Neel Mukherjee'nin Özgür Topraklar'ı ya da Kökler Üzerine
3 Şubat 2020 Edebiyat Kitap

Neel Mukherjee'nin Özgür Topraklar'ı ya da Kökler Üzerine


Twitter'da Paylaş
0

Özgür Topraklar’da baba karakteri, köklerini oğluna aktarmayı amaçlıyor ve ülkesinin bütün güzelliklerini görmesini istiyor. Oğul ise bunlara karşı ilgisiz, ne Tac Mahal ne de başka şaşalı bir yer ya da bunların sahip olduğu öyküler dikkatini çekmeyi başaramıyor.

Kök değerlidir, dallar kökten ne kadar uzağa düşse de gövde güçlü bir dürtüyle aradaki bağı anımsatmaya çalışır, hatta mümkünse bu bağı sonsuza kadar kopmamacasına sağlamlaştırır. Bir baba, bir oğul. Baba yıllardır terk ettiği ülkesine geri dönüyor, yanında altı yaşında bir oğul. Oğul başka bir ülkede ve başka bir kültürde doğmuş, oranın eğitimini almış, oranın yaşama biçimini benimsemiş. Baba doğduğu, çocukluğunu yaşadığı, ergenliğini geçirdiği toprakları özlüyor. İnsan tuhaf bir biçimde özlediği yerle ilgili hafızasında güzel anılar saklıyor, özlenen yerle ilgili bellek bir tek olumsuz tortu bile tutmuyor ya da tutmaya çalışmıyor. Bu nedenle baba oğluna kökleriyle ilgili yerleri gezdirirken bazen kendisi de tanık olduklarına canı sıkılarak bakıyor. 

Babanın yıllar evvel terk ettiği ülke Hindistan, barındığı ülke ise Amerika. Ancak bizimki gibi bilmem kaçıncı dünya ülkelerinde yaşayan okurlar için burada ülkelerin adlarının bir önemi olduğunu sanmıyorum, zira özdeşlik kurmakta hiç zorlanmayacağız. Baba şimdi oğluyla birlikte birer turist gibi köklerine inmeye çalışıyor, aslında baba bile kendi ile terk ettiği yer arasında oluşmuş farklılıklara az da olsa şaşırıyor. Ne de olsa gövde uzun zamandır kökten gelen minerallerle beslenmiyor, doğal olarak özlenenle görünen başka bir şeye dönüşüyor.

Fazla uzatmaya gerek yok, Neel Mukherjee'nin Özgür Topraklar yapıtını okumuş olanlar neyden bahsettiğimi ve nereye varmak istediğimi az çok anlamış olabilirler.

"Çocuğun yüzünde yine gözleri kocaman açılmış bir hiçlik okunuyordu. Çocukta en ufak bir ilgi kırıntısı görebilmek adına, taş oturağı ve kareleri de işaret ederek okuduğu alıntıyı basit kelimelerle yavaşa yavaş açıkladı. Çocuğun yüzünde anlık bir parıltı belirdi. Bir kareden diğerine zıpladı, sonunda bağdaş kurup bir tanesinin üzerine oturdu ve sevinçle bağırdı: Şimdi ben bir piyon muyum?" Baba, "Olabilirsin," diyor.

Baba köklerini, köklerin sahip olduğu ihtişamı iştahla oğluna anlatıyor, ona aktarmayı amaçlıyor ve ülkesinin bütün güzelliklerini görmesini istiyor. Oğul ise bunlara karşı ilgisiz, ne Tac Mahal ne de başka şaşalı bir yer ya da bunların sahip olduğu öyküler dikkatini çekmeyi başaramıyor ya da sadece çirkinlikleriyle uğraşıyor, yoksulluk gibi. Çünkü o artık kendini buraya ait hissetmiyor, en azıdan baba kadar değil, hem de hiç değil, o sadece bir turist, hepsi bu; baba ise aksine anımsamaya çalışıyor, belleğini buna zorluyor, oğlunun köklerini sevmesinin yollarını arıyor, insanlarını ve kültürüyle bağ kurmasını arzuluyor. Ancak kat edilen mesafe çok az, çocuk en fazla babasını memnun etmek için bu oyuna dâhil olmaya çabalıyor ya da bütün bu yolculuk çocuk için belki de sadece bir oyundan ibaret.     

Yer Şah Ekber'in sarayı, yukarıda alıntıladığım diyalog Şah'ın sarayındaki koca bir zemine yayılmış kareler ve altı köleyle oynadığı bir oyunla ilgili, en azından görünürde böyle. Ancak her okur olarak burada muzip Neel Mukherjee'nin bakışını fark edebiliriz: Dal, "Şimdi ben bir piyon muyum?" diye soruyor, gövde bunu inkâr etmiyor, "Olabilirsin," diyor. Kök ile gövdenin arzusu arasında sıkışıp kalan dal ancak bir piyon olabiliyor. Dalın kök ile gövde arasındaki rolü bu, daha fazlası değil. 

Yani diyeceğim şu ki elbette kökler değerlidir, hatta onlardan beslenmek için büyük çaba sarf etmeliyiz, ancak kökten tamamen kopmuş bir dalın peşine düşmekte belki sadece gövdenin düşüdür ve yersizdir, bırakalım da dal kendi yolunu çizsin, kendi hayatını kursun, en azından Mukherjee'nin yapıtında geçen çocuğun trajik sonuna bakarak bu çıkarımı yapabilmeliyiz. 

Kaynak: Neel Mukherjee, Özgür Topraklar, İrem Uzunhasanoğlu, 2019, Timaş Yayınları   


Twitter'da Paylaş
0

YORUMLAR


İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR