Tsunami Kız, Japonya kültürünü, Şinto’yu, mangayı merak edenler için bir hazine.
Bazı kitaplar var, okurken sadece sayfaları çevirmiyorsun; sanki bir felaketin gölgesinde umut arayan insanların sesini duyuyorsun. Yuzu Kitap’tan çıkan Tsunami Kız’ı okurken, Yūki Hara’nın dedesi Jiro’yla kotatsu başında geçirdiği anlar içime işledi. O sıcak, güvenli anlar, hepimizin zor zamanlarda sığındığı bir köşeyi hatırlatıyor. Yūki’nin defterine karaladığı hayaller, sanki hepimizin kalbinin bir yerlerinde saklı. Ama sonra deprem sahnesi geldi, her şey dağıldı. Yūki’nin dünyası gibi, umutları gibi.
6 Şubat 2023’te Türkiye’yi sarsan depremler, felaketlerin ne kadar tanıdık olduğunu hatırlattı. Tsunami Kız, Japonya’nın 2011 Tōhoku felaketiyle Yūki’nin yolculuğunu anlatırken, sanki bizim yaralarımıza da usulca dokunuyor. Julian Sedgwick’in kalemi, Chie Kutsuwada’nın zarif manga çizimleriyle birleşince, bu kitap bir genç yetişkin romanından çok daha fazlası oluyor; adeta bir iyileşme yolu.
Julian Sedgwick, 1966 doğumlu bir İngiliz. Cambridge’de Doğu Çalışmaları ve Felsefe okurken Japonya ve Çin kültürüne merak salmış. Kitapçılık, senaryo geliştirme, hatta Zen shiatsu terapistliği yapmış; şimdi de yazıyor ve terapistliğe devam ediyor. Mysterium üçlemesi (2013 Rotherham Çocuk Kitabı Ödüllü) ve Ghosts of Shanghai gibi işlerle genç yetişkin edebiyatında sağlam bir yer edinmiş. Tsunami Kız, Japonya’daki saha araştırmalarına dayanan, kişisel bir projesi.
Çizer Chie Kutsuwada, Londra’da yaşayan Japon bir manga sanatçısı. Royal College of Art mezunu, duygusal ve zarif çizimleriyle biliniyor. Shakespeare’den The Book of Five Rings’e kadar klasiklere illüstrasyon yapmış, British Museum’da manga atölyeleri düzenlemiş. Tsunami Kız’da, Yūki’nin iç dünyasını mangayla görselleştirerek hikayeye derinlik katmış.
Yūki, 15 yaşında, yarı Japon yarı İngiliz bir genç. Panik atakları ve sosyal kaygıları yüzünden evde eğitim alıyor. Japonya’daki dedesi Jiro’ya, eski bir manga sanatçısına, kendini bulmak için gönderiliyor. Osōma kasabasında, dedesiyle kotatsu başında eski defterleri karıştırırken, çocukluğunda yarattığı “Yarım Dalga” karakterini hatırlıyor. Sanki o çizimler, Yūki’nin kalbinin aynası. Jiro’nun anlattığı Şinto hikayeleri, kami ruhlarının her yerde olduğu inancı, Yūki’ye dünyada yalnız olmadığını hissettiriyor. Ama 11 Mart 2011’de, Tōhoku depremi ve tsunami her şeyi silip süpürüyor. Dedesi kayboluyor, Yūki tahliye ediliyor. İngiltere’ye dönünce yas ve travmayla boğuşuyor, kalemi eline alamıyor.
Yūki’nin hikayesi, sadece bir afetin değil, içimizdeki sarsıntıların da hikayesi. Panik atakları, onu gece yarısı nefessiz bırakan o anlar, sanki hepimizin zaman zaman kapıldığı korkular gibi. Şinto’nun kami ruhları, kappa ve zashiki warashi gibi folklor unsurları, Yūki’ye korkularıyla yüzleşme gücü veriyor. Dedesinin “sakın ‘sadece’ hayal gücü deme” sözü, ona kalemini yeniden eline aldırıyor. “Yarım Dalga”yı çizmek, Yūki için yaralarını sarmak demek. Sanki her çizgide, dedesiyle geçirdiği anları yeniden yaşıyor. Japonya’ya geri döndüğünde, arkadaşı Taka’yla dostluğu, ona insan bağlarının ne kadar kıymetli olduğunu hatırlatıyor. Obon Festivali’nin o büyülü atmosferi, meşalelerin titrek ışığında dans eden ruhlar, Yūki’ye dedesinin anısını canlı tutuyor. Tapınaktaki kokeshi bebeği, rüzgâr gülünün hafif tıkırtısı, Yūki’nin yasını tamamlamasına yol açıyor.
Sedgwick’in Japonya sevgisi ve Kutsuwada’nın zarif manga çizimleri, Yūki’nin hikayesine ruh katmış. Tsunami Kız, hayal gücünün nasıl bir kurtarıcı olabileceğini gösteriyor. Yūki’nin panik atakları, dedesinin kaybıyla mücadelesi, hepimizin kırıldığı anları yansıtıyor. Osōma’nın yeniden inşası, evlerini, sokaklarını geri kazanmak için el ele veren insanları anlatıyor. Bu, felaketlerden sonra toplulukların nasıl bir araya geldiğini hatırlatıyor; sanki her tuğlada, her gülümsemede umut yeniden doğuyor.
2015’te Yūki, Sanat Koleji’nde Yarım Dalga’nın Olağanüstü Maceraları mangasını tamamlıyor. Panik atakları hâlâ peşini bırakmıyor, ama o daha güçlü. Taka’yla dostluğu sürüyor, Obon için Japonya’ya dönmeyi planlıyor. Kitap, Yūki’nin mangasını Taka’ya postalamasıyla bitiyor: Yıkımın izleri kalsa da, umut her zaman bir yol buluyor. Manga kültürü, Japonya’da sadece bir sanat değil; duyguları, hikayeleri paylaşmanın bir yolu. Yūki’nin kaleminde bu paylaşım, iyileşmenin ta kendisi oluyor.
Tsunami Kız, Japonya kültürünü, Şinto’yu, mangayı merak edenler için bir hazine. Yūki’nin kalemiyle kendini yeniden inşa etmesi, 6 Şubat’tan sonra dayanışmayla ayakta kalanları hatırlatıyor. Ne kadar büyük dalgalarla karşılaşsan da, bir kalem, bir dost, bir anı, seni ayakta tutabilir diye düşünmenizi sağlıyor.
