Cinayet sahnesiyle açılan, soruşturma ve mahkeme aşamalarıyla ilerleyen Collini Davası her anlamda nitelikli bir siyasi polisiye roman. Ferdinand Von Schirach, yüzleşmekten kaçılan tarihi gerçekleri, Alman hukuk sistemi üzerinden yasa ve adalet arasındaki farkı sarsıcı biçimde ortaya koyuyor.
Ceza hukuku konusunda uzman bir avukat olan Ferdinand Von Schirach’ın (1964, Münih doğumlu) elli dört hafta boyunca çok satanlar listesinde kalan Verbrechen (Suç, Alfa, 2019) , ardından yine avukatlık tecrübesine dayanan kısa öyküler içeren Schuld (Suç2, Alfa, 2020) ve son olarak Collini Davası romanı geçtiğimiz aylarda yine Alfa Yayınları tarafından Itır Arda’nın nitelikli çevirisiyle okurla buluştu. Otuz beşten fazla dile çevrilen ve milyonlarca satan kitaplarıyla uluslar arası alanda Alman edebiyatının yıldızı Von Schirach.
Collini Davası, Berlin’deki lüks bir otelde Almanya’nın en zengin iş adamlarından SMF Meyer Makine Fabrikaları’nın sahibi seksen beş yaşındaki Hans Meyer’in öldürülmesiyle açılıyor. Katil Fabrizio Collini, otuz dört yıl boyunca çalıştığı Mercedes fabrikasından kısa zaman önce emekliye ayrılmış bir mekanik ustası. Göze batmayan, herhangi bir sabıkası olmayan bir İtalyan. Görünürde tamamen sebepsiz bir cinayet ve katil cinayet hakkında kesinlikle tek laf etmiyor. Peki bu durumda hayatı boyunca tek bir suça karışmamış bir insanı böyle bir cinayet işlemeye iten sebep ne olabilir?
“Otopsi odasına ilk kez giren biri kendi ölümüyle yüz yüze gelir. Modern insan artık cesetlerle karşılaşmaz, cesetler normal dünyada tamamen ortadan kayboldular. Bazen ezilmiş bir tilki yatar yol kenarında. Ama çoğu insan hayatında hiç ölü birini görmemiştir.”
Collini’yi avukatı olmadığından onu savunmak üzere atanan genç, deneyimsiz ancak geleceği parlak, idealist avukat Caspar Leinen için başlangıçta bu dava parlak bir kariyer fırsatı gibi görünse de, kurbanın kimliğini öğrendiğinde her şey bir kabusa dönüyor. Çok saygın bir Alman sanayici olan kurban, Leinen’ın en yakın arkadaşının büyükbabası. Arkadaşı ve ailesi bir trafik kazasında ölmüş, geriye sadece zamanında aralarında duygusal yakınlık da olan abla Johanna kalmıştır. Hatıralarında nazik, şefkatli bir insandır maktul Meyer. Dahası, Collini cinayeti işlediğini itiraf etse de yaklaşık altı ay boyunca sebebe dair sessizliğini her daim korur ve genç avukata yardımcı olmaz. Bu durumda Johanna, Leinen’i dedesinin katilini savunmakla suçlar. Ancak Leinen ne olursa olsun kararlıdır. Davanın sonu bellidir aslında, bu arada müdahil avukat olarak Caspar’ın da hayranlık duyduğu efsane Mattinger de varken hele.
Başlangıçta umutsuz gibi görünen dava Leinen’ın günler süren okumaları sonunda bir ipucu bulmasıyla tamamen farklı bir yön alıyor: “Cinayet silahı: Walther P38” Bu ipucu Collini davasının çok ötesinde, Alman hukuk tarihinin en dehşet verici bölümlerinin kapılarını açıyor. Alman ordusunun II. Dünya Savaşı sırasında kullandığı bu tabancanın izini 60’lı yıllarda Nazi suçlarının soruşturulduğu Ludwigsburg’daki Merkez Ofis’te süren Leinen, davayı son duruşmalarda bambaşka bir boyuta taşıyor.
Collini Davası’nın temel derdi adalet ve yasanın farkını ortaya koymak. Bireye karşı işlenen suçlarda zaman aşımı nelere yol açabilir? Naziler tarafından işlenen suçlar konusunda verilen cezalar yeterli miydi?
Bugün bile Almanya’da hâlâ ırkçı cinayetlerin devam ediyor olması yaşanan felaketin yarattığı tahribatı açıkça gösteriyor. Collini Davası, ülkede büyük etki yaratmış, Ocak 2012’de yayımlanmasından birkaç ay sonra, Adalet Bakanı, Adalet Bakanlığı'ndaki Nazi geçmişiyle hesaplaşmak amacıyla bir komisyon kurmuş. “Collini Davası mükemmel bir siyasi polisiye örneği. Ama asıl başarısı bu önemli meseleleri kısa -180 sayfalık- bir hikâyeye sığdırmasında. Minimalist bir anlayışla, çok ekonomik bir dille, boşa harcanan neredeyse tek bir kelime bile bırakmadan yazmış Von Schirach. Zarif, hassas ve yalın bir tarz. Farklı zamanlara, farklı mekânlara gidip gelerek hem olaylara hem karakterlere sağlam bir arka plan oluşturan, hızlı akmasına rağmen kalıcı etki yaratan, merak etmemizi ve düşünmemizi sağlayan Von Schirach, hikâye anlatımının basit ama etkili yolunu bulmuş,” diyor Ömer Türkeş Hürriyet Kitap Sanat’taki incelikli tanıtım yazısında.
Collini Davası yalın kurgusu, etkileyici karakterleri, özlü anlatımı ve tabi ki ele aldığı siyasi meselelerle bir cinayet üzerinden suçun arka planındaki temel nedenleri, hikâyenin merkezindeki kahramanın yaşadığı çatışmaları ve tabi ki aşkı, okurla başarılı biçimde buluşturuyor. Özellikle siyasi polisiye üzerine düşünen yazarların dikkate alması dileğiyle…
Collini Davası, Ferdinand Von Schirach, Alfa Yayınları, Çeviren: Itır Arda, 1.Basım: Ağustos 2020, 180 sayfa.
