1882 James Joyce 2 Şubat’ta Dublin’de dünyaya geldi. Vergi tahsildarı John Stanislaus Joyce ve Mary Jane Murray’nin on çocuğundan ilkiydi.
1888-91 Cizvit okulu Clongowes Wood College’da yatılı öğrenciydi. Ailesinin ekonomik sıkıntıları sebebiyle okuldan ayrılmak zorunda kaldı.
1891 “İrlanda’nın taçsız kralı” Charles Stewart Parnell öldü. Joyce ilk basılan eseri Et tu, Healy’de (Sen De Mi Healy) taçsız kralı övdü ve muhalefeti eleştirdi.
1892-98 Cizvitlerden aldığı burs sayesinde Dublin’deki Belvedere College’a devam etti. Ülke geneli sınavlarda ödüller kazandı, oldukça başarılı bir öğrenciydi.
[caption id="attachment_30398" align="aligncenter" width="800"]
O'Connel Köprüsü ve Sackville Caddesi, Dublin, 1900 civarı[/caption]
1898-1902 Dublin’de Kardinal Newman tarafından kurulan University College’da okudu. “Drama and Life” (Drama ve Hayat) adlı yazısını Literary and Historical Society önünde okudu. “Ibsen’s New Drama” (Ibsen’in Yeni Draması) adlı makalesi Londra’daki Fortnightly Review’da yayımlandı. “Epifani”ler yazmaya başladı. Yeats’le tanıştı. 1902’de Modern Diller bölümünden mezun oldu.
1903 Tıp öğrenimi için gittiği Paris’te kitap incelemeleri yazarak ve İngilizce dersleri vererek geçindi. Annesi öldüğünde Dublin’e geri döndü. Bu sırada Oliver Gogarty ile tanıştı. Ailesinin ekonomik sıkıntıları arttı.
1904 10 Haziran’da Nora Barnacle ile tanıştı ve ona âşık oldu; 16 Haziran’da ilk yürüyüşlerini yaptılar. Kurgusal yazısı “A Portrait of the Artist” (Sanatçının Portresi) Dana tarafından reddedildi ama üç öyküsü ve beş şiiri yayımlandı. Şarkıcı olmayı düşündü. Dalkey’deki Clifton College’da öğretmenliğe başladı. Gogarty ile Dublin kıyısındaki Martello Kulesi’nde bir hafta kaldı. Ekim’de Joyce ve Nora Dublin’den ayrıldı.
[caption id="attachment_30399" align="aligncenter" width="799"]
Nora Barnacle ve James Joyce[/caption]
1905 Trieste’de Berlitz Okulu’nda öğretmenlik yapmaya başladı. İlk oğlu Giorgio dünyaya geldi.
1906 Roma’da bir bankada çalıştı.
1907 Trieste’ye geri döndü. Ateşli romatizmadan hastanelik oldu. Kızı, Lucia, dünyaya geldi. Oda Müziği yayımlandı. “Ölüler”i yazdı ve Dublinliler’i tamamladı. Stephen Hero’yu yeniden yazarak Sanatçının Bir Genç Adam Olarak Portresi’ne başladı.
1909 Dublin’e geri döndü. Volta Sineması’nı açtı. Dublinliler’i yayımlaması için yayıncı Maunsel ile anlaştı.
[caption id="attachment_30394" align="alignright" width="284"]
John Rooney[/caption]
1911 Ders verebilmek için İtalyan hükümetinin düzenlediği sınava katıldı. Sınavı geçti ama İrlanda diploması sebebiyle İtalyan hükümeti öğretmenlik hakkını tanımadı.
1912 Dublin’i son kez ziyaret etti. Maunsel’in yazı işleri müdürü George Roberts ile tartıştı ve Roberts anlaşmalarını iptal etti. Matbaa Dublinliler’in baskı provalarını imha etti ama Joyce bir kopya kurtarmayı başardı. “Yakıcı Gaz”ı yazdı.
1913 Ezra Pound ile tanıştı. Pound, Sanatçının Bir Genç Adam Olarak Portresi’ni Egoist dergisine önerdi.
1914 Portre, Egoist’te tefrika edilmeye başladı. Dublinliler Londra’da Grant Richards tarafından yayımlandı. Ulysses’in üç bölümünü bitirdi. Giacomo Joyce’u yazdı. Avrupa’da savaş başladı.
1915 Ailesiyle Zürih’e geldi. Kardeşi Stanislaus gözaltına alındı. Sürgünler tamamlandı. Kız kardeşi Eileen evlendi ve Trieste’den Prag’a taşındı.
1916 Sanatçının Bir Genç Adam Olarak Portresi ve Sürgünler yayımlandı. Yeats’in yardımıyla kraliyet bütçesi ödeneğinden faydalandı.
1917 İlk kez glokom krizi geçirdi. Harriet Shaw Weaver’dan anonim bağışlar almaya başladı.
1918 Ulysses’in ilk bölümleri Little Review’da (New York) yayımlandı. Claude Sykes ile İngilizce oyunlar üretmek için bir topluluk kurdu. Frank Budgen ile arkadaşlığı başladı. Edith Rockefeller’dan maddi destek aldı. Savaş sona erdi.
1919 Ailesiyle Trieste’ye döndü, kardeşi Stanislaus’la yaşamaya başladı. İngilizce dersleri vermeye devam etti.
1920 Anonim bağışçısının Harriet Weaver olduğunu öğrendi. Haziran’da Pound ile Sirmione’de buluştu. Kitaplarını ve müsveddelerini Stanislaus’a bırakıp ailesiyle Paris’e geçti. Burada T. S. Eliot ile tanıştı. New York mahkemesi Ulysses’i müstehcen buldu ve Little Review’daki tefrika durduruldu.
[caption id="attachment_30396" align="aligncenter" width="576"]
Desen: Loui Jover[/caption]
1921 Sylvia Beach Ulysses’i basmayı kabul etti. Gözünde iris iltihabı çıktı. Yaz dönemi için Joyce’u evine davet eden ve Sylvia Beach’in kitap dükkanında Ulysses üzerine konferans veren Valery Larbaud ile tanıştı.
1922 Ulysses 2 Şubat’ta yayımlandı ve baskısı dört gün içinde tükendi. Mayıs’ta Proust ile tanıştı.
1923 Finnegans Wake’in ilk sayfalarını yazmaya başladı. Göz ameliyatı oldu. Ulysses’in el yazmalarını satın alan John Quinn ile tanıştı. Finnegans Wake’in ilk bölümlerini Work in Progress adıyla yayımladı ama olumsuz eleştiriler aldı.
1924-25 Diş ve göz operasyonları geçirdi. Kardeşi Stanislaus Finnegans Wake’i beğenmedi. Bundan sonra kitaplarının çoğu bölüm bölüm yayınlandı.
1926 Sürgünler Londra’da Stage Society tarafından sahnelendi. Ulysses’in korsan baskıları çeşitli ülkelerde protesto edildi. Joyce’un Maria Jolas’la arkadaşlığı başladı. Lucia resim, dans, şan dersleri aldı.
1927 Pound, Joyce’u düşmanca eleştirdi.
1929 Oğlu Giorgio şarkıcı olarak ilk kez sahneye çıktı. Lucia’da şizofreni belirtileri başladı. Joyce aralarında Samuel Beckett’in de olduğu tanıdığı yazarları organize ederek Work in Progress üzerine on iki inceleme yazılmasına ön ayak oldu. Bu yazılar Our Exagmination Round His Factification for Incamination of Work in Progress başlığıyla yayımlandı.
1930 Onuncu ve on birinci göz ameliyatını geçirdi. İrlandalı tenor John Sullivan, Paul ve Lucie Léon ile arkadaşlıkları başladı. Giorgio 30 Aralık’ta Helen Fleishman ile evlendi. Herbert Gorman, Joyce biyografisi üzerinde çalışmaya başladı.
1931 Karısı Nora ile evliliğini Londra’da resmiyete geçirdi. Lucia’nın durumu ciddileşti. Finnegans Wake’in Amerika’da yayımlanması için B. W. Huebsch ile anlaştı. 29 Aralık’ta babası öldü.
1932 Torunu Stephen doğdu. Amerikan yayıncılarla Ulysses için anlaştı. Yeats’in organize ettiği Irish Academy of Letters’a katılmayı reddetti. Diş sorunları tekrar başladı. Lucia hastaneye yatırıldı, durumu ciddileşti.
1933 Mahkeme Ulysses’in müstehcen olmadığına karar verdi ve kitap Amerika’da yayımlandı. Lucia hastaneden eve geldi ve psikiyatrik tedaviye başladı.
1934 Lucia, Nyon’da hastaneye yatırıldı. Zürih’teki akıl hastanesinde kaldı. Sonra Kusnacht’ta Jung’un hastanesine geçti.
1936 Lucia Ivry’deki akıl hastanesine yerleşti. Savaş tedirginliği arttıkça Stanislaus’un Trieste’den sınır dışı edilmesi tehdidi de ciddileşti.
1937 Finnegans Wake’in son bölümü yayımlandı.
1938 Alman yazarların Nazilerden kaçmasına yardım etti. On altı mültecinin İrlanda’ya yerleşmesini sağladı.
1939 Finnegans Wake’in ilk nüshası 2 Şubat’ta hazırlandı. Gorman’ın Joyce biyografisi yayımlandı. Alman işgalinden kaçmak için ailece Lucia’nın hastanesinin olduğu Breton’daki La Baule kasabasına taşındılar. Savaşın başlayınca Vichy yakınlarındaki Saint Gérand-le-Puy’ye geçtiler.
1940 Haziranda Almanlar Paris’i işgal etti. Joyce, İsviçre’ye taşınmak için belgeler hazırlamaya başladı. Aile, Lucia’yı Fransa’da bırakıp Zürih’e taşındı.
1941 Joyce karın ağrısı şikâyetiyle hastaneye kaldırıldı. Oniki parmak bağırsağı ülseri teşhisi kondu. 12 Ocak’ta ameliyata girdi ve ertesi sabah 2:15’te öldü. Zürih’teki Fluntern Mezarlığı’na gömüldü.
1951 Nora 10 Nisan’da Zürih’te üre zehirlenmesinden öldü. Kocasından uzağa gömüldü. 1966’da Joyce’un yanındaki mezara nakledildi.
[caption id="attachment_30400" align="aligncenter" width="800"]
Joyce Dublin sokaklarında.[/caption]
O'Connel Köprüsü ve Sackville Caddesi, Dublin, 1900 civarı[/caption]
1898-1902 Dublin’de Kardinal Newman tarafından kurulan University College’da okudu. “Drama and Life” (Drama ve Hayat) adlı yazısını Literary and Historical Society önünde okudu. “Ibsen’s New Drama” (Ibsen’in Yeni Draması) adlı makalesi Londra’daki Fortnightly Review’da yayımlandı. “Epifani”ler yazmaya başladı. Yeats’le tanıştı. 1902’de Modern Diller bölümünden mezun oldu.
1903 Tıp öğrenimi için gittiği Paris’te kitap incelemeleri yazarak ve İngilizce dersleri vererek geçindi. Annesi öldüğünde Dublin’e geri döndü. Bu sırada Oliver Gogarty ile tanıştı. Ailesinin ekonomik sıkıntıları arttı.
1904 10 Haziran’da Nora Barnacle ile tanıştı ve ona âşık oldu; 16 Haziran’da ilk yürüyüşlerini yaptılar. Kurgusal yazısı “A Portrait of the Artist” (Sanatçının Portresi) Dana tarafından reddedildi ama üç öyküsü ve beş şiiri yayımlandı. Şarkıcı olmayı düşündü. Dalkey’deki Clifton College’da öğretmenliğe başladı. Gogarty ile Dublin kıyısındaki Martello Kulesi’nde bir hafta kaldı. Ekim’de Joyce ve Nora Dublin’den ayrıldı.
[caption id="attachment_30399" align="aligncenter" width="799"] Nora Barnacle ve James Joyce[/caption]
1905 Trieste’de Berlitz Okulu’nda öğretmenlik yapmaya başladı. İlk oğlu Giorgio dünyaya geldi.
1906 Roma’da bir bankada çalıştı.
1907 Trieste’ye geri döndü. Ateşli romatizmadan hastanelik oldu. Kızı, Lucia, dünyaya geldi. Oda Müziği yayımlandı. “Ölüler”i yazdı ve Dublinliler’i tamamladı. Stephen Hero’yu yeniden yazarak Sanatçının Bir Genç Adam Olarak Portresi’ne başladı.
1909 Dublin’e geri döndü. Volta Sineması’nı açtı. Dublinliler’i yayımlaması için yayıncı Maunsel ile anlaştı.
[caption id="attachment_30394" align="alignright" width="284"] John Rooney[/caption]
1911 Ders verebilmek için İtalyan hükümetinin düzenlediği sınava katıldı. Sınavı geçti ama İrlanda diploması sebebiyle İtalyan hükümeti öğretmenlik hakkını tanımadı.
1912 Dublin’i son kez ziyaret etti. Maunsel’in yazı işleri müdürü George Roberts ile tartıştı ve Roberts anlaşmalarını iptal etti. Matbaa Dublinliler’in baskı provalarını imha etti ama Joyce bir kopya kurtarmayı başardı. “Yakıcı Gaz”ı yazdı.
1913 Ezra Pound ile tanıştı. Pound, Sanatçının Bir Genç Adam Olarak Portresi’ni Egoist dergisine önerdi.
1914 Portre, Egoist’te tefrika edilmeye başladı. Dublinliler Londra’da Grant Richards tarafından yayımlandı. Ulysses’in üç bölümünü bitirdi. Giacomo Joyce’u yazdı. Avrupa’da savaş başladı.
1915 Ailesiyle Zürih’e geldi. Kardeşi Stanislaus gözaltına alındı. Sürgünler tamamlandı. Kız kardeşi Eileen evlendi ve Trieste’den Prag’a taşındı.
1916 Sanatçının Bir Genç Adam Olarak Portresi ve Sürgünler yayımlandı. Yeats’in yardımıyla kraliyet bütçesi ödeneğinden faydalandı.
1917 İlk kez glokom krizi geçirdi. Harriet Shaw Weaver’dan anonim bağışlar almaya başladı.
1918 Ulysses’in ilk bölümleri Little Review’da (New York) yayımlandı. Claude Sykes ile İngilizce oyunlar üretmek için bir topluluk kurdu. Frank Budgen ile arkadaşlığı başladı. Edith Rockefeller’dan maddi destek aldı. Savaş sona erdi.
1919 Ailesiyle Trieste’ye döndü, kardeşi Stanislaus’la yaşamaya başladı. İngilizce dersleri vermeye devam etti.
1920 Anonim bağışçısının Harriet Weaver olduğunu öğrendi. Haziran’da Pound ile Sirmione’de buluştu. Kitaplarını ve müsveddelerini Stanislaus’a bırakıp ailesiyle Paris’e geçti. Burada T. S. Eliot ile tanıştı. New York mahkemesi Ulysses’i müstehcen buldu ve Little Review’daki tefrika durduruldu.
[caption id="attachment_30396" align="aligncenter" width="576"] Desen: Loui Jover[/caption]
1921 Sylvia Beach Ulysses’i basmayı kabul etti. Gözünde iris iltihabı çıktı. Yaz dönemi için Joyce’u evine davet eden ve Sylvia Beach’in kitap dükkanında Ulysses üzerine konferans veren Valery Larbaud ile tanıştı.
1922 Ulysses 2 Şubat’ta yayımlandı ve baskısı dört gün içinde tükendi. Mayıs’ta Proust ile tanıştı.
1923 Finnegans Wake’in ilk sayfalarını yazmaya başladı. Göz ameliyatı oldu. Ulysses’in el yazmalarını satın alan John Quinn ile tanıştı. Finnegans Wake’in ilk bölümlerini Work in Progress adıyla yayımladı ama olumsuz eleştiriler aldı.
1924-25 Diş ve göz operasyonları geçirdi. Kardeşi Stanislaus Finnegans Wake’i beğenmedi. Bundan sonra kitaplarının çoğu bölüm bölüm yayınlandı.
1926 Sürgünler Londra’da Stage Society tarafından sahnelendi. Ulysses’in korsan baskıları çeşitli ülkelerde protesto edildi. Joyce’un Maria Jolas’la arkadaşlığı başladı. Lucia resim, dans, şan dersleri aldı.
1927 Pound, Joyce’u düşmanca eleştirdi.
1929 Oğlu Giorgio şarkıcı olarak ilk kez sahneye çıktı. Lucia’da şizofreni belirtileri başladı. Joyce aralarında Samuel Beckett’in de olduğu tanıdığı yazarları organize ederek Work in Progress üzerine on iki inceleme yazılmasına ön ayak oldu. Bu yazılar Our Exagmination Round His Factification for Incamination of Work in Progress başlığıyla yayımlandı.
1930 Onuncu ve on birinci göz ameliyatını geçirdi. İrlandalı tenor John Sullivan, Paul ve Lucie Léon ile arkadaşlıkları başladı. Giorgio 30 Aralık’ta Helen Fleishman ile evlendi. Herbert Gorman, Joyce biyografisi üzerinde çalışmaya başladı.
1931 Karısı Nora ile evliliğini Londra’da resmiyete geçirdi. Lucia’nın durumu ciddileşti. Finnegans Wake’in Amerika’da yayımlanması için B. W. Huebsch ile anlaştı. 29 Aralık’ta babası öldü.
1932 Torunu Stephen doğdu. Amerikan yayıncılarla Ulysses için anlaştı. Yeats’in organize ettiği Irish Academy of Letters’a katılmayı reddetti. Diş sorunları tekrar başladı. Lucia hastaneye yatırıldı, durumu ciddileşti.
1933 Mahkeme Ulysses’in müstehcen olmadığına karar verdi ve kitap Amerika’da yayımlandı. Lucia hastaneden eve geldi ve psikiyatrik tedaviye başladı.
1934 Lucia, Nyon’da hastaneye yatırıldı. Zürih’teki akıl hastanesinde kaldı. Sonra Kusnacht’ta Jung’un hastanesine geçti.
1936 Lucia Ivry’deki akıl hastanesine yerleşti. Savaş tedirginliği arttıkça Stanislaus’un Trieste’den sınır dışı edilmesi tehdidi de ciddileşti.
1937 Finnegans Wake’in son bölümü yayımlandı.
1938 Alman yazarların Nazilerden kaçmasına yardım etti. On altı mültecinin İrlanda’ya yerleşmesini sağladı.
1939 Finnegans Wake’in ilk nüshası 2 Şubat’ta hazırlandı. Gorman’ın Joyce biyografisi yayımlandı. Alman işgalinden kaçmak için ailece Lucia’nın hastanesinin olduğu Breton’daki La Baule kasabasına taşındılar. Savaşın başlayınca Vichy yakınlarındaki Saint Gérand-le-Puy’ye geçtiler.
1940 Haziranda Almanlar Paris’i işgal etti. Joyce, İsviçre’ye taşınmak için belgeler hazırlamaya başladı. Aile, Lucia’yı Fransa’da bırakıp Zürih’e taşındı.
1941 Joyce karın ağrısı şikâyetiyle hastaneye kaldırıldı. Oniki parmak bağırsağı ülseri teşhisi kondu. 12 Ocak’ta ameliyata girdi ve ertesi sabah 2:15’te öldü. Zürih’teki Fluntern Mezarlığı’na gömüldü.
1951 Nora 10 Nisan’da Zürih’te üre zehirlenmesinden öldü. Kocasından uzağa gömüldü. 1966’da Joyce’un yanındaki mezara nakledildi.
[caption id="attachment_30400" align="aligncenter" width="800"] Joyce Dublin sokaklarında.[/caption]
Hazırlayan: Oğuz Tecimen
.jpg)
