Birleşik Krallık’ta yaratıcı endüstriler otomobil, petrol ve gazdan çok daha fazla gelir getiriyor – öyleyse sanat eğitimi neden bütçe kesintileriyle karşı karşıya?
Eğitim Bakanlığı genel sekreteri Gillian Keegan’ın öğrenci ofislerine yönelik olarak yayımladığı son rehber, yalnızca hükümetin çelişen önceliklerini ortaya koymakla kalmayıp aynı zamanda pek çok sorunun yaşandığı yüksek öğrenim yangınına körükle gidiyor.
“Yüksek maliyetli ancak stratejik açıdan önemli” görülen bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik (STEM) alanlarındaki eğitimin finansmanı lisans düzeyinde verilen müzik, moda ve drama gibi sanat eğitimlerinin finansmanının dondurulmasıyla karşılanıyor.
Bu hem enflasyon karşısında reel bir kesinti demek hem de dezavantajlı grupların yüksek öğrenime erişimini sağlayan geniş katılımlı programların yanı sıra lisans üstü eğitimi finanse eden hibelerin durması.
Söz konusu kesintiler 2021 yılındaki kesinti diliminin bir devamı ve üniversitelerin, özellikle de sanat ve beşeri bilimler alanında önemli ölçüde zorlandığı bir döneme denk geldi. Enflasyon, sektör üzerindeki yükün daha fazla hissedilmesine sebep olurken üniversiteleri uzun yıllardır finanse ederek destekleyen bir modelden vazgeçilmesi, uzun vadeli sıkıntıları gün yüzüne çıkardı.
Kısaca söylemek gerekirse şu an tek bir öğrenci tarafından ödenen üniversite harcı, onu eğitmek için gereken maliyeti karşılamaya yetmiyor. Üniversitelerinse harçları yükseltmek gibi bir niyeti yok çünkü bunlar şu anki halleriyle bile öğrencilere yeterince borç bırakıyor. Buna bir de sanat ve beşeri bilimlerdeki A-Level (16-19 yaş arası öğrenciler) sayılarının düşmesi eklenince işe alım, giderek daha zor bir süreç haline geliyor. Kaçınılmaz sonuçsa fonlardaki düşüş.
Oxford Brookes ve Kent, müzik bölümlerinin kapanacağını duyurdu bile. Goldsmiths Üniversitesi’ndeki işten çıkarmalarsa İngiliz dili, yaratıcı yazarlık, tarih, müzik, tiyatro ve performans sanatlarıyla görsel sanatlar alanındaki pek çok bölümde istihdamın yarısını tehdit eder hale geldi.
Yanlış bir ekonomi
Pozitif bilimleri ve onlarla bağlantılı ekonomileri desteklemenin görünürdeki mantığı bir yandan hükümetin stratejisindeki çelişkileri gözler önüne sererken öte yandan yanlış bir ekonomiyi maskelemeye hizmet ediyor. Mesela Kültür, Medya ve Spor Bakanlığı’nın Yaratıcı Endüstri Vizyonu’nda şu ifadeler var: “Yaratıcı endüstriler, Adele ve Ed Sheeran gibi küresel müzik yıldızlarından National Theatre gibi dünya çapında bilinir hale gelmiş kültür kurumlarına, gerçek bir İngiliz başarı hikâyesidir.”
Daha da önemlisi söz konusu Vizyon, “sektörün, ülkenin her bölgesinden yetenekleri kendine çekebilmesi ve onların gelişiminin sağlanabilmesi için” becerilerin önemini vurguluyor.
Kendinden asla taviz vermeyen en sert ekonomi perspektifi bile sanat alanındaki faaliyetlerin finansmanının dondurulmak yerine desteklenmesi gerektiğini belirtiyor. Hükümetin tahminlerine göre yaratıcı endüstrilerin Birleşik Krallık ekonomisine katkısı 126 milyar sterlin civarında. Ve bu rakam, otomobil endüstrisinin ya da havacılık, petrol ve gaz sektörlerinin katkısından çok daha fazla. Bahse konu katkının büyük bir kısmı kodlama becerilerine dayalı sektörlerden gelse de, müzik, görsel sanatlar, sahne sanatları, yayıncılık, tasarım, moda ve müzelerle galerilerin katkısı net 27 milyar sterlin.
Sanat ve bilim etrafındaki değişim ekonomisi
Çelişkiler, yaratıcı endüstriler ve bu endüstrilerle bağlantılı üniversite programlarının çok ötesine uzanıyor. Zira finansmanda öngörülen bu kesintiler, sanat eğitimine yönelik programların – brüt ekonomiye katkısı 71 milyar sterlin olan – yüksek öğrenim sektörüne kattığı değeri hani neredeyse yok sayıyor.
Üniversiteler programların sanat ve STEM olarak net biçimde ayrıldığı iki farklı alanda hizmet vermez. Birbirlerine mali açıdan destek olurlar; maliyeti düşük programlarla yüksek maliyetli programlar arasında çapraz sübvansiyonlar bulunur.
Araştırma adını verdiğimiz etkinlikte de bütün, parçaların toplamından büyüktür; beşeri bilimlerle fen bilimlerini birbirinden ayıramazsınız çünkü bilhassa teknolojik anlayış, eleştirel düşüncenin ve yaratıcı yaklaşımların üzerinde yükselir. Sanatla STEM alanlarını ayırmaya yönelik bu sıfır toplamlı yaklaşımsa araştırmayla öğretimin bir arada kalmasını sağlayan ve öğrencileri bilgili olduğu kadar da ilgili birer vatandaş haline getiren bütüncül üniversite modelini de yok eder.
Zor zamanlar zor kararlar almayı gerektirir, özellikle de ortada dolanan rakamlar farklı alanlardan mezun olanların kazançları arasındaki farklılığı gözler önüne seriyorsa. Fakat sırf bu maddi verilere dayanarak diplomaları birbiriyle yarıştırmak ve bir tarafı “işe yarar” olarak yaftalayıp öteki tarafı yok saymak, anlık taktiklerle uzun vadeli stratejilere erişmeye çalışmak anlamına gelir.
Nitekim finansmanda öngörülen bu kesintiler belirtildiği şekilde uygulanmaya devam eder ve hükümet, yaratıcılığın ön planda olduğu eğitim alanlarından desteği çekerse bunun etkisi yalnızca doğrudan etkilenen bölümlerde değil, yaşamın hemen hemen her alanında hissedilir. Sanat, yaratıcı endüstrilerin temelini oluşturur ve hükümetin deyimiyle üniversiteler, her alanda değer yaratmakla yükümlüdür.
