Paradan kitaplara, karton bardaklardan gıda ambalajlarına kadar günlük hayatta sık sık kullandığımız birçok şey kâğıttan üretiliyor. Kısacası kâğıt her yerde. Peki ama bu çok yaygın kullanılan malzemeyi kim icat etti?
Milattan sonra 105 yılının Antik Çin Uygarlığı'nda, imparatorun emrindeki harem ağalarından biri olan Cai Lun, ağır bambu çubuklarını boğaların çektiği yük arabasına taşımakla görevlidir. Günlerden bir gün boğa tökezler ve gönderilen tüm belgeler yere saçılır. Bunun üzerine Cai, daha kullanışlı bir yazı malzemesinin hayalini kurmaya başlar. Ağaç kabuğu, kenevir, ipek ve balık ağını alır, bunları keser, kaynatır ve düzgün, ince bir kumaş katmanı olana kadar ezip, şekillendirir. İcadı tam bir zaferdir; Cai, soyluluk ve refahla ödüllendirilir.
Yalnızca bir yıl sonra, yeni imparator başa geçer ve Cai'yi hapisle cezalandırır. Hapse girmektense ölmeyi tercih eden Cai, zehir içerek intihar eder. Her şeye rağmen, 3. yüzyıla gelindiğinde, kâğıt tüm Çin’de kullanılmakta, edebiyat gelişmekte ve Çin Uygarlığının yeni bir dönemi müjdelenmektedir. 1300’lerde ise, artık tüm dünyanın iletişim şekli değişmiştir.
Bugün, modern kâğıt fabrikaları, kâğıt hamuru için farklı bir formül kullanmakta. Ama şekil verme işlemi, şaşırtıcı bir biçimde Cai Lun’unkine benzemeye devam etmektedir.
Çeviren: M. Gizem Erkol
(GoogleArts&Culture)
