En İyi 30 Çocuk Kitabı

En İyi 30 Çocuk Kitabı


Twitter'da Paylaş
0

Peter Pan: "Acaba gerçekten büyümek istemeyen bir çocuk var mıdır, yoksa bir kez büyüdükten sonra, geride kalmış çocukluğun özlemi midir büyümemiş olmak?"

Hepimiz çocukken okuduğumuz ve birbirimizle paylaştığımız kitapların anılarına değer veriyoruz. Dost canlısı kocaman devler, bal seven ayılar, aç tırtıllar, demir adamlar… Bu karakterler çocukluğumuzun hayal dünyasını dolduruyor. Herkes onları hem güldürüp hem ağlatan, ellerine defalarca aldıkları kitaplar olarak hatırlayacak. Her biri kendi içinde sihirli bir totemmiş gibi onları kendi çocuklarımıza aktarıyoruz. 

Ancak bu listede her şey için yer yok. Bazı okuyucuların sıralamaya sorgulayacağından ve ihmal edilen kitaplar nedeniyle şaşıracağına eminim. Listeye eklemediğim çok sayıda favori kitabım ile 20. ve 21. yüzyıla ait eklemeyi istediğim birçok yazar var. 

Bu kesin bir sıralama değil, liste çocuk kitaplarına genel bir bakış sunmak ve rehber olmak için yapıldı. Kitapların bir kısmı size tanıdık gelecek, birkaç tanesi tanınmamasına rağmen daha fazla ilgi görmeyi hak ediyor. Etkileri kadar orijinalliklerini de hesaba katarak bu listeyi oluşturdum. Ancak daha önemlisi bütün bu kitaplar zamanın türlü sınavlarına, zevk anlayışına ve özellikle okurlara rağmen popülerliğini korumuş eserler. Her biri, ne zaman yayımlanmış olursa olsun, günümüzün çocukları tarafından okunabilir ve geçmişteki çocukların okuduğu kadar keyif alınabilir. Ayrıca bu listenin, yetişkin okurların çocuk kitabı dolu raflarına geri dönmesine ve sihri tekrar bulmalarına vesile olmasını umuyorum. 

Alice Dizisi, Lewis Carroll (19. Yüzyıl)

Alice Harikalar Diyarında ve Aynanın İçinden, Lewis Carrol adı altında yazan matematikçi Charles Dodgson’a ait harika kitaplar. Çocuk edebiyatındaki en güçlü ve sıra dışı eserleri yaratmak için mantık, mizah ve yaratıcı fantastik öğelerden faydalandı. Kitabı okuyanlardan bazıları bir kuzgunun neden bir yazı masasına benzediğini çözmeye çalıştı. Ancak okurları asıl kendine çeken, eserin sihirli dünyası.

Grimm Masalları, Grimm Kardeşler 

200’den fazla masaldan oluşan bu etkileyici derleme Grimm kardeşlerin yaşadığı dönemde birçok kez değişime uğradı. Burjuva okur kitlesi için değiştirilen unsurları olsa da bu masallar hâlâ yetişkinler ve çocuklar üzerindeki etkisini koruyor. Hepimiz Kurbağa Prens, Hansel ve Gretel gibi masalları biliyoruz. Ancak yarı kirpi, yarı insan olan Hans’ın hikâyesini hiç duydunuz mu?

Andersen Masalları, Hans Christian Andersen

Garip ve utangaç biri olarak tanınan Hans Christian Andersen kayıp, sevgi ve özlem hakkındaki dünyadaki en güzel ve en çok ses getiren edebi eserlerden birini yazdı. Kar Kraliçesi masalında Gerda’nın kardeşi Kay’i araması, küçük denizkızının prense duyduğu sessiz aşk ve nicesi, muhteşem yazılmış hikâyelerle okura sunuluyor.

Binbir Gece Masalları, Anonim

Şehrazad’ın, canını bağışlasın diye her gece kral kocasına anlattığı masallar 1704’te Aladdin, Ali Baba ve Denizci Sinbad’ın hikâyelerinin yer aldığı Fransızca metinle Avrupa’ya geldi. Masallar ihtiras ve intikamla örülü olması nedeniyle hâlâ rağbet görüyor.

Peter Pan ile Wendy, J. M. Barrie (1911)

Bazıları, Peter Pan’in roman versiyonunun yetişkin bakış açısına sahip olduğundan çocuk kitabı olarak görülemeyeceğini savunuyor. Öyle olmasına rağmen çocuklar eseri, eğlence parkına benzeyen Neverland’i, sınırsız hayal gücü, sihir ve uçmanın baş döndürücü cazibesiyle son derece eğlenceli buluyor. 

The Pilgrim’s Progress from This World, to That Which Is to Come (Seyyahın Bu Dünyadan Diğerlerine Yolculuğu), John Bunyan (1678)

Çocukların coşkuyla aldığı kitaplardan biri olan bu eser, yetişkinler ve akademisyenler tarafından da sevilerek okunuyor. Alegorik anlatımı, unutulmaz yer ile insanları ve eşsiz güzelliğiyle dikkat çeken kitap, mizah anlayışı ve kullandığı dil sayesinde günümüz okurunun kolaylıkla anlayabileceği bir metin. 

Narnia Dizisi, C.S. Lewis (20. yüzyıl ortaları)

En iyi çocuk kitapları, içinde bulunduğu evreni değiştirme niteliğine sahiptir. Narnia’yı okuyup gardırobun arkasındaki dünyaya geçmeye çalışanlarımız olmuştur. Kitaptaki şövalye maceraları ve Lewis’in hayvanları konuşturan dehası bu diziyi çekici kılar.

Kuzey Işıkları, Philip Pullman (1995)

Philip Pullman’ın kötü niyetli dini örgüt tarafından yönetilen alternatif dünyasında geçen romanı, çocuk edebiyatının en kalıcı eserleri arasındadır. Kullandığı temalar evrensel ve gerçekleşme mümkünatına sahip olup Lyra Belacqua adında son derece sempatik, inatçı ve dayanıklı bir kahramana sahiptir.

Hobbit, J.R.R. Tolkien (1937)

Hobbit ilk bakışta tuhaf bir hikâye gibi görünüyor: Kıllı ayaklı küçük Bilbo Baggins, bir grup cüceyle yolculuğa çıkıyor ve yaptığı hırsızlık ödüllendiriliyor. Eserin çekiciliği, Bilbo’nun bir parçası olduğu maceraların heyecanı ve daha sonra okuru Yüzüklerin Efendisi’ne davet etmesinden kaynaklanıyor.

Söğütlerdeki Rüzgâr, Kenneth Grahame (1908)

Çocuk kitabı olup olmadığı hakkında tartışmalar olmasına rağmen kitap, Mole ve Ratty’nin maceralarını, Toad’ın komik saçmalıklarını ve kırsal yaşamın güzelliklerine olan sevgiyi içerir.

The Once and Future King (Bir Zamanların ve Geleceğin Kralı), T.H White (1958)

Büyüleyici, bilge ve esprili üç kitaptan oluşan bu dizi, büyük Britanya meselesini (Kral Arthur miti) ele alıyor. White’in yaptığı büyük değişiklik Arthur’u sıradan bir çocuk olan Wart şeklinde karşımıza çıkarması. Merlin ise nazik, unutkan bir yaşlı adam olarak tasvir ediliyor. Son yıllarda ihmal edilen White, ilgi odağı olmayı hak ediyor.

Beş Afacan ve ‘O’, Edith Nesbit (1902)

Demiryolu Çocukları romanıyla tanıdığımız, 20. yüzyıl çocuk kurgusu Altın Çağı temsilcisi Edith Nesbit’in bu romanında kahvaltıda pterodaktil yiyen ölümsüz ve huysuz kahraman Psammead ya da “kum perisi”, baskıcı olmayan bir dünyada maceradan maceraya sürükleniyor. Sonunda kardeşler, sihrin her zaman bir çözüm sunmadığını fark ederler.

Rudyard Kipling’in Orman Kitabı (1894)

Kurtlar tarafından yetiştirilen Mowgli, uykulu boz ayı Baloo ve panter Balhe’nin yardımıyla korkunç kaplan Shere Khan ile yüzleşmelidir. Macera dolu hikâyeler hayvanların davranışlarını inanılır kılarken insanlarınki tam tersi bir hâl alıyor. Eserde karşımıza çıkan kurnazlık ve vahşilikler popüler hayal gücünün derinliklerine gömülmüştür.

Matilda, Roald Dahl (1988)

Eminim ki bunu okuduktan sonra birçok çocuk, kalemlerini akıl gücüyle hareket ettirebileceğini düşünerek onlara baktı. Dahl’ın coşkulu hayal gücü, küçük bir kızın sevgi ve kaçmak için savaştığı bu duygusal hikâyede tam anlamıyla gözler önüne seriliyor. Başkan Yardımcısı Trunchbull ise edebiyatın en kötü karakterlerinden biri olarak karşımıza çıkıyor.

Vahşi Şeyler Ülkesinde, Maurice Sendak (1963)

Her okunduğunda başka bir detayın farkına varılan resimli kitap, Max’in hayal gücünün gelişmesiyle başlayan iç yolculuğunu ve yolculukta annesine karşı hissettiği öfkeyle yüzleşip bunun üstesinden gelmesini anlatıyor. 

Ferdinand, Munro Leaf (1936)

Dövüşmekten nefret eden küçük bir boğa hakkında hoş bir masal gibi görünen kitap, aslında erkeklerden beklenenlere dair güçlü bir hikâye etrafında dönüyor. Eril şiddeti reddeden Ferdinand, yalnızca mantar ağacının altında oturmayı tercih ediyor. 

Willoughby Chase’in Kurtları, Joan Aiken (1962)

Kayıp ebeveynler, zorba bir yetişkin, korkunç adaletsizlikler, romantik kış ve kurtlar… Klasik çocuk edebiyatının birçok özelliğine sahip olan bu kitap James III’ün hüküm sürdüğü alternatif bir çağda yaşayan Bonnie’nin servetinin elinden alınmasını ve sonra çocukları memnun eden kısmı, yani kötü yetişkin karakterin başına neler geldiğini anlatıyor.

Yerdeniz Büyücüsü, Ursula Le Guin (1968)

88 yaşında hayatını kaybeden Le Guin’in eserleri son dönemde tekrar ilgiyi üstüne topladı. Yerdeniz’in tek bir dağdan oluşan adası Gont, büyücüleri ve korsanlarıyla tanınır. Günün birinde gelmiş geçmiş en büyük büyücü unvanını kazanacak olan Ged, günlerini keçi otlatarak ve teyzesinden Kadim Lisan’ı öğrenmeye çalışarak geçirir. Gont tehlike altında kaldığında ağzından çıkan kelimeler, halkının ve kendisinin kaderini değiştirir. Ged’in yürüyeceği yol, artık gücün ve gizemin yolu olacaktır.

Tom’s Midnight Garden (Tom’un Gece Yarısı Bahçesi), Philippa Pearce (1958)

Birçok kişi tarafından çocuk edebiyatının en çarpıcı örneklerinden biri olarak kabul edilen kitapta Tom teyzesi ve dayısı ile birlikte kalmak için hazırlanır ama saat üçü vurduğunda muhteşem bir bahçe bulur ve farklı bir zamandan gelmiş gibi görünen Hatty adında küçük bir kızla karşılaşır. Duygusal açıdan zengin kitap, çocuk okurun üzerinde kalıcı bir etki bırakacaktır.

The Ghost of Thomas Kempe (Thomas Kempe’nin Hayaleti), Penelope Lively (1973)

Lively bir keresinde “çocukların, arkamıza ve ilerimize uzanan kalıcı dünyada yaşadığımızı hissetmeleri gerektiğini” söyledi. Roman bir büyücünün ruhunun musallat olduğu ev dahil birçok tuhaf öğeyi bir araya getiriyor.

Harry Potter Dizisi, J.K. Rowling (20. yüzyıl sonları)

Yirmi yılı aşkın süre önce yayımlanan Harry Potter ve Felsefe Taşı inanılmaz bir ses getirdi. İlk üç kitaptaki meraklı hava ve tuhaflıklar yerini sonraki kitaplarda daha karanlık bir tarza bıraktı.

The Scarecrows (Korkuluklar), Robert Westall (1981)

Korkutan öğeleri ve eşi benzeri olmayan ergenlik anlayışından dolayı Westall’ın daha çok tanınan Makineli Tüfekler romanı yerine Korkuluklar’ı seçtim. Korkuluklar bir çocuğun üvey babasıyla olan işkence dolu ilişkisine ve yıllar önce işlenmiş bir cinayete odaklanıyor. 

Artemis Fowl, Eoin Colfer (2001)

Çocuk edebiyatı geleneğini ters yüz eden kitap ailesi suçla ilgilenen 12 yaşındaki çok zeki bir çocuğun başına gelenleri anlatırken içerisinde cüceler, elfler, troller, periler ve daha birçok fantastik ırkı ve aynı zamanda teknolojik öğeler bulunduruyor. 

Down With Skool! (Kahrolsun Okul!), Geoffrey Willans ve Ronald Searle (1953)

Molesworth’ü okumak skool çetesinin üyesi olmak gibidir. Ronald Searle’nin depresif okul müdürleri ve pis, itaatsiz öğrencilerinin karikatürleriyle süslenen kitabında tüm dünyanın kibir ve ikiyüzlülüğü Molesworth’un alaycı ve anında sevilen sesiyle tasvir ediliyor.

The Mouse and His Child (Fare ile Yavrusu), Russell Hoban (1967)

Hikâyede kurmalı oyuncak fare ve yavrusunun bir oyuncak dükkanından atılıyor ve birlikte güvende hissettikleri bir sığınak arıyorlar. Oyuncak Hikâyesi’nin aksine buradaki oyuncaklar kararlarını sahipleri olmadan kendi başlarına veriyor. 

Noughts and Crosses, Malorie Blackman (2001)

Blackman’in kitabı Afrikalılar beyaz Avrupalıları köleleştirdiği bir dünyayı anlatır. Farklı ırka ait iki gencin aşkı trajediyi beraberinde getirir.

The Lie Tree (Yalan Ağacı), Frances Hardinge (2015)

Costa Kitap Ödüllerinin sahibi, dikkat çeken bir yazardan dikkat çekici bir roman. Hardinge’nin cümleleri şiirsel ve orijinal, 19. yüzyıl dünyasını tamamen hayal edip zekice sorguluyor. Güçlü kadın kahramanı iyi bir rol modeli olmanın dışında edebiyata büyük katkı sağlıyor. 

Ejderhanı Nasıl Eğitirsin, Cressida Cowell (2003)

Cowell çocuklara istediklerini verme konusunda olağanüstü bir yeteneğe sahip. Korkunç Gıcık Üçüncü Hıçkırık ele avuca sığmayan bir Viking’dir. Ejder Dişsiz ile maceraları son derece çılgın ve harikuladedir. 

Tavşan Peter’ın Masalı, Beatrix Potter (1902)

Potter nostaljik bir hayal dünyası hakkında yazdığının farkındaydı, ama yaramaz bir tavşanın hikâyesini kim sevmez ki? Kitap Austen tarzı dili, bitki örtüsü ve fauna üzerine gözlemleriyle dikkat çekiyordu.

Tom Brown’s School Days (Tom Brown’un Okul Günleri), Thomas Hughes (1857)

Yatılı okul hayatının bu hareketli, çekici ve dokunaklı hikâyesi Enid Blyton’dan J.K. Rowling’e birçok yazarın eserlerinin ilham kaynağı oldu. 

 

 

 

 

Çeviren: Aslı İdil Kaynar

(Independent)


Twitter'da Paylaş
0

YORUMLAR


İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR