Toplumsal cinsiyet eşitsizliği yazın dünyası dışında da gözle görülür bir oranda. Günümüzde bir erkek 1 dolar kazanırken bir kadın aynı işten 77 cent kazanıyor.
Kuzey Amerika’da 2002-2012 yılları arasında yayımlanmış iki milyondan fazla kitapla ilgili çığır açan bir araştırma, kadınların yazdığı kitaplara erkeklerin yazdığı benzer kitaplardan yüzde 45 daha düşük fiyat biçildiğini ortaya koydu. Queens College’dan sosyolog Dana Beth Weinberg ve matematikçi Adam Kapelner’ın çalışması bize burada fiyatlar arası uçurumdan daha fazlası olduğunu söylüyor.
PLOS One dergisinde yayımlanan çalışmada üç saptama ön plana çıkıyor. İlki, kadın yazarların erkek yazarlardan daha az türde eser yayımladığı. İkincisi, romantizm gibi geleneksel olarak kadınlara yönelik olduğu düşünülen türlerin sektörde daha az değer görmesi. Son olarak, aynı türdeki kitap fiyatlarında cinsiyet eşitsizliğinin varlığı. İstatistiklerde tüm bu farklılıkların sayısız kez gözler önüne serilmesine rağmen yayıncılar kadın isimli yazarlara erkek isimlilerden yüzde 9 daha az ödeme yapıyor.
Araştırmada toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin, kendi kitabını yayımlamak gibi yayıncılığın bağımsız cephesinde de benzer durumda olup olmadığı incelendi. Bağımsız yazarların geleneksel yayıncılıktaki cinsiyet ayrımcılığı kalıplarını çoğu kez aynıyla koruduğu görülüyor. Tüketiciler “kadınlara göre” ya da “geleneksel kadın türlerine ait” kitaplara daha az ödeme yapmayı tercih ediyor. Öte yandan, bağımsız yazarlar kendi kitap fiyatlarını belirleyebildiği için fiyatlardaki eşitsizlik daha az belirgin. Bağımsız eserlere geleneksel olarak yayımlanmışlardan ortalama daha düşük fiyat belirlense de, toplumsal cinsiyet eşitsizliği bakımından geleneksel yayıncılıktaki yüzde 45’lik uçuruma kıyasla yüzde 7’lik bir fark ortaya çıkıyor.
Araştırmada geçen “kadınlara göre kitaplar” ve “geleneksel kadın türleri” ifadelerinin referans aldığı olgular elbette tartışmalı. Bu sınıflandırmayı yapan otoriteler, eserleri romantizm odaklı olmayan Virginia Woolf, Ursula K. Le Guin, Simone de Beauvoir, Emma Goldman gibi kadın yazarların eserlerini yine o başlıklar altında mı değerlendiriyor? Yoksa bu başlıkların oluşmasında, önüne geçilemeyen başka cinsiyetçi kalıpların izleri mi var?
Toplumsal cinsiyet eşitsizliği Amerika’da yazın dünyasının dışında da gözle görülür bir oranda. Ortalamalara göre, günümüzde hâlâ bir erkek 1 dolar kazanırken bir kadın aynı işten 77 cent kazanıyor. İktisatçılar, sosyal bilimciler ve politikacılar bu eşitsizlik için kalıcı bir çözüm bulabilmiş değil.
