşününce bu oldukça dikkat çekici bir rakam.
Yetkili kim?
Şu an Deep Seek’i finanse eden kişi, geçmişte hedge fonu yöneticisi olan Liang Wenfeng. Nadiren röportaj veren ve kameralardan pek hoşlanmayan Wenfeng, vermiş olduğu bu nadir röportajlardan birinde şöyle diyor: “Oldukça uzun bir süredir Çinli şirketler, teknolojik inovasyonun başkaları tarafından yapılmasına alışıktı. Biz bu alışkanlığın dışına çıktık ve ikincil hedefimizi geliştirdiğimiz uygulamadan para kazanmak olarak belirledik ama çıkış noktamız hiçbir zaman kâr elde etmek olmadı. Aksine, teknik sınırları zorlamayı ve teknoloji ekosistemine yön vermeyi hedefliyoruz. Bu alandaki ekonomimiz geliştikçe Çin de yavaş yavaş katkıda bulunacak ve inovasyonlardan faydalanan değil, onları ortaya koyan olacak.”
ABD teknoloji hisseleri niçin düşüyor?
Deep Seek chatbot’unun düşük maliyeti ve yüksek performansına dair haberlerin yayılmasına müteakip ABD firmalarının teknoloji hisselerinden yüz milyarlarca dolar silindi. Son zamanlarda söz konusu firmalar yapay zekâ yatırımcılarına yüz milyarlarca dolarlık bir kâr taahhüt ediyorlardı ve bu yüzden zamanlama çok önemliydi. Yatırımların büyük bir kısmınınsa alt yapı gelişimine ve enerji kaynaklarının inşasına gideceği düşünülüyordu. Deep Seek ise hem düşük maliyeti hem de yüksek performansıyla teknoloji devlerinin yapmış olduğu bütün planları alt üst etti.
Nvidia konusundaki endişenin sebebi ne?
Nvidia, yapay zekâ alanındaki ilerlemeler dolayısıyla en çok kâr eden şirketlerden biri. Aslında video oyunları için grafik kartı üreten Nvidia bir anda doymak nedir bilmeyen yapay zekâ endüstrisinin bir numaralı çip üreticilerinden biri haline geldi. Kimileri şirketi 19. yüzyıl Kaliforniya’sında kazma, kürek ve kova ticareti yapan mütevazi bir tüccara benzetiyor. Bu tüccar altına hücum dönemi başladığında tam olarak doğru konumdaydı ve dünyanın en zengin endüstrisinin devasa bir tedarikçisi oldu. Yan gözle Deep Seek’i izleyen teknoloji devleri muhtemelen şu an Nvidia’nın sunduğu ürünlere gerçekten ihtiyaçları olup olmadığını merak ediyorlardır. Zira firmanın piyasa değeri pazartesi günü 600 milyar dolar kadar düştü.
Deep Seek ne yapamıyor?
Henüz yapay genel zekâya, yani Open AI ile Silikon Vadisi’ndeki diğer şirketlerin de peşinde olduğu mantık yürütme aşamasına ulaşamadı. Open AI CEO’su Sam Altman’a göre yapay zekâ teknolojisinin yakın gelecekte böylesi bir atılım yapması beklenmiyor.
Deep Seek’in yükselişi iyi haber mi?
Evet olabilir. Zira gelişmiş bir yapay zekâ teknolojisine, daha önce illa gerekli olduğuna inanılan muazzam miktarlardaki hesaplama gücü, mikroçip, enerji ve soğutma suyu olmadan da ulaşılabildiğinin bir kanıtı. Fakat bütün teknolojik atılımlarda olduğu gibi bunun da iyi mi yoksa kötü mü olduğunu zaman gösterecek.
Çeviren: Fulya Kılınçarslan
(Guardian)
