“Ölümlü olduğunuzu farkettiğinizde geleceğin heybetinin de farkına varırsınız. Asla algılayamayacağınız bir Zaman’a tutulursunuz.”
İskoç dağcı ve şair Nan Shepherd The Living Mountain adlı eserinde İskoçya'nın dağlık bölgelerine olan hayranlığını şöyle dile getirir: “Mekân ve zihin, nitelikleri değişmediği sürece birbirine nüfuz eder.” Vitosha Dağı’nın eteğinde büyümüş ve çocukluğumun bir dönemini Bulgaristan'ın Rila Dağları'nda geçirmiş biri olarak dağların zihni şekillendiren gücünü biliyor ve Tamalpais Dağı’na Yolculuk’un hafızayı körükleyen yönünü hissediyorum.
Lübnan kökenli Amerikalı şair, ressam ve filozof Etel Adnan, otuz dört adet siyah beyaz dağ ilüstrasyonunun da bulunduğu Tamalpais Dağı’na Yolculuk adlı kitap uzunluğundaki denemesinde zaman, benlik, geçicilik, evrenin yasası, sanatın spiritüel boyutları, ve doğaya olan aidiyetimiz ve birlikteliğimizi keşfediyor.
Mount Tamalpais, 1985.
Beyrut’da doğup Paris’te eğitim alan ve kırk yılı aşkın süredir beraber olduğu partneri Suriye kökenli sanatçı ve yayıncı Simone Fattal’la yaşamını hâlâ orada sürdüren Etel Adnan bir çeyrek asırdır Kuzey California’da yaşamış ve öğretmenlik yapmıştır. Kuzey ve Güney Amerika’nın dağlık sırtının omurgasını oluşturup güneyde Tierra del Fuego’ya kadar uzanan Tamalpais Dağı'na da orada âşık olmuştur. Tamalpais’nin heybeti önünde “hayret verici bir sonsuzluk hissiyle gizli bir bekleyişin habercisi olan bir hisse” kapılmıştır. Yazılarında ve resimlerinde dağ, onun değişmez esin kaynağı olmuştur. Adnan’ın bakışında dağ hem bir metafor haline gelir hem de metafor olmaktan çıkar. Dağ hem merak uyandıran saygın bir nesne hem de insanın elle tutamayacağı yegane bir özne haline gelir.
"Bir koro halinde, Atina ve Bağdat’dan ılık bir esinti geldi Körfez’e Pasifik üzerinden en uzun yolculuğu. Kullandığım bu rüzgârların enerjisiydi bu kıyılara geldiğimde; tedirgin, ev yapımı Furilerin izini sürdüğü, erinyes ve böylesi güçlü yaratıklar. Böylece Pasifik'in masmavi gözlerine âşık oldum. Gördüğüm kırmızı yosunları, kan rengi uçurumları, titreşen nefesi. Okyanus beni dağa sürükledi.
Bir keresinde bir televizyon programında ‘Bugüne kadar tanıştığınız en önemli kişi kimdir?’ sorusuna şu cevabı verdiğimi hatırlıyorum: ‘Bir dağdır.’ Bu sayede Tamalpais’nin benliğimin merkezi olduğunu keşfettim.”
Mount Tamalpais, 2000.
Adnan’a göre dağ’ın aslı:
“Bu dağla yaşama ve insanların bütün duyuları açık bir biçimde hareket etmesi, radarlar gibi, bir yolculuktur. Arada bir melankolidir: Gürültüyü ve pisliği, yoksulluğu ve birçok şeye gözlerini yuman insanların yalnızlığını algılarsınız ama çoğu zaman mucizevidir. Nasıl olduysa benim en çok algıladığım Tamalpais’di. İnsanların resim yapması gibi dağı ‘yapıyorum’.
[…]
Denizden yükselen bir hayvan. Karaya çıkarılmış bir deniz yaratığı, toprağa bağlı, topraktan gelen, metaneti karşısında çıldıran.
Çevresindeki dünyaya muhabere gemilerinin karanlığı hâkim, yapraksız ağaçlar mızraklı, zırhlı, kılıçlı ve kargılı. Dağ bize yamaçlarından süzülen gözyaşlarıyla bakıyor.
Ey geçicilik! Ne de güzel bir kelime ve kasvetli bir his. Uçurumlar gibi ölüme düşen yaşamlarla, sonla nasıl da bir mücadele.
Fırtınada bir tekne gibi öncesi ve sonrası olmayan ey pazarlar!”
Dağ’ın varoluşundan, Adnan içsel bir gerçeklik ortaya koyar. Bireysel aşkınlığın tepesine yükselir gibi:
“Pencere önündeyim ve Tamalpais bana bakıyor. Ben acı içindeyim ve o değil. Ama bu gece eşitiz.
[…]
Ondan etkilendim ama daha çok doydum. Kendi sıradan benliğimin dışına, kimsenin sanki beni izleyemeyeceği bir dünyaya taşındım.”
Çeviren: Burçak Bayram
(Brainpickings)
