Neydi bu, kimdi bunlar, ne yapıyorlardı? Bir sergi gezerken, bir resmi seyrederken bizi bunu ben de yaparım haykırışına iten dürtüyü nasıl açıklarız. Mesela, Soyut dışavurumculuk tam olarak ne zaman anlaşılacak. Sanatın özgün yanı tam olarak tanımlamaz ve özgür olması değil mi?. Önemli olan fikir, bir fikri defalarca kere farklı biçimlerde taklit etmek, o fikrin taklit edilebilir olması fikrin değerinden götürür mü?
Malevich, “Siyah kare” isimli çalışmasını yaptığında ne düşünüyordu? Kendisi sanatı için şöyle der;
“Kendimi sıfır formuna dönüştürdüm ve kendimi çöplerle dolu Akademik sanat havuzunun dışına sürükledim”
Malevich, renklerin ve dokunun resimde odak noktası olduğuna onlar aracılığı ile anlatım yapmaya inanıyordu. O yüzden 20.yy başında siyah renge boyanmış tuvali, onu sergileme şekli hala konuşulur, tartışılır, fikir verir. Mesele açtığı çığır, yarattığı akım. Geleneksel olarak sanatsal yeteneği ifade etmek gibi bir kaygısı yoktu. Kavramsal sanatın ön örneklerinden olarak anılabilecek bir fikir hareketiydi onun ki.
Malevich, Siyah Kare
İnsan zihni algılayamadığı şeyden ürkmeye meyilli, ürktükçe saldırganlaşır. Nüktedan yanımızdan bahsetmiyorum bile! Geometrik formlarla resim mi olur, ne boyaları mı sıçratmış! Nesneleri araç olarak kullanıp adına sanat mı demiş bir yağlı boya kullanmamış yani… uzar gider bu liste ve sonu “bunu ben de yaparım” olup çıkar. Sanat piyasasının kanayan yarası kavram sanatın başına gelenler ise kimsenin başına gelmedi. Oysa sanat bir ifade biçimiydi. İstenilen şekilde ifade edilebilirdi. 1961 yılında Manzoni sanat piyasasının aldığı hale o kadar öfkelenir ki. Müthiş bir protesto ve sorgu yöntemi bulur. İtalyan sanatçı Piero Manzoni, 90 adet konserve içinde 30’ar gramlık ambalajlarla satışa sunduğu dışkısını “Artist’ shit” zamanın altın değeri üzerinden fiyatlandırır. Ernst H. Gombrich’in de dediği üzere “Sanat’ diye bir şey yoktur aslında. Yalnızca sanatçılar vardır”. Yüz yıllardır konuşulan “Artist’ shit bunun en önemli kanıtlarındandır.
Piero Manzoni, Artist’ shit
Bu örnekleri çoğaltmak mümkün. Hepsi için sonuç aynı olayları yorumlayıp aktarma önemli olan. Yani bunu ben de yaparımcılar buyurun sahne sizin…yeni yorumlarınıza açık pek çok durum var.
Günümüz kavramsal sanatçılarından Erhan Us’un harika bir eseriyle konuyu sonlandırıyorum, zira kendisi yine son sözü söylemiş.
Erhan Us, 2022
