1. En eski edebi eser?

İslamdan önceki (Cahiliye) dönemde Arap şairlerinin Kâbe duvarına asılmış yedi ünlü kasidesi olan Muallakatü’s Seba (Yedi Askı).

2. Cahiliye dönemi...

MÖ 100 ve MS 400 yılları arasında Batı Arabistan halkı bütün öteki eski dünya milletlerine göre daha çok okuma yazma biliyordu. Göçebelerde bile okur yazarlık oranının yüksek olduğu, kaya ve duvar yazılarından anlaşılıyor. Yazılarda günlük yaşam, sosyal sistem ve Mısır dışında hiçbir ülkede kaydedilmemiş tarihi ayrıntılar da bulunuyor.

3. Yüzyıllar boyu ortak kullanılan, baş tacı edilen en önemli araç?

Aruz vezninin kuralları ancak 8. yüzyılda ortaya kondu ve başlıca on altı vezin kalıbı belirlendi. Söylentiye göre, sürekli ve uzun çöl yolculukları yapan Arapların deve üstündeyken söylediği türkülerin ahenk ve ölçülerine göre devenin hızını artırması ya da azaltmasından esinlenmişler.

4. İlk nesir...

Kuran ele aldığı incelemeler ve düşünceye verdiği hareketle edebiyatı derinden etkiledi. Üslubu İslamdan önceki dönemde de bilinen “secili” nesirdir.

5. En eski edebi eser?

Fars kökenli Sinbad İslam öncesi sözlü gelenekten geliyor. Yazıya geçirilmiş ilk metinleri Arapça. Binbir Gece Masalları da aynı yolu izliyor, Farsça yazılıyor, 9. yüzyılda da Arapçaya çevriliyor. Leyla ve Mecnun ise Arap kökenli bir aşk hikâyesi. Daha sonra Fars ve Türk edebiyatlarında birçok kez işleniyor.

6. Napolyon Arap edebiyatını nasıl etkiledi?

Arap edebiyat tarihçileri, Napolyon’un Mısır’ı istila ettiği 1798 yılını çağdaş Arap edebiyatının başlangıcı kabul eder. Aslında yenilikler, Napolyon’dan yaklaşık otuz kırk yıl sonra görülmeye başlasa da, aralarında ilim ve sanat insanlarının da yer aldığı Napolyon kafilesinin Mısır’da geçirdiği birkaç yıl, ülkede daha sonra yaşananların habercisi niteliğindedir.

7. Ezop ve LaFontaine’den önce Arap edebiyatında fabl...

Kelile ve Dimne MÖ 1. yüzyılda Beydeba tarafından ele alınmış ve Sanskritçe yazılmış. Sonra Pehlevice ve Arapçaya çevrilmiş. Adı ilk bölümdeki hikâyenin kahramanı olan iki çakaldan geliyor; “doğrunun ve dürüstlüğün” simgesi Kelile ile “yanlışın ve yalanın” simgesi Dimne. [caption id="attachment_9403" align="aligncenter" width="700"] Necip Mahfuz[/caption]

8. Nobel Edebiyat Ödülü hangi Arap yazarın yasağını kaldırdı

Mısır’ın Balzac’ı Necip Mahfuz 1988 yılında Nobel Edebiyat Ödülü’nü alan ilk Müslüman ve tek Arap yazar. Enver Sedat’a İsrail ile yaptığı barış antlaşmasında destek verdiği için birçok Arap ülkesinde kitapları yasaklanmış, ancak Nobel’den sonra bu yasaklar kaldırılmış.

9. Arap yazarlar dünya edebiyatını nasıl etkiledi?

Yüz elli yıldan beri Ortadoğulu Hıristiyan Arap edebiyatçılar ekonomik, siyasal ve dini nedenlerle anavatanlarını terk ederek batıya göç etti. Köklerine tutunarak yeni bir yazınsal akım oluşturdular. Halil Cibran’ın öncülüğünde. Mihail Nuayme, Emin Reyhani, İliyya Maadi.

10. Çağdaş Arap öykücülüğünün temeli makameler midir?

Öykünün doğuşunun makameler (yazarın inceliğini, zekâsını ve bilgisini sergilemesine elverişli öyküsel bağlam içinde zarif ve uyakla yazılan genellikle hırsız, serseri ve dilencileri konu alan metinler) ve kahramanlık hikâyeleri gibi Ortaçağda yaygın yazınsal türlerin gelişip olgunlaşması sonucu gerçekleştiğini kabul edenlerin yanında, çağdaş Arap öyküsünün Batıyla kaynaşması sonucu ortaya çıkan yeni bir sanat olduğu ve bu sanatın Batılılardan alındığı düşünenler de vardır.