Platformun uzun süredir kullandığı reklam modelinden hoşlanmadığı için gelir sağlayan şirketlerle bağı kopardı ve bunun yerine doğrulamaya dayalı bir gelir sistemi kurguladı.
Eğer ki Elon Musk ismi kulağınıza Ian Fleming’in icat ettiği karakterlerden birinin ismiymiş gibi geliyorsa bu Güney Afrika doğumlu Amerikalı milyarderde Bond’un kötü adamlarından çok daha fazlası var: çeyrek trilyon dolar civarındaki bir servet, uzaya gönderdiği roketlerle Mars’ta kolonileşme rüyasına dalan SpaceX ve aşırı hassas bir ego.
Musk’ın karakterinin ve yaşantısının bütün bu yönleri, New York Times teknoloji muhabirlerinden Kate Conger ile Ryan Mac’in son kitabı Character Limit: How Elon Musk Destroyed Twitter’da gözler önüne seriliyor. Muhabirlerin çizdiği Musk portresi öylesine itici ki, kitap için “karakter sınırı” değil de “karakter suikastı” gibi bir isim seçmek çok daha uygun olur.
Alt başlıktan da anlaşılacağı üzere kitap, Musk’ın sosyal medya platformu Twitter’ı satın almasına odaklanıyor. Bu tartışmalı satın alma sonrası ismi X olarak değişen platform, yazarlar tarafından “artık daha sert ve daha alaycı bir sosyal medya şirketi,” olarak tanımlanıyor.
Böylesi bir alım satımın uzaya roketler gönderip elektrikli arabaların satışıyla dünyanın en zengin insanlarından biri haline gelen biri için beklenmedik görülse de, Musk’ın zenginliğinin kökeni PayPal öncesi dönemde yaptığı çalışmalara, internet girişimciliğine dayanıyordu. Ve aynı zamanda bir Twitter bağımlısıydı. Kendi fikirlerini ya da bir başkasının fikirlerini paylaşmadan günü, hatta tek bir saati bile geçiremeyenlerden biriydi. Eskiden yaldızlı sınıflar kendi zenginlik ve nüfuslarını gazete satın alarak gösterirlerdi ama Musk 1998 gibi oldukça erken bir tarihte dünyayı bekleyen değişimi öngördü ve, “Bence internet,” dedi, “hem medyanın kendisi hem de sonu.”
Her ne kadar Twitter kültür savaşlarının dışında herhangi bir şeyin başı ya da sonu olamadıysa da, geçtiğimiz on yıllık dönemin sonunda on milyonlarca kişinin kullandığı bir kaynak haline geldi ve eriştiği büyüklükle Facebook’un rakiplerinden biriydi. Şirketin o zamanki yöneticisi Jack Dorsey, liberal kaygılar arasında yolunu bulmaya çalışan özdeyiş meraklısı bir hippi-milyarderdi. Stratejisi başarılı olmadı ve nihayetinde yönetim kurulu tarafından oyun dışı bırakıldı. Halefi Parag Agrawal ise Twitter ile ilgili bütün kargaşaların daha iyi bir kodlamayla çözüleceğine inanan sadık bir teknokrattı. Şirket üzerinde pek etkili olamadı çünkü Musk yaklaşık iki yıl sonra şirketi kırk dört milyar dolar gibi bir rakama satın aldığında, daha doğrusu aşırı şişirilmiş teklifini geri çekemeyip şirketi almaya zorlandığında, onu derhal işten çıkardı.
Musk’ı, sunmuş olduğu teklifle bağlı kalarak şirketi satın almaya yükümlü kılan davaysa taraflar arasındaki bir dizi yazışmayı açığa çıkardı. Mesajlara bakılırsa Musk sabırsız bir kişilikti ve zaman zaman megalomani nöbetine tutulup büyükleniyor, göz dağı veriyor, ara sıra da depresyona giriyordu.
Elon Musk önce sunduğu teklifle şirketin değerini olması gerekenin çok üstüne çıkardı, tam vazgeçecekken yasal yollarla satın almaya zorlandı ve ardından da şirketin gerçek değerinin bu olmadığını ima eden bir dizi şikâyeti peş peşe sıralamaya başladı. Üstelik Twitter ile ne yapacağını kendisi de bilmiyordu – tutarlı bir planı yoktu. Platformun uzun süredir kullandığı reklam modelinden hoşlanmadığı için gelir sağlayan şirketlerle bağı kopardı ve bunun yerine doğrulamaya dayalı bir gelir sistemi kurguladı. Ne var ki, sistem kötü tasarlandığından epey ters tepti. Gelirde yaşanan kaybı işgücünü azaltarak kapamaya çalışan Musk, alanla ilgili uzmanlığı yitirdi ve bu da elindeki malzemeyi yeniden biçimlendirememesine sebep oldu. Satın alma prosedürü tamamlandıktan yaklaşık altı sonra attığı bir tweet her şeyi açıklıyordu: “Sosyal medya üzerinden nasıl küçük bir servet edinirsiniz? İşe büyük bir servetle başlayın.”
Twitter’ı başka bir şeye dönüştürmek için kullandığı en can alıcı gerekçeyse ifade özgürlüğüydü. Geçmişte Twitter’ın kimi kötü yanlarının olduğu doğru. Yazarlar Kate Conger ile Ryan Mac, basmakalıp liberal düşüncelerin eleştirilmesini nefret söylemine eş tutma eğiliminde olsalar da, platformun şu an yalnızca küçük bir işletmeye dönüşmekle kalmayıp aynı zamanda kocaman bir lağım çukuru haline geldiği yönündeki saptamalarında gerçeklik payı yok değil.
Ve bütün bunlar olup biterken Musk hâlâ tweet atmaya devam ediyor – ya da tweet atmak yerine hangi kelimeyi kullanmalıyız, X atmak mı? Kate Conger ile Ryan Mac onun kendi platformunda en çok takip edilen hesap olmayı takıntı haline getirdiğini ve bir dönem takipçi sayısı hızla düşünce meseleyi deli gibi soruşturduğunu, nihayetinde de bütün sorumluluğun eski Twitter çalışanlarında olduğuna inandığını belirtiyor – hatta durum öyle bir hal alıyor ki, Super Bowl takımını desteklemek için attığı tweet Biden’ın destek tweetlerinden daha az ilgi görünce etkinliği terk edip San Francisco’ya uçuyor ve olan biteni yerinde denetliyor.
Sosyal medyanın ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini ortaya koyan çalışmaların sayısının günden güne arttığı bir gerçek. Ve bu kitapta yer alan bilgiler de aksini desteklemiyor. İsmi ister Twitter olsun ister X, bu tarz platformlardaki algoritmalar kutuplaşmış ve dar görüşlü bir düşünce türünü yaymak üzere kurgulanıyorlar ve bütün dünyayı “uyanmış zihin virüsü” adını verdiği şeyden kurtarmayı vazife edinen Musk da meseleyi kendi haçlı seferinde kişiselleştiriyor.
Kibirli sosyal medya adaletinin rahatsız edici yönleri bir yana, Musk şu an Donald Trump ile yan yana yürüyor ve ikisi de bir yandan halk desteğinden dem vururken öte yandan arka planda kendi zenginliğini artırıyor.
Nihayetinde kitabın sonuna geldiğinizde bu garip ve aşırı zengin karakter için gidilecek en doğru yerin Mars’tan başka bir yer olmadığını düşünmeden edemiyorsunuz.
Çeviren: Fulya Kılınçarslan
