“Mültecileri bir birey olarak görünür kılmak ve istatistikleri isimlere, yüzlere çevirmek istedim.”

Suriye’deki krizi hep medyada sunulan ürkütücü fotoğraflardan izledik: Türkiye’de plajdaki çocuk bedeni, ambulansın içinde bekleyen çocuğun korkmuş surat ifadesi, bombalanmış binalar, yıkılmış şehirler… Bu fotoğrafları gördükten sonra harekete geçen birçok çocuk kitabı yazarı, devam eden çatışmayı ve krizi genç okurlar için insancıllaştırmak ve kişiselleştirmek için bu sorun üstüne düşünmeye başladı. Ardından çocuk yaştaki Müslüman mültecilerin ana karakterler olduğu hikâyeler, romanlar yazıp bunları dört yaşından lise çağındakilere kadar birçok okura ulaştırdı. Böylelikle çocuklara bu krizin karanlıkta kalan taraflarını gösterdi. Bazı kitaplar IŞİD’in yükselişi ya da Sünni-Şii çatışması gibi kritik meseleleri de ele aldı. Suzanne Del Rizzo, My Beautiful Birds isimli resimli kitabında Ürdün’deki mülteci kampında kalan Suriyeli bir çocuktan söz ediyor. Vahşi kuşları evcilleştiren bu çocuk hakkında okuduğu bir haberden sonra kitabı yazmaya karar veriyor. Güvercinleri eğiten bir çocuk olan ama savaş yüzünden ailesiyle birlikte Suriye’deki evinden ayrılıp Ürdün’e yürüyerek gelen Sami’nin bakış açısından yaşananları anlatıyor. Sami, bu hikâyede vahşi kuşlarla ilgilenerek yaşadığı kötü olaylara teselli buluyor. Genç yetişkinler için yazılmış A Land of Permanent Goodbyes kitabının yazarı Atia Abawi, Midilli Adası’na seyahat ediyor ve buradaki mülteci kampında kalan Suriyelilerle konuşuyor. Romanını da burada yaptığı sohbetlerle şekillendiriyor. IŞİD’den kaçarak İstanbul üzerinden Yunanistan’a gelen bir ailenin hikâyesini anlatıyor. Alan Gratz’in Refugee romanında ise Mahmoud Bishara isimli on iki yaşındaki bir çocuk Halep’teki evi yıkıldıktan sonra önce Türkiye’ye, oradan da Avrupa’ya kaçıyor. Gratz, “Mültecileri bir birey olarak görünür kılmak ve istatistikleri isimlere, yüzlere çevirmek istedim” diyor. Bu kitapların bazıları mültecilerin çatışmalarda ve daha sonraki kaçış süreçlerinde insan kaçakçılarıyla neler yaşadıklarını anlatırken, bazıları ise Müslüman sığınmacıların karşılaştıkları ayrımcılığı, göçmen karşıtı gösterileri açıklıyor. Öğretmenler ve kütüphaneciler de bu kitapları onayladıklarını belirtiyor. Çünkü bu kitaplar mülteci krizini çocuklara açıklıyor, yaşananların farklı taraflarını gösteriyor. Bu konuda yazılmış kitapların bazıları da şunlar: Lost and Found Cat, Stepping Stones, Escape from Aleppo, The Lines We Cross, The Boy in the Wine Cellar.