Evde tıkılı kalmışken ortaya çıkan bir hobi ya da markete gitmeden taptaze sebzeler yemenin yolu olsun, bahçecilik son zamanlarda çok revaçta.
Yıllardır evdeki bitkilerinizi öldürmekten ya da nereden başlayacağınızı bilmemekten mustaripseniz, eğitmen ve sürdürülebilir tarım okulu Green Bronx Machine’in kurucusu Stephen Ritz bu konuda size yardımcı olabilir.
İşte bazı öneri ve öneriler:
Öncelikle, bu işte yeni olanların başlayabileceği kolay yetişen bitkilerden bahsediyor Ritz. Örneğin marul, ıspanak, taze soğan, havuç, domates yetiştirirken yanlış bir şey yapamayacağınızı söylüyor. Ayrıca, sadece meyve verecek bitkilerdense, tadını devamlı çıkarabileceğiniz bitkileri de tercih edebilirsiniz. Nane, fesleğen, kekik ve benzeri otlarda da yanlış gidecek hiçbir şey yok: “Bu tip otlar hem güzel kokuyor, hem güzel görünüyor hem de bazen çiçek açıyor.”
Süslü saksılar ya da özel kutular almak zorunda değilsiniz. Ritz, yeniden kullanabileceğiniz ve bitkilerinizin keyifle içinde yaşayacağı onlarca şey bulabileceğinizi söylüyor: “Yoğurt kapları, eski balık akvaryumları, seramik ne varsa… Her şeyi kullanabilirsiniz, bitkilerle uğraşmanın en iyi yanı bu. Yaratıcı olun, keyfinize bakın.”
Ritz, “Kökü için yer varsa birçok şeyi büyütmek hiç de zor değil” diye açıklamaya devam ediyor. “Yeniden kullanılabilir torbalarda patates yetiştirebilirsiniz. Eğer dibine delik açarsanız, zamanı gelince patatesleri alttan çekerek çıkarabilirsiniz. Aynı şey turp ve havuç için de geçerli.”
Bitkilerinize iyi bir başlangıç sağlamadığınızdan emin olun. Eğer tohumlarla başlıyorsanız, bol güneş bitkilerinizin ne kadar güçlü ve sağlıklı olacağını belirler. En uygunu bitkileri güneye bakan bir yere koymak: “Eğer fideler uzun saplı hale geliyorsa bu iyi değil, ışık aradıkları anlamına geliyor.”
Ritz’in ev içinde bahçecilikle uğraşanlara verdiği bir tavsiye de şu: “Aşırı sıcaktan kaçının. Kalorifer üstüne bitki koymayın. Bu tohumlara zarar verir. Cam kenarı çok uygun bir yer, bol bol güneş, sıcaklık ve biraz da nem.”
Kereviz, yeşil soğan, pırasa gibi sebzelerin atıklarını kullanarak yeniden büyütmek de gayet yapılabilir bir proje. Ritz’e göre bu hem aşırı çöpten kurtaran hem de kendi besininizi üretmek için harika bir yol. Bu bitkilerde yapılması gereken, köklerini çıkardıktan sonra onları toprağa yerleştirmek: “Kerevizden arta kalan sapı suya yerleştirin. Bir ya da iki hafta bekletin, kök çıkarınca da toprağa ekin.”
Eviniz kendine has bir iklime sahip olduğu için nelerin daha iyi yetiştiğini görmek için kendiniz denemekten çekinmemelisiniz. Ritz kendisinin de birçok şey öldürdüğünü, mükemmel bitkilerin genelde sadece resimlerde görülebildiğini unutmamak gerektiğini söylüyor.
Ritz’e göre dikkat edilmesi gereken birkaç önemli nokta var: “Saksılarınızı aşırı doldurmayın. Herkes toprağı sıkıştırması gerektiğini düşünüyor ama bunu yapınca saksının içini betonla doldurmuşsunuz gibi oluyor. Bitkilerin kökleri yayılmak ister, bu yüzden toprağı çok sıkıştırmamak daha iyi. Bir diğer büyük hata da çiçekleri çok sulamak. Buna karşı alınabilecek iyi bir önlem, saksının dibine biraz çakıl taşı koymak, böylece fazla suyun süzmesi için dipte yer kalacak.”
Eğer daha büyük bitkiler yetiştiriyorsanız, her yanı sarmayacak birkaç tür bitki seçin. Kısıtlı yeriniz varsa buna dikkat etmeniz gerekiyor. Örneğin çeri domates yetiştirmeyi becerebileceğinizi düşünüyorsanız iki kere düşünmelisiniz: “Eğer çok yer yoksa çeri domatesten uzak durun. Bu bitkiler ormana dönüşebilir, 2 metreye kadar uzayabilir!”
Ritz, “Kabak yetiştirmeyi tavsiye etmediğim ama yeni başlayanlar için çok uygun bir bitki. Benim için sorun çok istilacı bir tür olması, tüm bahçeyi ele geçirebiliyor. Bir yandan yetiştirmesi çok kolay, öte yandan da biraz zorba bir bitki. Ama eğer büyük bir şey yetiştirip bundan iyi bir sonuç almak istiyorsanız kesinlikle kabak yetiştirin.”
Eğer eviniz çok ışık almadığı için hiçbir şey yetiştiremeyeceğinizi düşünüyorsanız, kekik ve nane gibi dirençli bitkilerle başlayın. Ritz bu bitkilerin karanlıkta da rahatça hayatta kaldığını söylüyor. “Marul da ev ışığında gayet iyi yetişen bir bitki. Işık ne kadar fazla olursa o kadar hızlı büyüyorlar.”
Yemekten hoşlandığınız şeyler yetiştirin. Ritz’e göre kolay yetiştirilen şeylerle uğraşmak çekici olsa da zamanınızın ve çabanızın sonucunda sevdiğiniz sebzelerin büyümesi çok daha iyi sonuç veriyor.
En önemlisi keyif almak. Ritz, şehirde tarım yapan öğrencilerinin hayatındaki değişimi her zaman fark edebildiğini söylüyor. Bunu evde deneyimlememek için hiçbir sebep yok. Ritz’e göre evde birlikte yaşadığınız kişilerle beraber bir şeyler yetiştirmek de bağlanmak çok güzel bir etkinlik.
(Ted Ideas)
