Donald Trump’ın ABD başkanı olarak göreve başlamasından bir hafta sonra, George Orwell’ın distopik eseri 1984, Amazon.com’da çok satanlar listesinin birincisi oldu.
Orwell’ın yarattığı dünyada üç büyük devletin birbirleriyle savaştığını görürüz. Bu ülkelerden biri de kahramanımız Winston’ın yaşadığı Okyanusya’dır. Okyanusya’da totaliter baskıcı bir parti olan İngSos (İngiliz Sosyalizmi) iktidardadır. Partinin yönetimi ise Büyük Birader’in elindedir.
Okyanusya bir polis devletidir. Helikopterlerle insanların günlük yaşantıları izlenir, evlerinin içi gözetlenir. Düşünce Polisi ise toplum içindeki iktidar karşıtlarını, muhalif görüşlüleri tespit etmeye çalışır.
Toplum içinde Büyük Birader’i gören yoktur. Onu sadece Tele-ekranlar’dan izlemek mümkündür. Fakat bu sefer bizim bildiğimizden farklı olarak, Tele-ekranlar da bizi görebilmektedir. Herkesin evinde, ofisinde ve tüm sokaklar da Tele-ekranlar vardır. Böylelikle insanlar her gün, her saat izlenir.
Hikâye, Winston ve Julia karakterleri etrafında şekillenir. Bu ikili, geçmiş hakkında anlatılanların doğru olmadığını düşünür ve araştırmaya başlar. Bulduklarını da gizli günlüklerine kaydederler. Yani aslında her hareketleri iktidara karşıdır. Winston, Doğruluk Bakanlığı’nda çalışır. Buradaki görevi toplumsal kayıtlardaki uygunsuz verileri bulup silmek ya da değiştirmektir. Bakanlık politikası “Cahillik güçtür” sloganına dayanır.
Okyanusya: Orwell’ın deneyimlerinin ürünü
Orwell’ı bu kitabı yazmaya iten şey de aslında gerçek hayatta gözlemlediği olayladır. Kitaptaki üç büyük devletin Stalin’in Sovyet Rusya’sı, Doğu Almanya ve Maocu Çin olduğu düşünülür. Orwell da bir sosyalisttir. Kitabında demokratik sosyalizmin, otoriter Stalinciler tarafından bastırılacağı konusundaki korkusunu da yansıtır.
Emperyalizm karşıtı olan Orwell, Myanmar’da koloni polisliği yaptığı dönemde Büyük Birader dünyasının bir benzerini görür. Orada yaptığı işin keyfi ve zalim olduğunu düşünür ve bundan nefret eder. İmparatorlukların kötü işlerini gördüğünü söyler.
Orwell’ın Okyanusya’sında tek partili bir sistem vardır ve bu sistem tüm bilgiyi kontrol eder. Böylelikle gücü de kontrol etmiş olurlar. Günümüz Amerika’sında internet erişimi olan herkesin, yani Amerika’nın %84’ünün bilgiye de erişimi vardır. Amerika’nın oligarşik bir devlet olduğu konusunda şüpheler varsa da güç anayasa, mahkemeler, bürokratlar, seçmeler ve tabii ki para arasında bir yerde bulunuyor. Yani Okyanusya’nın aksine, 2017 Amerika’sında bilgi ve güç yayılmış bir durumda.
Amerika seçimlerindeki kanıt ve mantık standartların düşüşte olduğunu düşünenler tüm bunlardan dolayı siyasetçileri suçluyor. Aynı zamanda meclise ve üyelerine ve hatta hükümete duyulan güven de her geçen gün azalıyor. Sonuç olarak, alternatif otorite arayışları başlıyor.
Orwell, internetin alternatif gerçekleri ulaştırma konusundaki gücünü tahmin edemezdi. Ya da ceplerinde akıllı telefonlarla gezen insanların dünyasında Tele-ekranların işlevsiz olacağını düşünemezdi, çünkü her telefonda aslında kişiye özel bir tele-ekran var. Bugünün Amerikası’nda ne Doğruluk Bakanlığı var ne de Büyük Birader.
Fakat bugünün Amerikası’nda olan şey bilgiye güvensizlik. Birçok insan, bilim insanlarını, toplum görevlilerini güvenilmez buluyor ve bu tip insanlar için doğru bilgiye ulaşmak neredeyse bir savaş zorluğunda. Çünkü toplumun herhangi bir bireyi bilgiyi değiştirebilir, politize edebilir ya da yok edebilir. Yani, herkesin bir çeşit Büyük Birader olduğu bu dünyada Orwell tarzı bir Büyük Birader’e ihtiyaç yok.
Çeviren: Deniz Saldıran
(Independent)
