• “Unutmayın, insanlar hakkında yazıyorsunuz.”
• “Yazar olmayın, bunun yerine her zaman yazın. Yazar olmak gelişmemek, ilerlememek demektir.”
Amerika’nın Nobel Ödüllü yazarı William Faulkner’ın ünlü söyleşilerinde yazmaya hevesli gençlere verdiği altın değerindeki ipuçları bütün yazarlara yapılmış öneriler olarak kabul edilir. Yaşamak ve yaratmak arasında kalanlara bıkıp usanmadan çalışmalarını, yazmanın birincil koşulunun okumak olduğunu vurgulamış Faulkner.
William Faulkner’ın 1958 yılında Princeton lisans öğrencisiyle yaptığı sohbetten derlenen öneriler, her dönemde geçerli sayılabilecek nitelikte. Kendisini dinlemek, anlamak, kendi gibi yazmak isteyenlere işini sırrını şöyle söylüyor: “İnsanları yargılamamak, dinlemek, izlemek, irdelemek, bir eylemin arkasındaki gerçeği merak etmek… sabır, merhamet.”
1. Amatör kalın. Para uğruna değil, zevk için yazıyorsunuz. Eğlenceli olmalı. Ve heyecan verici. Belki yazdığınız sırada değil ama sonrasında bu heyecanı, tutkuyu hissetmelisiniz. Bu, gurur duymak ve oturup yaptığınız şeyden şeytanca bir zevk almak anlamına gelmemeli. Elinizden gelenin en iyisini yapmanız anlamında. Bir dahaki sefere daha iyisi olması anlamında.
2. Unutmayın, insanlar hakkında yazıyorsunuz. Princeton Üniversitesi veya kulüpler hakkında değil, insanlar hakkında. Aşk, merhamet, korkaklık, zayıf olanı korumanın ebedi gerçekliğiyle yüz yüze gelen insan hakkında yazıyorsunuz. Gerçeği ve doğruyu yazacaksınız: kendi yüreğiyle çatışmaya giren insanı.
3. Yazarlık işiniz olmasın. Başka bir iş bulun ki hayatta istediğiniz şeyleri alacak paranız olsun. Ne yaptığınız önemli değil, yeter ki para için ve teslim vadeleri düşünerek yazmayın. İşiniz ne kadar az vaktinizi alırsa yazmak için bolca zamanınız olacaktır. Ben bugüne değin yazmak istediklerini yazmak için yeterli vakit bulamayan kimseyi tanımadım.
4. Yazar olmayın, bunun yerine her zaman yazın. Yazar olmak gelişmemek, ilerlememek demektir. Hareket etmeyi, ilerlemeyi bıraktığınızda ölürsünüz. Yazmaya başlamak için hiçbir zaman erken değildir, okumayı öğrenir öğrenmez yazabilirsiniz.
5. Nasıl yazacağınızı öğrenmenin en iyi yolu, okumaktır. Başka insanların neler yazdıklarını inceleyin. İnsanlar hakkında nasıl yazdıklarına bakın, fikirler veya gerçekler hakkında değil. Gerçek doru insanların yüreğinden gelir. Okurlarda kendi düşüncelerinizi sunmaya kalkışmayın. Bunun yerine karakterlerinizi kendi gördüğünüz şekilde onlara tarif etmeye çalışın. Tanıdığınız bir insanın özelliğini alın, bir başkasının başka bir yanını ve siz kendiniz insanların bakıp anlayabilecekleri bir şeyler görebileceği üçüncü bir insanı yaratın.
6. Yazmayı bırakmanız açısından en doğru zaman en ateşli olduğu zamandır. Hikâyeyi yakaladığınızı bildiğiniz ve istediğiniz gibi geliştiğini gördüğünüz an durmak için en doğru zamandır. Bu haliyle bırakın ve ertesi gün tekrar bakın.
7. Sembolizm veya üslup ya da ana konu hakkında fazla endişe etmeyin. Zaten üç sadece üç temel konu vardır: para, cinsellik ve ölüm. Hiçbir zaman insanlar hakkında yazdığınızı unutmayın. Belki yeni bir durum içinde değillerdir ama belki siz onları farklı bir bakış açısıyla görebilirsiniz. Belki de onları tasvir etme usulünüz başka insanların gerçeği o şekilde görmelerine yardımcı olacaktır.
8. Eğer siz haz alıyorsanız, yazdığınız istediğiniz şekilde ortaya çıkmışsa şansınız var demektir. Eğer keyif almıyorsanız ve kolayca oluşmuyorsa, eğer yoruluyorsanız ve değmediğini düşünüyorsanız yazmamanız daha iyi olacaktır.
9. Ne yazacağınız hakkında önceden düşünerek fazla vakit kaybetmeyin. Hemen yazmaya koyulun, yoksa hiçbir zaman başlayamayabilirsiniz.
10. Konunun basit olmasında bir sorun yoktur. Sadece söylemek istediğiniz her şeyi söylediğinizden emin olun. Ve sadece insanlara ne olduğunu anlatmayın. Olayların hayatlarını sonradan nasıl etkilediğini de gösterin. Bu da daha sonra olanları betimlemek anlamına gelmemeli, o anki eylemlerinin onların parçası olacak bir deneyim olduğunu ve sonradan meydana gelecek şeylerin insana dönüşmelerini sağlayacağını gösterin.
11. Ben genelde keskin ve belirgin olan bir hızlı eylem tarafına hikâyeyi yapılandırırım. Sonra bunun insanları nasıl etkilediğini ve nasıl tepki verdiklerini gösteririm. Kişinin kendiyle ve çevresindekilerle olan çatışması üzerine yazın.
12. İnsanlar hakkında yazdığınızı unutmayın. Elinizden gelenin en iyisini yapın ve bir dahaki sefere yeniden deneyin. Eğlenceli olduğu için yazın. Para uğruna yazmayın. Sonra eğer eğlenceliyse ve insanlar hakkında yazdığını şeyler başkaları tarafında gerçek ve doğru olarak görülüyorsa, belki para kazanmaya da başlarsınız.
4. Yazar olmayın, bunun yerine her zaman yazın. Yazar olmak gelişmemek, ilerlememek demektir. Hareket etmeyi, ilerlemeyi bıraktığınızda ölürsünüz. Yazmaya başlamak için hiçbir zaman erken değildir, okumayı öğrenir öğrenmez yazabilirsiniz.
5. Nasıl yazacağınızı öğrenmenin en iyi yolu, okumaktır. Başka insanların neler yazdıklarını inceleyin. İnsanlar hakkında nasıl yazdıklarına bakın, fikirler veya gerçekler hakkında değil. Gerçek doru insanların yüreğinden gelir. Okurlarda kendi düşüncelerinizi sunmaya kalkışmayın. Bunun yerine karakterlerinizi kendi gördüğünüz şekilde onlara tarif etmeye çalışın. Tanıdığınız bir insanın özelliğini alın, bir başkasının başka bir yanını ve siz kendiniz insanların bakıp anlayabilecekleri bir şeyler görebileceği üçüncü bir insanı yaratın.
6. Yazmayı bırakmanız açısından en doğru zaman en ateşli olduğu zamandır. Hikâyeyi yakaladığınızı bildiğiniz ve istediğiniz gibi geliştiğini gördüğünüz an durmak için en doğru zamandır. Bu haliyle bırakın ve ertesi gün tekrar bakın.
7. Sembolizm veya üslup ya da ana konu hakkında fazla endişe etmeyin. Zaten üç sadece üç temel konu vardır: para, cinsellik ve ölüm. Hiçbir zaman insanlar hakkında yazdığınızı unutmayın. Belki yeni bir durum içinde değillerdir ama belki siz onları farklı bir bakış açısıyla görebilirsiniz. Belki de onları tasvir etme usulünüz başka insanların gerçeği o şekilde görmelerine yardımcı olacaktır.
8. Eğer siz haz alıyorsanız, yazdığınız istediğiniz şekilde ortaya çıkmışsa şansınız var demektir. Eğer keyif almıyorsanız ve kolayca oluşmuyorsa, eğer yoruluyorsanız ve değmediğini düşünüyorsanız yazmamanız daha iyi olacaktır.
9. Ne yazacağınız hakkında önceden düşünerek fazla vakit kaybetmeyin. Hemen yazmaya koyulun, yoksa hiçbir zaman başlayamayabilirsiniz.
10. Konunun basit olmasında bir sorun yoktur. Sadece söylemek istediğiniz her şeyi söylediğinizden emin olun. Ve sadece insanlara ne olduğunu anlatmayın. Olayların hayatlarını sonradan nasıl etkilediğini de gösterin. Bu da daha sonra olanları betimlemek anlamına gelmemeli, o anki eylemlerinin onların parçası olacak bir deneyim olduğunu ve sonradan meydana gelecek şeylerin insana dönüşmelerini sağlayacağını gösterin.
11. Ben genelde keskin ve belirgin olan bir hızlı eylem tarafına hikâyeyi yapılandırırım. Sonra bunun insanları nasıl etkilediğini ve nasıl tepki verdiklerini gösteririm. Kişinin kendiyle ve çevresindekilerle olan çatışması üzerine yazın.
12. İnsanlar hakkında yazdığınızı unutmayın. Elinizden gelenin en iyisini yapın ve bir dahaki sefere yeniden deneyin. Eğlenceli olduğu için yazın. Para uğruna yazmayın. Sonra eğer eğlenceliyse ve insanlar hakkında yazdığını şeyler başkaları tarafında gerçek ve doğru olarak görülüyorsa, belki para kazanmaya da başlarsınız.
Kaynak: M. Thomas Inge, William Faulkner’la Konuşmalar, Çeviren: Aslı Kutay Yoviç, Agora Kitaplığı, 2014
