İhap Hulusi Görey: Cumhuriyet'in Görsel İnşasının Kurucusu

İhap Hulusi Görey: Cumhuriyet'in Görsel İnşasının Kurucusu


Twitter'da Paylaş
0

"Atatürk Alfabe'nin kapağına kendisiyle Ülkü'nün resimlerini konulmasını istemiş. Kapağının da benim tarafımdan yapılmasını emir buyurmuş. Doğruca Ülkü'nün bulunduğu Eskişehir'e gittim. Ülkü'nün kaldığı yeri soruşturmaya başlayınca benden şüphelenmişler. Polis beni tutukladı."

Türk grafik sanatının kurucusu olarak bilinen İhap Hulusi Görey, Mısır'da dünyaya geldi. Eğitimini Kahire'deki İngiliz okullarında tamamlayan İhap Hulusi'yi resme olan tutkusu harekete geçirmiş. Babası mimar Ahmet Hulusi Bey'in ve annesi Vedide Hanım'ın resme olan yeteneğinin kendisine miras kaldığını düşünen sanatçı zihnimize kazınan birçok logonun, afişin, sloganın yaratıcısı.

İhap Hulusiİhap Hulusi, Haimann-Schule Atölyesi'nde, Münih, 1921

İhap Hulusi Kahire'deki eğitiminden sonra 1917 yılında resim eğitimine profesyonel katkı sağlamak için Almanya'ya gitti. Almanya eğitimi önce Münih'te Haimann Schule atölyesinde başladı. Üç yıl boyunca Haiman Schule atölyesinde modelden resim çalıştıktan sonra Kunstgewerde Schule atölyesine geçti. Kunstgewerde Schule atölyesinin afiş bölümünde tahsilini tamamlayan İhap Hulusi,ülkesine henüz çok yabancı olan reklam çalışmalarını yapmak için geri dönmeye karar verdi.

Türkiye'ye döndüğünde ailesinin dayatmalarıyla karşılaşan İhap Hulusi, Arapça, Almanca, İngilizce ve Fransızca bildiği için Dışişleri Bakanlığı'nda çalışmaya başladı. Resme olan tutkusu memuriyetine engel olmakla birlikte, afiş çalışmalarını da sürdürmeye devam etti.

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunun ikinci yılında henüz gelişmeyen reklam sektörüne el atan İhap Hulusi, ilk siparişini İnci Diş Macunları isimli markadan almış. 1926 yılında afişini yaptığı çalışmada dişlerini göstererek gülümseyen bir siyahiyi çizerek on lira kazandı. İlk siparişinin ardından Vog Çorapları, Sahibinin Sesi Gramafonları, yeni ismi Milli Piyango olan Türk Tayyare Cemiyeti, Tekel (İnhisarlar İdaresi), Kulüp Rakısı etiketi, Piyale Makarnaları, Türkiye İş Bankası, Ziraat Bankası, Garanti Bankası, Emniyet Sandığı, Turing Kulübü,Nüfus Sayım Afişleri, Sivas-Erzurum Demiryolu Tahvilleri, Vakıflar Bankası, Bayer, Kodak, Pirelli, Kurukahveci Mehmet Efendi ve Mahdumları, Kızılay, Birinci Sigarası Tasarımı, Yeşilay, Sümerbank, Spor Toto, Ford Otomobilleri, Beykoz Kunduraları, Harrison Çorap Makinaları, Yerli Mallar Pazarı, Burla Biraderler gibi firma ve kurumların ilanlarını, afişlerini yaptı. Ender Merter, İhap Hulusi için, "Cumhuriyet'in ilk yıllarından 1975'e kadar âdeta Türkiye Cumhuriyeti ekonomisinin resimli romanını çizer" demişti.

İhap HulusiMilli Piyango

Art arda aldığı siparişlerden sonra 1929 yılında kendi atölyesini kuran İhap Hulusi Görey'in isminin altında üçgen bulunan imzası herkes tarafından tanınır oldu. 1932 yılında Atatürk'ün siparişi üzerine Türk Alfabesi kitap kapağını tasarlayan sanatçı bu çalışmasını şöyle anlatıyordu:

"Atatürk Alfabe'nin kapağına kendisiyle Ülkü'nün resimlerini konulmasını istemiş. Kapağının da benim tarafımdan yapılmasını emir buyurmuş. Doğruca Ülkü'nün bulunduğu Eskişehir'e gittim. Ülkü'nün kaldığı yeri soruşturmaya başlayınca benden şüphelenmişler. Polis beni tutukladı. Doğru Emniyet'e... Aman, zaman derken işi anlattım. İnanmadılar. Ülkü'yü bulup resmini yaptım. Sonra da Alfabe kapağına resmiyle birlikte montajını yaptım."

İhap Hulusi Görey 50 yıllık çalışma hayatı boyunca Cumhuriyet'in görsel hafızasını belgeledi. Ekonomi, siyaset, ticaret  ve sosyo-kültürel yaşamdan izler bırakan çalışmaları günümüzde de değerini ve geçerliliğini koruyor.

İhap Hulusi

İhap Hulusi

İhap Hulusi

İhap Hulusi

İhap Hulusi

İhap Hulusi

İhap Hulusi

Kaynak: Ender Merter, 80. Yılında Cumhuriyeti Afişleyen Adam İhap Hulusi Görey, Literatür Yayıncılık, 2003


Twitter'da Paylaş
0

YORUMLAR


İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR