“Susturmak için ne kadar uğraşırsanız uğraşın, insanlık tarihi çenesini kapatmayı reddeder.” Eduardo Galeano
Pedro Almodóvar son Madres Paralelas filminin ilk işaretini 2009 yapımı Los Abrazos Rotos (Kırık Kucaklaşmalar) filmine yerleştirdiği bir afiş ile vermişti. Kendi sinema yaşamı üzerine şifrelerin gizlendiği son derece kişisel bir filmde yer alan bu afişin hangi müjdeyi gizlediğini sabırla beklemek dikkatli Almodóvar izleyicisinin işi oldu. Geçtiğimiz aylarda görseldeki kadın meme ucu nedeni ile yeni afişi sansüre uğrayınca Madres Paralelas seyircisine ulaşamadan afişiyle bir kez daha gündeme yerleşti.
Film aynı hastanede aynı gün doğum yapan Janis ve Ana adlı iki kadının öyküsü üzerinden izleyicisine anneliğe dair sorular soruyor. Anne evlat ilişkisi ne zaman oluşur, anne olmak için çocuğu doğurmuş olmak şart mıdır, anne çocuğunu terk eder mi, çocuk ölünce anne ne yapar gibi akla kolayca geliveren sorular Almodóvar'ın elinde başka şeylere dönüşüyor. Birtakım semboller, olağanüstü etkileyici bir müzik ve canlı renkler eşliğinde izleyiciyi melodramın kıyılarına getirip geri döndürüyor.
Janis'in ailesindeki kadınlar evlilik dışı ilişkilerden doğmuştur. Madrid'de fotoğrafçılık yapmaktadır. İç savaş esnasında kaybolan dedesinin cesedini bulup bir mezara taşınmasını sağlamak için uğraşmaktadır. Bir dergi için fotoğraflarını çektiği entimolog Arturo dedesinin ve arkadaşlarının bulunmasına yardım edeceğini söyler. Artoro ile birlikte olur. Evinin bembeyaz perdeleri bir hayalet gibi evden dışarıya uçar. Janis hiç beklemezken hamile kalır, doğum yapar, böylelikle mesleğinden de uzaklaşır. Annesi Teresa tarafından yıllar önce terkedilen Ana ile yolları sürekli kesişir. Filmindeki ana karakterlerin diğerlerinden gizlediği bir şey var. Almodóvar onların bu sırları ne yapacakları ile ilgileniyor. İtiraf edecekler mi, itiraf ettiklerinde sonuçlarına katlanmayı becerebilecekler mi?
Klişeler üzerinden anlatılmaya çok açık minik öyküler üç ana kadın karakteri canlandıran oyuncuların sağlam performansları ile hafızada yer edecek anlatılara dönüşüyor. Cruz 2021 yılında Venedik Film Festivali'nde Janis rolü ile en iyi kadın oyuncu ödülüne layık görüldü. Bu sekizinci filminde oyuncu ve yönetmen olarak kurdukları ilişkinin sonucu hayranlık uyandırıcı. Filmde müziğin önemli bir işlevi var. Melodi güçlü ve yaylılar sürekli daha fazlasının olacağına dair izleyiciyi tetikte tutuyor. Filmin kurgusu çok sade ve çarpıcı. Janis evinin koridorunda yürürken kapıyı açıyor ve karşısında geçmişini buluyor. İzleyici kafasında oluşan birçok soru o kapının açılması ile yanıtını buluyor.
Filmin odaklandığı bireylerin öykülerini aktarma anlamında gücü hayranlık uyandırıcı ancak finale geldiğimizde anlatım tarzı değişiyor. Fazla didaktik ve zorlama birkaç an izliyoruz. Özellikle son saniyelerde hareketsiz yatan bedenlerin gösterildiği an filmin bütün inceliklerinden uzak bir tercih diyebilirim. Halbuki çok iyi anlaşan iki ana karakter arasında ortaya çıkan sorun bile Ana'nın neslinin iç savaş konusundaki cehaleti etrafında dışarıya dökülüyor. Bütüne hâkim sabırlı anlatımdan uzak düşen final filmden alınan lezzeti bozmuyor.
Film Eduardo Galeano'nun şu sözüyle bitiyor. “Susturmak için ne kadar uğraşırsanız uğraşın, insanlık tarihi çenesini kapatmayı reddeder.”
Filmdeki bütün karakterlerin sırlarının çözülmesi anlamında da geçmişle hesaplaşma anlamında da bakıldığında güçlü bir film. Yönetmenin en iyileri arasına adını şimdiden yazdırdığını söyleyebilirim.
Madres Paralelas – 2021
Yönetmen: Pedro Almodóvar
Senaryo Yazarı: Pedro Almodóvar
Oyuncular: Penelope Cruz, Milena Smit, Aitana Sánchez-Gijón, Israel Elejalde, Rossy de Palma
Görüntü Yönetmeni: José Luis Alcaine
Kurgu: Teresa Font
Müzik: Alberto Iglesias
