“Bence her tür yazı ve tüm sanat dalları spiritüel eylemin bir parçası. Bunun dinle alakası yok, şu anda kalmak, anı yaşamakla ilgili.”
Cisneros 1954’te Chicago’sa doğdu, yedi çocuklu bir ailenin tek kızıydı. Chicago Loyola Üniversitesi'nde lisans eğitimini tamamlayıp Iowa Üniversitesi'nde yüksek lisans yaptı. Şiir derlemeleri arasında Loose Woman (1994), My Wicked Wicked Ways (1987) ve Bad Boys (1980) bulunuyor. 1984 tarihli romanı The House on Mango Street 1985 Amerikan Kitap Ödülü’nü kazandı. 1991 yılında yayımlanan kısa öykü derlemesi En İyi Kurgu dalında PEN Center West Ödülü, Lannan Vakfı Edebiyat Ödülü, Quality Paperback Kitap Kulübü Yeni Sesler Ödülü ve Anisfield-Wolf Kitap Ödülü'nü kazandı. 2016 yılında Başkan Obama, Cisneros'a Ulusal Sanat Madalyası verdi. Yazarın yazmaya dair verdiği ipuçlarına aşağıda ulaşabilirsiniz:
İlham bulmanın yolları hakkında: “Yazma dersleri verdiğimde insanlara tiyatroya, sanat sergisine ya da sinemaya gitmelerini veya müzik dinlemelerini söylüyorum. Çünkü bazen beyninizin farklı kısımlarını çalıştırmak, problem çözmenize ve sıkışıp kaldığınız bir durumdan çıkmanıza yardımcı oluyor. Bunları kendim de yapıyorum ve yaşlandıkça daha çok işe yaradığını görüyorum.”
Başarıya giden yol: “Sanırım başarıya ulaşmam, sevdiklerim adına, onlara hizmette bulunmak için sanatımı icra etmiş olmamdan kaynaklanıyor. Para ya da ödül kazanma amacı gütmedim. Kişisel çıkarlar olmadan sevdikleriniz adına sevgiyle yaptığınız her şey daima güzel sonuçlanacak.”
Şiir yazmakla kurgu yazmak arasındaki farklar: “Göremediğinizde ya da zaman üzerine yazmak istediğinizde şiire yönelirsiniz. Aklınızda insanların dinlemesini istediğiniz bir şey olduğunda hikâye yazarsınız. Aynı anda konuşan birçok insanla büyüdüm, kimse birbirini dinlemiyordu. Bu yüzden insanların dinleyeceği türden bir şey söylediğinizde bu, benim için bir hikâye sayılıyordu.”
Anıları edebî materyal olarak kullanmak üzerine: “Genellikle başladığım yer burası. Unutmak istediğim bir anım. Tek yapmanız gereken, kalbinizin derinliklerini kazmak. Düşünmekten korktuğunuz, sizi rahatsız eden şeyler hakkında yazarsanız ‘ne yazacağım?’ derdini ortadan kaldırırsınız. Yazarların şunu hatırlaması önemli: Gerçek olandan başlayın.”
Sahneler oluşturma hakkında: “Yazarken yaptığım bir diğer şey, 'düğmeler’i kaydetmek. Düğmeler derken küçük sahneleri, küçük diyalogları, üzerine notlar yazdığım şeyleri, hatırladığım şeyleri veya sokakta duyduğum şeyleri kastediyorum. Küçük bir düğme dosyam var ve her gün bir düğme yazmaya çalışıyorum.”
Gözden geçirme süreci hakkında: “Rahatsız edici, yorucu, yavaş bir süreç, her seferinde ölecekmiş gibi oluyorum. Yaşlandıkça her kitap daha da zorlaşıyor çünkü gittikçe daha çok beklentiye kapılıyorum, kendimden daha fazlasını bekliyorum. Elimden geliyorsa taslağa birkaç hafta ya da gün dokunmuyorum. Bu esnada başka şeyler yazarım: şiir, denemeler… Ya okurum ya da bir şeyler çizerim. Bence yolu terk etmek ve başka şeylere yönelmek zihni açıyor.”
Diğer yazarlarla bulunmak: “Yazmak yalnız bir eylem ve bizi duygusallığa sürüklüyor. Öyle olması gerekiyor. Sizi böyle yerlere götürmüyorsa, yeterince çalışmıyorsunuz demektir. Diğer yazarlar, uzun yaratım süreci boyunca size gerekli olan desteği verebilirler.”
Rol model olma ve ödül kazanmanın anlamı üzerine: “Ödüllerin neden önemli olduğunu biliyor musunuz? Çünkü ilkokulda elini hiç kaldırmayan çarpık dişli bir kız var. Ve o ödülü kazandığımı gördüğünde, ‘Ben de yapabilirim,’ diyor. İşte bu yüzden önemliler. Bir kişi bundan ilham alır ve hayallerini takip ederse o zaman işimi layığıyla yapmışım demektir.”
Öfkenin yazmadaki rolü üzerine: “Öfkeyle yazmak tamam ama öfkeyle yayımlamamalı. Bu duyguyu kullanarak yazmanın önemli olduğunu ama yazınızı negatif duygularla yayımlamamak gerektiğini düşünüyorum. Bu yazıyı yavaş yavaş işlemeli ve ona ışık katana kadar beklemeli.”
Neden yazdığına dair: “Bazı yazarlar yazmak için yaşıyor. Ben yaşamak için yazıyorum. Dengeli yaşıyorum, Prozac kullanmıyorum, etrafımdakilere kötü davranmıyorum, daha şefkatli oluyorum. Bu hayatta istediğim şey, bunları başarmak. Yazmak bunlara ulaşmanın bir aracı.”
Genç yazarlara tavsiyeler: “Gençlere her zaman şu tavsiyeyi veririm: Bir, kendi paranı kendin kazan. Çünkü kendi paranı kazanırsan kendi kaderini kontrol edebilirsin. Ve genellikle sanatı takip etmek istediğinizde, kimse onunla iyi bir şey yapacağınıza inanmaz.
“İkinci şey, doğurganlığınızı kontrol etmektir. Yine kaderinizi kontrol etmekle ilgili. Ve erkek ya da kadın olmanız önemli değil. Bir çocuğunuz varsa kutsal yolunuzdan saparsınız. Sizi kutsal yolunuzdan saptıracak ve gerçekten doğurganlığınıza dikkat etmeniz gerekiyor.
“Üçüncüsü, toplumumuzun çoğunun olumsuz bir şey olarak gördüğü yalnızlık kutsaldır. Kendinizi geliştireceğiniz zamandır.”
Çeviren: Aslı İdil Kaynar
(Lithub)
