İspanyol bir öğretmen, henüz bilgisayarların bile olmadığı bir zamanda, düşünmesi imkânsız fütürist bir makine icat etti: modern elektronik kitaplara benzeyen bir cihaz.

Galiçya’da daktilo, güzel yazı ve dil bilgisi öğretmeni olan Ángela Ruiz Robles, öğrencilerinin sırtlarında taşıdığı kitap yükünü hafifletmek istedi, bunun için de bir dizi resim ve yazıdan oluşan bir alet tasarladı. Uzun araştırmaları sonunda 1949’da, Vikipedi’de olduğu gibi, herhangi bir konunun yeni içeriklerinin kolayca eklenebildiği, basınçlı bir hava sistemi içeren Mekanik Ansiklopedi’yi icat etti.

Bu ansiklopedi taşınabilir bir yazıcıya benziyordu. Sözcükler, temalar ve içerikler çok basit bir şekilde birleştirilebiliyordu ve sonunda, ciltlemek zorunda kalmadan basılı kitap oluyordu. Buna ek olarak, kitapların içerikleri, bizim bugün USB bellekler kullanarak yaptığımız gibi, yeni konuları görmek için değiştirilebilen makaralara basılmıştı. Aynı zamanda ansiklopedinin hesap makinesi, ses ve ışığı da vardı. Ángela, bir konu hakkında bilgi edinebilmek için bir kelime ya da tanımı seçmenin, öğrenme sürecini daha eğlenceli yapacağını düşünmüştü. Bu fikir günümüzde internetteyken yaptığımız gibi, bir bağlantıya tıklamaya benziyordu. Ayrıca sayfalarında, çok iyi göremeyen çocuklara yardımcı olması için bir dizi büyüteç kullanılabileceğini de düşünmüştü; tıpkı bugün tablet ya da cep telefonlarında kullandığımız yakınlaştırma özelliği gibi. 

Ne yazık ki, Mekanik Ansiklopedi hiçbir zaman çoğaltılıp insanların kullanımına sunulmadı. Bugün tek örneği ise La Coruña Ulusal Bilim ve Teknoloji Müzesi’nde korunuyor.

Ángela Ruiz Robles, sadece öncü bir öğretmen ve mucit değil aynı zamanda gerçek bir eğitimciydi. Okuldaki derslerini bitirdikten sonra okula gitme şansı olmayan yetişkinlere özel dersler verir ve okumayı bilmeyenlere, onlara gelen mektupları okurdu. Eğitim üzerine yazdığı kitapların yanı sıra, bütün kasabanın katılabileceği, çeşitli konulara değinilen forumların yapıldığı, adını üç kızı Elena, Elvira ve Maria del Carmen’in ilk harflerinden alan bir okul kurdu.

(Kaynaklar: Irene Civico, Sergio Parra & Nuria Aparicio, Kadın Savaşçılar, Arda Çelik, Yabancı, 2017 – Live Science)

Derleyen: M. Gizem Erkol