Metindeki en ufak hareketten en küçük imgeye kadar cümleleri nasıl kendi dilimizde ifade edeceğimiz üzerine saatlerce kafa yormamız onu çok etkilemişti.
2024 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi Güney Koreli yazar Han Kang, ilk çeviri romanı (Korecedeki üçüncü romanı)Vejetaryen ile büyük bir çıkış yaptı. Romanın İngilizce çevirisi yayımlandıktan (2015) kısa bir süre sonra büyük bir başarı elde etti ve Evening Standard’ın çok satanlar listesine girdi. Bir yıl sonraysa Han’a ve genç çevirmeni Deborah Smith’e Man Booker ödülünü kazandırdı.
Han, 2015 yılında bir hafta süreyle konuk yazar olarak East Anglia Üniversitesi’ne geldi ve üniversitenin Edebi Çeviri Merkezi’nde düzenlenen çeviri atölyelerine katıldı. Hâlihazırda Kore’de ödüller kazanmış bir yazardı ve Smith’in daha sonra Human Acts ismiyle çevirdiği tartışmalı romanı yayımlanalı kısa bir süre olmuştu.
Han ve Deborah Smith, konusu atölye çalışmasını Kore Edebiyat Çeviri Enstitüsü'nün sponsorluğunda söz birlikte yürüttüler ve Han daha sonra yaptığı bir yorumda East Anglia Üniversitesi’nin bu çeviri etkinliğinin, önceden işittiği ya da deneyimlediği başkaca çeviri programlarından çok daha geniş kapsamlı ve yoğun olduğunu belirtti.
Han’ın hayli önemli bir figür olduğu aşikârdı ve varlığının sessiz otoritesi metinlerinin gücünü pekiştirdi. Katılımcılardan Roxanne Edmunds’a göre atölye çalışmalarının en güzel yanı metinler üzerinde, metnin yazarıyla birlikte çalışabilmekti ve ilk başlarda biraz gözleri korksa da Han’ın coşkulu ruh hali onları rahatlatmaya yetmişti.
Katılımcılar arasında yer alan ve daha sonra Korean Times çeviri ödülünü kazanan Sophie Bowman ise Han ile birlikte çalışmanın nasıl bir şey olduğunu şu sözlerle anlattı:
Tek bir virgül için bile saatlerce uğraştığımızı, cümleleri önce ekleyip sonra çıkardığımızı anımsıyorum. Karakterlerden birinin giydiği hırka, rengi, genel görünüşü, insanda bıraktığı his ve bütün bunların ne anlama geldiğini uzun bir süre tartışmışızdır. O zamana kadar sıkı teslim tarihleri ve haftalık çeviri kotalarıyla uğraşıyordum ve nasıl olup da bunları yapabildiğimize, bunca ayrıntı üzerinde saatlerce durabildiğimize hayret etmiştim. Fakat böyle olması gerekiyordu çünkü Han’ın çalışmaları bu tarz uzun soluklu araştırmalara ve geniş kapsamlı okumalara dayanıyordu.
University of California’da doktorasına devam eden bir diğer atölye katılımcısı Victoria Caudle ekledi:
Han, çeviriye münferit bir yazma süreci olarak saygı duyan bir yazar. Metindeki en ufak hareketten en küçük imgeye kadar cümleleri nasıl kendi dilimizde ifade edeceğimiz üzerine saatlerce kafa yormamız onu çok etkilemişti. Ne denli alçakgönüllü olduğunu, yumuşak ses tonunu ve sözlerinin ne denli güçlü bir etki bıraktığını hatırlıyorum.
Bir hafta boyunca devam eden yoğun tartışmaların ardından grup, Han’ın öykülerinden Europa’nın ancak tek bir sayfasını çevirebildi ancak bu tip etkinliklerin değeri her zaman nicelikten ziyade niteliğe dayanır ve değer, üründe olduğu kadar süreçte de ortaya çıkar.
Çevirmenler Sophie Bowman ve Victoria Caudle birkaç atölye katılımcısıyla birlikte Korece-İngilizce edebiyat çevirmenleri kolektifi olan Smoking Tigers’ı kurarken Vejetaryen’in başarısından güç alan Deborah Smith’in kurduğu Tilted Axis Press, 2022 yılında Geetanjali Shree tarafından yazılan ve Daisy Rockwell tarafından Hintçeden çevrilen Tomb of Sand ile Uluslararası Booker ödülünü kazandı.
Kore Edebiyat Çeviri Enstitüsü Başkanı Sooyoung Chon, Han’ın Nobel ödülünü kazanmasına ilişkin şunları söylüyor: “Han Kang’ın kazanmış olduğu bu ödül, Kore Edebiyat Çeviri Enstitüsü’nün Kore edebiyatını dünyaya tanıtma çabalarını ön plana çıkaran önemli bir andır.”
Çeviren Fulya Kılınçarslan
