Kitapların hükümet tarafından hayata geçirilen reformun “kalbinde” yattığını ifade eden Qasabi, her şeyin dijitalleştiği bir çağda kitapların yasaklanamayacağını söyledi.
Suudi Arabistan Krallığı tarafından her yıl düzenlenmesi planlanan Nobel Ödülleri Konferansı’nın ikincisi bu yıl 5-7 Haziran tarihleri arasında Hegra Antik Kenti’nde gerçekleştirildi. Çeşitli disiplinlerden ödül almış çok sayıda ismin bir araya geldiği konferansın fikir sahibiyse Dünya Ekonomik Forumu ve New York Forumu gibi çok sayıda uluslararası etkinliği organize eden Richard Attias – Attias aynı zamanda Suudi Arabistan’ın 2030 vizyonu olarak lanse ettiği yapısal reform hareketlerinin de arkasındaki isim.
Üç gün süren konferansta 2007 Nobel Barış Ödülü sahibi Sri Lankalı biliminsanı Mohan Munasinghe’nin sözleri hayli dikkat çekiciydi. Günümüzde bütün sorunlara yoksulluk ya da eşitsizlik gibi küresel kavramlar çerçevesinden yaklaşıldığını belirten Munasinghe, asıl meselenin bunlar değil, bencillik, açgözlülük, borç ve aşırı tüketim üzerine kurulu bir dünya, kısacası daha yolun başındayken benimsenen hatalı değerler bütünü olduğunu söyledi. Munasinghe’nin küresel söylemle taban tabana zıt olan bu sözlerine karşılık Attias, küresel fikir alışverişine olanak sağlayan bu tür etkinliklerin önemine değinerek Suudi Arabistan’ın geçirdiği değişimi “Yeni Rönesans” olarak niteledi ve yakın bir zamana kadar kamuya kapalı olan Hegra Antik Kenti’ndeki değişimi örnek gösterdi.
Yaklaşık iki bin yıl önce terk edilen Hegra Antik Kenti hakkında bilinenler, Nebati uygarlığının Petra’dan sonraki ikinci büyük yerleşimi olmasına rağmen oldukça sınırlı. Bunun en önemli sebeplerinden biriyse antik kentin bulunduğu Al-Ula bölgesinin, İslamiyet öncesi dönemde Arap Yarımadası’nda yaşadığı düşünülen Semûd kavmiyle ve bölgenin lanetli olduğuna dair çeşitli söylencelerle ilişkilendirilmesi. Edinburgh Üniversitesi'nde Arapça ve İslami çalışmalar profesörü olan Jaakko Hameen-Anttila’ya göre birçok Suudi eğitimli olsa bile bu tür folklorik anlatılara inanmaya devam ediyor. Ama temelde yatan sorun halkın inançları değil, Suudi yetkililerin tabu olarak kabul edilen bu bölgeyi kamuya açma konusundaki isteksizlikleri.
Ne var ki Suudi Arabistan’ın geçmişte oldukça sıkı biçimde uyguladığı aşırı muhafazakâr politikalar Muhammed Bin Salman’ın veliaht prens olarak atanmasıyla birlikte kökten değişmeye başladı. Özellikle kadın hakları konusundaki reformlarla kendini belli eden bu değişikliklerin içinde sinemaların serbest bırakılması, karma konserlere izin verilmesi gibi kamusal alanı genişleten ve ülkenin kültürel altyapısını değiştirmeyi hedefleyen düzenlemeler mevcut.
Yayıncılıksa bu dönüşümün en şaşırtıcı biçimde yaşandığı alanlardan. 2014 yılındaki Riyad Uluslararası Kitap Fuarı’nda sebep belirtilmeksizin yasaklanan ve toplatılan başlık sayısı 400’e yakınken, 2021 yılında yasakların yerini serbestlik aldı. Mısırlı yayıncı İslam Fathi’ye göre yaşanan değişim inanılmaz, çünkü önceki yıllarda önermeyi dahi düşünemeyeceği birçok kitap artık yasak kapsamında değil. Üstelik bunların arasında ülkede hâlâ komünizmle bağdaştırılan Tolstoy, Dostoyevski gibi Rus yazarların eserleri ve mutlakıyetçi yapıya aykırı bulunan George Orwell’in kitapları da var. Okurların “cesur ve benzeri görülmemiş” olarak nitelediği, muhafazakâr çevrelerinse ahlaksızlıkla itham ettiği fuarla ilgili son sözü söyleyen medya bakanı vekili Majid al-Qasabi oldu. Kitapların hükümet tarafından hayata geçirilen reformun “kalbinde” yattığını ifade eden Qasabi, her şeyin dijitalleştiği, bütün kaynakların elektronik ortamda paylaşıldığı bir çağda kitapların yasaklanamayacağını söyledi.
