İki dil bilmek insana sosyal ve mental açıdan ne kadar fayda sağlıyorsa ikinci bir alfabe okuyabilmek daha fazlasını sağlıyor.
İngilizce ve Fransızca, Latin alfabesi kullanan iki farklı dil. Çince ise bambaşka – ideogram adı verilen şekillerden oluşmuş, kendine özgü logografik bir alfabe kullanıyor. Ve yapılan son araştırmalar gösterdi ki, farklı alfabeler kullanan çift dilli insanların beyni, aynı alfabeyi kullanan çift dilli insanlarınkinden daha değişik çalışıyor.
Okumayı öğrendiğimiz zaman beynimizin serebral korteks adı verilen küçük bir bölgesi harflere ve kelimelere duyarlı hale geliyor. Bu bölge, beynin yüzleri ya da nesneleri geometrik özelliklerine göre birbirinden ayırt etmemizi sağlayan görsel uyaranlar bakımından özelleşmiş daha geniş bir alanının içinde. Kelimeleri görsel olarak algılayan ve hiyerarşik bir prensibe bağlı olarak çalışan bu alanın hassasiyeti beynin arka kısmından ön kısmına doğru artıyor ve gerçek kelimelerle eşleşen harf dizilerine çok daha güçlü yanıt veriyor.
Paris-Saclay Nörobilim Enstitüsü’nden Minye Zhan ve meslektaşları, çift dil bilen kişilerde beynin bu bölgesinin çalışma biçimini ortaya çıkarmak için yüksek çözünürlüklü fonksiyonel manyetik rezonans (fMRI) kullandılar. Çalışmaya çift dil bilen otuz bir kişilik bir gönüllü grubu katıldı. Yirmi bir ve onar kişilik iki farklı gruba ayrılan gönüllülerden ilkine görüntüleme esnasında çoğunlukla İngilizce ve Fransızca kelimeler ikincisineyse İngilizce ve Çince kelimeler gösterildi.
Gerçekleştirilen deneylerden birinde ilk gruba İngilizce ve Fransızca kelimelerin yanı sıra Arapça rakamlar, anlamsız harf dizileri ve çeşitli nesne görüntüleri gösterildi. Önceden de bilindiği üzere beynin kelimelerin görsel olarak algılanmasından sorumlu bölgesi hiyerarşik bir düzende aktive oldu ve bölgenin ön kısmı gerçek kelimelere tepki verirken anlamsız harf dizilerine karşı duyarsız kaldı. Bu bakımdan ikisi de Latin alfabesi kullanan iki dil arasında beynin çalışma prensibi bakımından tutarlı bir fark bulunamadı.
Yapılan ikinci deneydeyse İngilizce ve Çince bilen gönüllere, Çince ideogramlarla yazılan Fransızca kelimeler ve bu ideogramlardan türetilen anlamsız şekiller gösterildi. Bu deneyde de ilkine yakın sonuçlar elde edildi ve beynin kelimelerin görsel olarak algılanmasından sorumlu bölgesi sadece gerçek kelimelere tepki verdi. Fakat asıl fark, Çince kelimeler söz konusu olduğunda korteks üzerinde duyarlılık gösteren özelleşmiş alanların bulunmasıydı. Sadece gerçek Çince kelimelere duyarlı olan bu alanlar, kişi aynı zamanda İngilizce de biliyor olmasına rağmen İngilizce kelimeler gösterildiğinde aktifleşmedi.
Bu özelleşmiş kelime alanları beynin her iki yarım küresinde, oksipital ve temporal loblar arasındaki birleşme noktasının altındaydı. Sayısal olarak bakıldığındaysa katılımcıların çoğunda beynin sol yarım küresinde daha fazla sayıda ve daha büyük oldukları gözlemlendi.
Ama asıl önemli bulgu, bu alanların bazı Çince kelimelere karşı daha seçici olması ve hücre yapılarının yüz tanıma işlevi söz konusu olduğunda aktive edilen hücre kümeleriyle örtüşmesiydi. Ve araştırmacılarca varılan sonuç, farklı alfabeler kullanan dillerde okuyabilen insanların beyinlerinin –bu deneylerde Çince ideogramlarda olduğu üzere – tıpkı yüz tanıma esnasında olduğu gibi sadece bölgesel olarak değil, bütünsel olarak çalışabildiğiydi.
