Rowling’in detaylı bir çalışma sonucu ortaya çıkmış sözcüklerinin İngilizceye olan etkisi de “Harry Potter” evrenin en uzun süreli ve büyük başarısı olarak değerlendirilmeli.

Harry Potter’ın şaşırtan sözcükleri günlük yaşamımıza nasıl dahil oldu? Düşündüğünüzde komikmiş gibi gelse de çocuk kitaplarında geçen birçok sözcük, günlük dilde kullanılan İngilizceye ve diğer dillere ekleniyor. Lewis Carroll’ın “Jabberwocky” şiirinde geçen chortle (gülünç) sözcüğü, snort (kahkaha) ve chuckle (kıkırdama) sözcüklerinden türetilmiş ve günümüzde kullanılıyor. Aynı şekilde “hobbit” sözcüğüyle de sadece Yüzüklerin Efendisi’nde karşılaşmıyoruz. Aslında bu sözcükler kasıtlı olarak seçildi. Sonuçta Willy Wonka’nın çikolata fabrikasındaki çalışanlara atıfta bulunmadığımız sürece Umpa-Lumpa’lardan söz etmiyoruz. Fakat kitabı okumayanlar bile bu sözcüklerin az çok ne hakkında olduğunu biliyor, çünkü hepsi bir kültürümüze sızmış ve kendilerine yer bulmuş sözcükler. Harry Potter dizisinin piyasada olduğu yirmi yıldır kitapları okumayan ya da filmleri izlemeyen yok gibi. Dilimize katılan orijinal sözcüklerin bu kadar kabullenilmesinin nedeni de muhtemelen bu. İyi niyetli ama sıkıcı arkadaşlarımız “tam bir Hufflepuff”tur, Potter gibi olmayanlara ise “Muggle” deriz. Bazı trenlerle gideceğimiz durağa “büyülü bir şekilde varabiliriz.” J.K. Rowling’in sıradan dünyamıza yeni kavramlar katan sihirli dünyası, tekdüze varlıkları daha renkli ve yaratıcı bir şekilde tanımlamamız için zengin bir sözcük kaynağı sunuyor. Rowling sayesinde okurlar heceleri, sihirli terimlerle ve sıradan hayatlarla birleştiriyor. Yazar bağlantılı dilbilimsel köklerden gelen sözcükleri araştırmış ve dikkatlice yapılandırmış. Bu sayede, yeni sözcükler İngilizcede pek de tuhaf durmuyor. Örneğin bir mekândan öbür mekâna sihirli bir şekilde gitmek anlamına gelen apparate fiili, Latincedeki appear kökünden geliyor. Böylelikle İngilizler bu sözcüğü yadırgamıyor. “Slytherin” ya da “Hufflepuff” gibi terimlerse “ses simgeciliği” olarak bilinen sesten anlam yaratma sonucu oluşuyor. “Slytherin”deki ıslıklı ünsüzler sinsi, düz ve kurnaz gibi anlamlar yaratıyor. Aynı zamanda sürünen yılanlarla da bağlantı kuruyor. “Hufflepuff”taki komik “uff” sesi ise hem çaba gerektiren hem de masum bir ses. Slytherin’in zeki ve hırslı büyücülerin, Hufflepuff’un ise nazik ve çalışkan olanların yeri olmasının nedeni de böyle açıklanmış oluyor. Potter dilinde en yaygın kullanılan sözcük de hiç şüphesiz “muggle”. Kitaplarda gördüğümüz birçok orijinal sözcüğün aksine, bu sözcük Oxford sözlüğünden alınmış. Sihirli olmayan insanlar için kullanılan sözcük, İngilizcede ahmaklar için kullanılan mug sözcüğünden türetilmiş ama Rowling onu aynı zamanda biraz da sevimli yapmak istemiş. Bu sözcük günlük konuşmalarda sık sık kullanılıyor. Daha önce Harry Potter okumamış bir insanı tanımlamak için bile kullanan var. Oxford sözlüğünde de “anlayışsız, yeteneksiz” gibi karşılıklar mevcut. “Kim Olduğunu Bilirsin” ve “İsmi Lazım Değil” gibi tanımlamalar da artık sadece Voldemort’tan söz etmiyor, herhangi bir güçlü ama kötü karakter için kullanılıyor. Hermione ise güçlü ve iyi kadınların lakabı yerine geçiyor. Aslında bir yazarın hayal gücünün insanların günlük dilini etkilemesi pek sık rastlanan bir durum olmasa da, bazı örnekleri var. Shakespeare ve John Milton gibi ünlü şairler İngilizceye yüzlerce sözcük ve kalıp kattı. Ünlü çocuk kitapları yazarı Lewis Carroll ise onun türettiğini bilmediğimiz ama sürekli kullandığımız sözcükleri sahibi. Rowling’in detaylı bir çalışma sonucu ortaya çıkmış sözcüklerinin İngilizceye olan etkisi de “Harry Potter” evrenin en uzun süreli ve büyük başarısı olarak değerlendirilmeli.

Çeviren: Deniz Saldıran

(Huffingtonpost)